Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλιώς

Θεωρώ λάθος την απόφαση του δημάρχου Αθηναίων Κώστα Μπακογιάννη να ακυρώσει επίσκεψή του στη Σμύρνη, ύστερα από την απαράδεκτη συμπεριφορά των τουρκικών αρχών στον περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολο Τζιτζικώστα.

Αδυνατώ να κατανοήσω τη λογική της αντίδρασης Μπακογιάννη, διά της οποίας «τιμωρήθηκε», όχι η κυβέρνηση Ερντογάν, αλλά ο γνωστός για τη δράση του υπέρ της ειρήνης και ελληνοτουρκικής φιλίας δήμαρχος Σμύρνης Τουνς Σογιέρ.

Δυστυχώς, τον τελευταίο καιρό οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δοκιμάζονται και διακρατικός διάλογος δεν διεξάγεται, ενώ είναι απόλυτα αναγκαίος. Γι’ αυτό και το κενό καλείται να καλύψει η «διπλωματία των λαών». Θυμίζω ότι ο όρος αυτός πέρασε στο διεθνές πολιτικό λεξιλόγιο τη δεκαετία του 1980, όταν ο Ψυχρός Πόλεμος βρισκόταν στο απόγειό του και οι φιλειρηνικές κινητοποιήσεις ήταν τόσο ισχυρές, που είχαν άμεσο αντίκτυπο στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Η «διπλωματία των λαών» χρειάστηκε και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις που είχαν οξυνθεί πολύ μετά το 1974, κυρίως λόγω του Κυπριακού, με συνέπεια την άρνηση ή ενοχοποίηση του διακρατικού διαλόγου από πολιτικές δυνάμεις και στις δύο χώρες. Τότε δυνάμεις της Αριστεράς και κοινωνικά κινήματα εκατέρωθεν του Αιγαίου ανέλαβαν κοινές ή παράλληλες δράσεις ειρήνης και φιλίας, με στόχο την προσέγγιση των δύο κοινωνιών.

Την αρχή έκαναν οι επιτροπές ειρήνης των δύο χωρών, συνεργαζόμενες στενά με συνδικαλιστικούς και πολιτιστικούς φορείς. Ακολούθησε η ίδρυση επιτροπών ελληνοτουρκικής και τουρκοελληνικής φιλίας, με πρόεδρο της δικής μας τον Μίκη Θεοδωράκη. Μετά ήρθε (1990) το κοινό Φεστιβάλ των Δήμων Δικελί και Μυτιλήνης για την Ειρήνη, τη Δημοκρατία και το Περιβάλλον.

Ορόσημο αποτέλεσε η «διπλωματία των σεισμών», το 1999, που συνέβαλε στο να γίνει δεκτή η Τουρκία ως υποψήφια χώρα-μέλος στην Ε.Ε., ενώ έθεσε επί τάπητος και το ζήτημα διμερούς συμφωνίας για την αμοιβαία και ισόρροπη μείωση των στρατιωτικών δαπανών.

Τη σπουδαία αυτή παράδοση συνεχίζει το Συμπόσιο Ειρήνης και Ελληνοτουρκικής Φιλίας, που πραγματοποιείται στις 11 Νοεμβρίου στη Σμύρνη, με συνδιοργανωτές την τουρκική Ενωση για την Ειρήνη και Επικοινωνία στο Αιγαίο (APCA) και τον Δήμο Σμύρνης, με προμετωπίδα τη ρήση του Κεμάλ «ειρήνη στη χώρα – ειρήνη στον κόσμο». Στα θέματα, οι θετικές εμπειρίες από το ελληνοτουρκικό σύμφωνο φιλίας που υπέγραψαν το 1930 οι Βενιζέλος και Ατατούρκ, αλλά και τα μετά το 1974 ορόσημα προσέγγισης των δύο κοινωνιών, καθώς και η αντιπυρηνική πολιτική που απαιτείται για τη Μεσόγειο.

Η συμμετοχή από την Ελλάδα περιλαμβάνει κινήσεις ειρήνης από την Αθήνα και τη Λέσβο και τους δημάρχους Βύρωνα και Καισαριανής, Κατωπόδη και Βοσκόπουλο, με την πεποίθηση ότι ανοίγουν δρόμο και στη «διπλωματία των πόλεων».

* πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Διεθνών Οργανισμών και Παγκοσμιοποίησης (ΠΑΔΟΠ), δημοτικός σύμβουλος Βύρωνα