• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.0°C / 12.5°C
    3 BF
    83%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.8°C / 12.3°C
    3 BF
    84%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.2°C / 14.0°C
    3 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 9.4°C
    1 BF
    80%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 8.5°C
    4 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.4°C
    1 BF
    96%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.4°C / 6.8°C
    0 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    2 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 13.0°C
    2 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 11.2°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    4 BF
    82%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 11.1°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.5°C / 12.2°C
    0 BF
    85%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 14.8°C / 16.6°C
    1 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 12.7°C
    0 BF
    91%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    2 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 12.3°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.0°C / 8.0°C
    1 BF
    92%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Αριστερά αντιμέτωπη με τη φασιστική πρόκληση

  • A-
  • A+

Αποτελεί ανατριχιαστική ειρωνική σύμπτωση το γεγονός ότι ΑΚΡΙΒΩΣ έναν αιώνα μετά την πορεία προς τη Ρώμη (φθινόπωρο 1922) αναδείχθηκε πρώτο στις ιταλικές εκλογές το κόμμα που κατάγεται ιστορικά από τον Μουσολίνι. Αν όχι τίποτε άλλο λοιπόν, ο τεράστιος συμβολικός χαρακτήρας τούτου του γεγονότος το σηματοδοτεί ως «κλείσιμο ενός κύκλου»: του κύκλου της επανόδου των φασιστικών δυνάμεων στην κυβερνητική εξουσία. Ο φασισμός στη σύγχρονη Ευρώπη δεν αποτελεί πλέον απλώς περιθωριακό –απειλητικό ή τρομακτικό έστω– φαινόμενο. Δεν βρίσκεται καν «προ των πυλών» – τις έχει διαβεί τις πύλες και έχει εισέλθει.

Για να προσδιορίσει τη δική της στάση, η Αριστερά οφείλει πρώτα να εκτιμήσει τη στάση του αντιπάλου – του καπιταλισμού. Θυμόμαστε βέβαια τη σοφή ρήση του Μαξ Χόρκχαϊμερ: όποιος δεν θέλει να μιλάει για τον καπιταλισμό, δεν μπορεί να μιλάει για τον φασισμό. Μόνο που τώρα αυτή η φράση είναι ακόμη πιο καίρια απ’ όσο στη δεκαετία του 1930. Ανεξάρτητα από την όποια αναμφίβολη συμβολή του καπιταλισμού στην άνοδο του φασισμού στην Ιταλία και του ναζισμού στη Γερμανία, η στάση του καπιταλιστικού συστήματος συνολικά εκείνη την περίοδο εκφράστηκε με τον πιο καθοριστικό τρόπο σε διακρατικό επίπεδο: με την «πολιτική του κατευνασμού» απέναντι στη χιτλερική Γερμανία και στη μουσολινική Ιταλία που επιδείκνυαν οι κυβερνήσεις των ισχυρών καπιταλιστικών χωρών – κυρίως η Βρετανία του Τσάμπερλεν (με αποκορύφωμα τη συμφωνία του Μονάχου το 1938).

Η σχέση καπιταλισμού και φασισμού στη σύγχρονη εποχή είναι σχέση εσωτερικότητας – δεν εκφράζεται τόσο στο επίπεδο των διακρατικών σχέσεων μεταξύ κυβερνήσεων όσο σε εκείνο των σχέσεων μεταξύ κοινωνικο-οικονομικών δυνάμεων και ιδεολογικο-πολιτικών πρακτικών. Και τούτο έχει να κάνει με δύο κυρίως παράγοντες τους οποίους ορίζουν οι νέες συνθήκες που έχουν επικρατήσει κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Ο πρώτος είναι η διεθνοποίηση της οικονομικής πολιτικής, που έχει καταργήσει κάθε αυτονομία των κυβερνήσεων των λιγότερο ισχυρών χωρών από το διεθνές καπιταλιστικό σύστημα. Και ο δεύτερος, που αποτελεί μια έμμεση απόρροια του πρώτου, είναι ότι η φασιστική ιδεολογία και οι πολιτικοί της φορείς έχουν μάθει να προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες. Για παράδειγμα, η νικήτρια των ιταλικών εκλογών Τζόρτζια Μελόνι έσπευσε να «καθησυχάσει» τους Ευρωπαίους εταίρους ότι είναι υπέρ της στρατιωτικής ενίσχυσης της Ουκρανίας.

Πιο σημαντικές όμως είναι κάποιες –επιφανειακές και απολύτως οπορτουνιστικές βέβαια– «παραχωρήσεις» ή και «προσεγγίσεις» του φασισμού προς τα κοινωνικά κινήματα, όπως ο φεμινισμός (όταν οι μετανάστες παρουσιάζονται ως υπεύθυνοι για τα περισσότερα εγκλήματα σεξουαλικής κακοποίησης ή ως φορείς πατριαρχικής νοοτροπίας), καθώς και οι απόπειρες αποστασιοποίησης από την πιο κλασική ιδεολογική συνιστώσα του ναζισμού και του φασισμού, ήτοι από τον αντισημιτισμό. Επιπλέον, ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι, και πάλι στην Ιταλία, η Μελόνι συμμαχεί με τον Μπερλουσκόνι – με την πρώτη ιστορικά περίπτωση άμεσης εισχώρησης του μεγάλου κεφαλαίου στο πεδίο της επαγγελματικής πολιτικής.

Τούτη η σύζευξη μεταξύ φασισμού και μπερλουσκονισμού, αλλά και το γεγονός ότι στην Ελλάδα η εκ του ΛΑΟΣ προερχόμενη ακροδεξιά τριανδρία είναι η κυρίαρχη τάση στη Ν.Δ. του Κυριάκου Μητσοτάκη, είναι ίσως τα αποκαλυπτικότερα γεγονότα ως προς το ποια θα έπρεπε να είναι η στάση της Αριστεράς. Κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, και σε αντιστοιχία με όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω, η τότε Αριστερά, τόσο σε επίπεδο διακρατικό (Σοβιετική Ενωση) όσο και σε επίπεδο εγχώριο (αντιστασιακές οργανώσεις), αναγκάστηκε να συμμαχήσει με τις δυτικές καπιταλιστικές χώρες στον κοινό αγώνα εναντίον των φασιστικών κρατών. Στη σύγχρονη συγκυρία, ο αγώνας της Αριστεράς εναντίον του φασισμού δεν μπορεί παρά να είναι ταυτόχρονα αγώνας εναντίον της κυριαρχίας του μεγάλου κεφαλαίου – ήτοι εναντίον της ασυδοσίας του την οποία πολλαχώς σηματοδοτεί εδώ και δεκαετίες η αδιαφιλονίκητη επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού.

Ο φασισμός είναι η τεράστια παγίδα που στήνει ο καπιταλισμός για όσους αδικημένους δεν μπορεί να πείσει μια ανύπαρκτη, ανεπαρκής ή αυτοματαιωμένη Αριστερά. Τούτο το γεγονός πάντοτε ίσχυε, αλλά στις μέρες μας δεν ισχύει απλώς, δεν προκύπτει από καμιά ιδιαίτερα ευφάνταστη ή ίσως λίγο τραβηγμένη μαρξιστική ανάλυση, μας κοιτάζει κατάμουτρα – και όποιος δεν το βλέπει είναι τυφλός. Το πρώτο, και απολύτως απαραίτητο, βήμα για την αντιμετώπιση του φασισμού είναι να ξαναγεννηθεί η Αριστερά. Ως πειστικά αντικαπιταλιστική δύναμη, ως δύναμη που μπορεί να συσπειρώσει τους αδικημένους με οδηγό τις οικουμενικές αξίες που ο φασισμός εξ ορισμού απεχθάνεται και ο καπιταλισμός συστηματικά παραποιεί. Αυτό για αρχή. Τα υπόλοιπα, συμμαχίες, στρατηγικές και τα ρέστα, τα βλέπουμε στην πορεία.

* καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τον δημοκρατικό δρόμο - ξανά
Το περιβόητο εργασιακό νομοσχέδιο που κατεβάζει η κυβέρνηση στη Βουλή, αλλά και οι αντιπολιτευτικοί και συνδικαλιστικοί αγώνες ενάντια σε αυτό, αποκαλύπτουν μεταξύ άλλων μια αλήθεια της σύγχρονης ιστορίας. Οι...
Για τον δημοκρατικό δρόμο - ξανά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ταξικό μίσος
Θα φανεί υπερβολικό αυτό που θα πω, αλλά δεν είναι. Η κυρίαρχη ιδεολογική αναπαράσταση της σχέσης της ελληνικής ανώτερης τάξης με τις κατώτερες συμπυκνώνεται πληρέστατα στον «χαριτωμένο» τρόπο που καρπαζώνουν...
Ταξικό μίσος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θεός, Τιμή, Χώρα
Οι πολιτικοί ηγέτες θεωρούν ότι μέσα στα φασιστικά πολιτικά μορφώματα και σε μια μισητή κοινωνική τάξη πραγμάτων που καλλιεργεί τη θρησκευτική και εθνική υπεροχή, θα τοποθετήσουν τις κοινωνίες απέναντι στις...
Θεός, Τιμή, Χώρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Πολυτεχνείο ζει μέσα από τους αγώνες τού σήμερα
Η εξουδετέρωση του φασισμού, που και πάλι «σηκώνει κεφάλι» με διαφορετικές μορφές, η απάλειψη του αυταρχισμού, η εμπέδωση και διεύρυνση της δημοκρατίας και η οικοδόμηση κοινωνικού κράτους παραμένουν ζητούμενα...
Το Πολυτεχνείο ζει μέσα από τους αγώνες τού σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κράτος και επανάσταση - Η πάλη για τη δημοκρατία σήμερα
Το μονοήμερο συζητήσεων που οργανώνει το ΣΕΚ την Κυριακή 6 Νοέμβρη στη Νομική Σχολή Αθήνας ανοίγει καίρια ζητήματα: την πολιτική κρίση που είναι κρίση συστημική, τον μαρξισμό και το κράτος, για τον Λένιν και...
Κράτος και επανάσταση - Η πάλη για τη δημοκρατία σήμερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας