Η εξαγορά του Twitter από τον Ιλον Μασκ επαναφέρει στην επικαιρότητα την εξαιρετικά περίπλοκη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί και πρέπει να διακινούνται πληροφορίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για τον νέο ιδιοκτήτη, το πουλί, δηλαδή το σύμβολο της εταιρείας, πλέον απελευθερώνεται. Το τι σηματοδοτεί αυτή η δήλωση του Μασκ είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποκρυπτογραφηθεί σε αυτή τη φάση.
Μέχρι στιγμής το Twitter στήριζε τη λειτουργία του σε ένα είδος αυτορρύθμισης. Χωρίς να υπόκειται σε κάποιο συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο εντός των Ηνωμένων Πολιτειών, είχε αποφασίσει να συνδυάζει την ανθρώπινη παρέμβαση με τη χρησιμοποίηση κάποιων αλγόριθμων για να αντιμετωπίζει τη ρητορική μίσους και τον εξτρεμιστικό λόγο. Δεν υπάρχει πιο χειροπιαστό παράδειγμα από την κατάργηση του λογαριασμού του τέως προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ύστερα από τα δραματικά γεγονότα στο Καπιτώλιο τον Ιανουάριο του 2021. Ηδη, η ενεργοποίηση του Μασκ τροφοδοτεί σενάρια διαδικτυακής επιστροφής του Τραμπ, ο οποίος έχει ήδη φτιάξει τη δική του ξεχωριστή πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης μετά τον αποκλεισμό του.
H Ευρωπαϊκή Ενωση παρακολουθεί τις εξελίξεις με μεγάλη καχυποψία. Διαφωνεί με την τεράστια δύναμη που έχουν μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες όπως το Twitter και αναζητεί τρόπους για να τους βάλει φρένο. Επενδύει, λοιπόν, σε αυτό που γνωρίζει πολύ καλά, τη δημιουργία ενός αυστηρού ρυθμιστικού πλαισίου. Αποτέλεσμα της ευρωπαϊκής δραστηριοποίησης είναι ο νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες, ο οποίος θα τεθεί σε εφαρμογή το 2024.
Πρακτικά, η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει στόχο να βάλει κάποιους κανόνες για το περιεχόμενο που αναρτάται στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και θα επιβάλλει πρόστιμο στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες όταν αυτές δεν συμμορφώνονται. Οπως συνήθως συμβαίνει στην Ευρώπη, απαιτείται άριστη γνώση της νομικής επιστήμης για την κατανόηση των εξελίξεων. Ο νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες δεν ορίζει τι είναι παράνομο περιεχόμενο, αλλά θεωρητικά διευκολύνει τον εντοπισμό του μέσα από τη διαδικτυακή συμμετοχή των Ευρωπαίων πολιτών. To τι είναι παράνομο περιεχόμενο ορίζεται ανά διάφορες κατηγορίες, άλλοτε σε επίπεδο κρατών-μελών, άλλοτε σε επίπεδο Βρυξελλών – όχι μόνο για τη διαδικτυακή σφαίρα αλλά και στην πραγματική ζωή.
Μέσα στην ασάφεια αυτή δημιουργείται φυσιολογικά ανησυχία για το αν μπορεί να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της ποινικοποίησης που θα επιφέρει η ανάρτηση παράνομου περιεχομένου και της διατήρησης της ελευθερίας έκφρασης. Η Ευρωπαϊκή Ενωση προσπαθεί να πείσει την κοινή γνώμη ότι η προστασία από κυβερνητικές παρεμβάσεις στην ελευθερία έκφρασης αποτελεί προτεραιότητά της. Υπάρχουν, ωστόσο, επικριτικές φωνές που θεωρούν πως ο νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες θα οδηγήσει σε κάποιας μορφής λογοκρισία, ασυνήθιστη για τα δημοκρατικά ιδεώδη. H όλη διαδικασία, λένε οι Βρυξέλλες, θα εποπτεύεται από ανεξάρτητους ελεγκτές. Το θέμα της διαφάνειας, ακολούθως, χρήζει στενής παρακολούθησης και στην Ευρωπαϊκή Ενωση αλλά και στα κράτη-μέλη.
Από μια άλλη οπτική γωνία, ο νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες αποτελεί σήμερα πεδίο διατλαντικής αντιπαράθεσης. Ενώ η Ευρωπαϊκή Ενωση δίνει έμφαση στους κανόνες, η Αμερική ενδιαφέρεται πολύ περισσότερο για την τεχνολογική καινοτομία και την πρόοδο. Ιδιαίτερα απογοητευτικό για τις Βρυξέλλες είναι πως αναλώνεται στη δημιουργία αυστηρού νομικού πλαισίου για τον τρόπο που λειτουργούν αμερικανικοί κολοσσοί αντί να θέσει στόχο τη δημιουργία ευρωπαϊκών εταιρειών αντίστοιχης επιτυχίας και εμβέλειας. Αραγε, αν το Twitter κρίνει πως δεν είναι πλέον προς το οικονομικό συμφέρον του η συνέχιση της παροχής των υπηρεσιών του στην Ευρώπη, ποια θα είναι η απάντηση της Ευρωπαϊκής Eπιτροπής; Εχει έλθει η ώρα η Επιτροπή να δει την ουσία και να προχωρήσει στη στοχευμένη χρηματοδότηση νέων επιστημόνων, ώστε το «Twitter» της επόμενης γενιάς να είναι ευρωπαϊκό και όχι αμερικανικό.
*λέκτορα Διεθνών Σχέσεων στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Νίκαιας (CIFE), Senior Fellow στο ΕΛΙΑΜΕΠ και το Κέντρο Στρατηγικών Σπουδών Μπέγκιν-Σαντάτ
-320x213.jpg)
