Στον ελαιώνα της Γέρας

Τι όμορφα που νιώθεις, μετά από μερικές μέρες διαμονής στην Αθήνα, όταν βρεθείς μέσα σε έναν ελαιώνα· ειδικά στον πατρογονικό ελαιώνα στη Γέρα της Λέσβου. Γύρω σου ήχοι και μυρωδιές φθινοπώρου. Βαδίζεις ανάμεσα στις ελιές, μετράς τα δέντρα που έχουν φέτος καρπό· υπολογίζεις την παραγωγή, όπως σου έμαθε στα μικράτα σου ο πατέρας. Ποτέ δεν έπεσες έξω. Κόβεις ένα φύλλο ελιάς για κάθε δέντρο με καλή καρπόδεση, άλλο ένα για τη μικρή και τα βάζεις σε διαφορετικές τσέπες. Ετσι υπολογίζεις πόσα μόδια θα δώσουν φέτος οι ελιές. Στον νου φέρνεις την κουβέντα των γερόντων του καφενείου: «Σα δε μπει ο Νοέμβρης δεν είναι δικές σου οι ελιές!». Τι σοφή φράση, περικλείει μέσα της την ανομβρία, την πρόωρη καρπόπτωση, τη ζημιά. Μόνο μετά τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές, όταν αρχίσουν να «βάζουν λάδι» οι ελιές, τότε η παραγωγή λογίζεται δική σου.

Το χώμα θρυμματίζεται κάτω απ’ τα παπούτσια σου. Η παρατεταμένη ανομβρία το έχει ξηράνει πολύ. Ολα τα χόρτα είναι κιτρινισμένα, πατικωμένα. Γνωρίζεις ότι τα σποράκια περιμένουν τη βροχή, για να ξεμυτίσουν και να πρασινίσει η γης. Ετσι θ’ αρχίσεις να βγάζεις χόρτα του βουνού. Κατά τα κοινώς λεγόμενα.

Σε κάποια χτήματα έχουν απλώσει τα ελαιόδιχτα κάτω απ’ τα δέντρα. Σε άλλα ακούς τον ήχο των χορτοκοπτικών μηχανημάτων. Από κάπου ακούγεται ήχος αλυσοπρίονου. Καθαρίζουν τις ελιές από τα άγρια, τα λαίμαργα κλαριά, τους φαγάδες, κόβουν ξύλα. Τώρα όλοι και όλα είναι στην τελική ετοιμασία, πριν αρχίσουν να μαζεύουν ελιές. Πρέπει μέχρι το τέλος του μήνα να έχουν τελειώσει όλες οι προεργασίες. Γιατί μετά θα αρχίσει το ράβδισμα των ελιών, καθώς τα τελευταία χρόνια αυτό γίνεται νωρίτερα, για να δώσουν αγουρέλαιο οι ελιές, με καλή ποιότητα και καλά θρεπτικά συστατικά. Στις μέρες μας μαζεύουν χωριστά την κάθε ποικιλία ελιάς. Πρώτα ραβδίζουν τις αδραμυτιανές, γιατί αυτές ωριμάζουν γρηγορότερα. Μετά ακολουθούν οι άλλες. Οι γευσιγνώστες κι οι άλλοι ειδικοί εκτιμούν την ποικιλία κολοβή. Εντόπισαν καλά στοιχεία στο λάδι που παράγουν, ειδικά από την περιοχή της Γέρας.

Οι ελαιώνες έθρεψαν γενιές και γενιές ανθρώπων. Εδωσαν μεροκάματα σε καθημερινούς ανθρώπους, σε κάθε λογής εργάτες –άντρες και γυναίκες–, πουλώντας το λάδι σπούδασαν τα παιδιά τους, οι κτηματίες αβγάτισαν τον πλούτο τους, οι εργοστασιάρχες μεγάλωσαν τις επιχειρήσεις τους. Μόνο τα τελευταία χρόνια έπεσε η παραγωγή. Δεν υπάρχουν χρονιές με μεγάλη παραγωγή, με καλό «μαξούλι». Αρκετοί βρέθηκαν στην ανάγκη να αγοράσουν λάδι, ενώ πάντα τους περίσσευε κάποια ποσότητα για πούληση. Ας σκύψουμε για άλλη μια φορά στη γης, στο ιερό λιόδεντρο, να αφουγκραστούμε τον λόγο τους, κάτι έχουν να μας πουν για τη διαφορά της εποχής μας.

 * συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας