Πληθωρισμός και ψηφοθηρία

Τα πράγματα που θεωρεί σημαντικά ο κ. Μητσοτάκης οι περισσότεροι τα θεωρούν ελκυστικά μεν αλλά ασήμαντα, επειδή είναι άπιαστα. Αυτή η διαφορετική ιεράρχηση των αναγκών κάνει την πυραμίδα των αξιολογήσεων του κ. Μητσοτάκη να είναι αντίστροφη σε σχέση με την αντίστοιχη της πλειονότητας των Ελλήνων.

Οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν απλά πράγματα, επειδή οι ανάγκες τους είναι απλές: να μπορούν να γεμίζουν το καλάθι του σουπερμάρκετ, να πληρώνουν τους λογαριασμούς, να προετοιμάζουν τα παιδιά τους για να αντιμετωπίσουν το μέλλον με περισσότερα εφόδια, να έχουν πέντε ευρώ στην άκρη να πληρώσουν «φακελάκι» όταν έρθει η κακιά η ώρα, να… Η ανάγκη, λοιπόν, τους κάνει να γνωρίζουν με εξαιρετική ακρίβεια πόσο κάνει ένα κιλό ψωμί, ένα λίτρο λάδι, ένα κιλό μοσχάρι, η κιλοβατώρα, το λίτρο της βενζίνης και του πετρελαίου θέρμανσης, το φροντιστήριο…

Επειδή οι ανάγκες του πρωθυπουργού, των υπουργών του και των φίλων του –ή τέλος πάντων αυτών που θεωρεί ότι μοιράζονται τις ίδιες προτεραιότητες και αξιολογήσεις– είναι εντελώς διαφορετικές, γι’ αυτό είναι υποχρεωμένοι(!) να ξέρουν πράγματα που δεν έχουν σχέση με τα ταπεινά και τα πεζά με τα οποία ασχολούνται οι περισσότεροι. Μπορεί να γνωρίζουν με ακρίβεια το κλείσιμο της μετοχής της Apple στη Wall Street, την τιμή του τετραγωνικού για ένα διαμέρισμα στο Σέντραλ Παρκ ή στον Σηκουάνα, τις τιμές των εμπορευμάτων και των πολύτιμων μετάλλων στα χρηματιστήρια, τα νέα αμοιβαία που προσφέρουν ευκαιρίες να εκμεταλλευτούν καταστροφές σε κάθε γωνιά του πλανήτη, τις αμοιβές των δικηγόρων σε κάποιο φορολογικό παράδεισο… Δεν έχουν όμως ιδέα για την τιμή των ζυμαρικών στα σουπερμάρκετ, γιατί η θέση των ζυμαρικών στην αξιολογική πυραμίδα είναι πολύ χαμηλή: βάση –ή και κάτω από αυτήν.

Η διαφοροποίηση των αναγκών των ανθρώπων συνθέτει τον πυρήνα του προβλήματος που λέγεται πληθωρισμός. Γι’ αυτούς που βλέπουν τους άλλους από ψηλά, ο πληθωρισμός δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από ένα ποσοστό. Ενας αριθμός. Ενα εργαλείο που θα τους επιτρέψει να μεγαλώσουν τον πλούτο και την ισχύ τους και γι’ αυτό θα πρέπει να ξέρουν τον τρόπο χρήσης, τα όρια και τις αντοχές του.

Για όλους τους υπόλοιπους, ο πληθωρισμός είναι το σαράκι που κατατρώει τη ζωή τους. Σημαίνει λιγότερο κρέας, λιγότερα ζυμαρικά, λιγότερα φρούτα, περισσότερους αναστεναγμούς για τους λογαριασμούς, κλεισούρα το Σαββατοκύριακο, περικοπές στα φροντιστήρια των παιδιών, λίστες αναμονής στα νοσοκομεία…

Η μεταβολή του επιπέδου των τιμών εμφανίζεται με ποικίλες μορφές και η οικονομική επιστήμη χρησιμοποιεί διαφορετικούς όρους για να περιγράψει τα διαφορετικά πρόσωπα του πληθωρισμού: πληθωρισμός της ζήτησης (προκαλείται από την αύξηση της ζήτησης), πληθωρισμός της προσφοράς (προκαλείται από τη μείωση της προσφοράς), αποπληθωρισμός (καθήλωση του γενικού επιπέδου τιμών σε πολύ χαμηλά επίπεδα), υπερπληθωρισμός (η μεγάλη αύξηση του επιπέδου τιμών), στασιμοπληθωρισμος (η επίμονη αύξηση των τιμών εξαιτίας της καθηλωμένης παραγωγής).

Αλλά το σύννεφο που απλώνει εσκεμμένα η «ουδέτερη» επιστημονική ορολογία δεν μπορεί να κρύψει το πραγματικό πρόσωπο του πληθωρισμού: η εκρηκτική άνοδος των τιμών για τους περισσότερους σημαίνει «ΛΙΓΟΤΕΡΑ» και για τους λίγους «ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ». Πρόκειται για την πιο βίαιη, καταχθόνια και μεθοδευμένη πολιτική αναδιανομής εισοδήματος, σε ειρηνική περίοδο. Μία μέθοδος που παραπέμπει σε παρτίδα πόκερ με σημαδεμένη τράπουλα, που όλοι ξέρουν ποιος θα φύγει από το τραπέζι σαν μαδημένο κοτόπουλο.

«Υπερβολές», θα πουν κάποιοι. Υπερβολές; Η οικονομική ιστορία αποκαλύπτει ποιοι χάνουν και ποιοι επωφελούνται από τον πληθωρισμό. Το ίδιο θα επαναληφθεί και τώρα. Το «μάρμαρο» θα το πληρώνουν αυτοί που σήμερα προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την ακρίβεια με μισθούς, συντάξεις και επιδόματα πείνας και αύριο θα υποχρεωθούν να σηκώσουν το βάρος της αντιπληθωριστικής πολιτικής, που θα βασίζεται στη συμπίεση του κόστους εργασίας και των δαπανών για συντάξεις και προνοιακή πολιτική. Τα κέρδη, όμως, θα τα απολαύσουν όσοι έχουν τον πλούτο και την ισχύ, για να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που δημιουργεί η απόγνωση των πολλών.

Μελετώντας την ιστορία του πληθωρισμού ανακαλύπτεις και άλλες ομοιότητες, με πιο σημαντική την επικοινωνιακή διαχείρισή του. Σήμερα, όπως και στο παρελθόν, οι πολιτικές ελίτ εμφανίζουν τον πληθωρισμό ως «συμβάν». Μία δυσλειτουργία που προέκυψε από ένα απρόβλεπτο αυτόνομο γεγονός. Για να τον διαχειριστούν του αφαιρούν το χθες, του αποσιωπούν το αύριο και του σμιλεύουν το σήμερα, για να του δώσουν μορφή «βασάνου» που προκλήθηκε από τις δόλιες σκοπιμότητες «πειρατών» που εποφθαλμιούν τόσο την τρέχουσα ευημερία(;) όσο και την προσδοκώμενη. Κοντολογίς, κατασκευάζουν μια «θεολογική» εκδοχή που διευκολύνει ταυτόχρονα την αποδοχή ιδιοτελών πολιτικών και τον αφορισμό όσων διαφωνούν.

Θα μπορούσαν άραγε να εφαρμόσουν τις ίδιες πολιτικές αν παραδέχονταν ότι ο πληθωρισμός είναι ένας από τους κρίκους της αλυσίδας της πολιτικής της ανισότητας; Αν τον συνέδεαν με τα κέρδη και τη βουλιμία; Αν δεν φίμωναν όσες φωνές προειδοποιούν ότι η αντιπληθωριστική «σταυροφορία» θα οδηγήσει σε ακόμα περισσότερη ανισότητα; Μάλλον όχι.

Ας επιστρέψουμε στα δικά μας. Ο κ. Μητσοτάκης «απομονώνει» τον πληθωρισμό και προσπαθεί να τον εμφανίσει ως το αντίτιμο για την ελευθερία. Ετσι «απομονωμένο» επιχειρεί να τον αποσυνδέσει από την οικονομική πολιτική που εφάρμοσε στα τρία χρόνια της διακυβέρνησής του, της οποίας αποτέλεσμα ήταν και η άνιση κατανομή κόστους και οφέλους ανάμεσα στην εργασία και στον πλούτο. Εχει συνειδητοποιήσει ότι αν η ανέχεια, που θα προκαλέσει η αντιπληθωριστική πολιτική που πρόκειται να εφαρμόσει, προστεθεί στη δυσπραγία που προκλήθηκε από όλες τις προηγούμενες αποφάσεις του, τότε το πολιτικό κόστος θα είναι τεράστιο. Με δεδομένο ότι η πυραμίδα των αξιολογήσεών του είναι εντελώς διαφορετική από εκείνων που δεν τους «φτάνουν», κάνει το αυτονόητο: κερδίζει χρόνο, συσκοτίζει, αποσιωπά, παραποιεί και σαλαμοποιεί την πραγματικότητα. Προφανώς πιστεύει ότι αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να ικανοποιήσει την ανάγκη να συγκεντρώσει όσο το δυνατόν περισσότερες από τις ψήφους εκείνων που είτε τους αγνοεί είτε τους υποτιμά είτε αδιαφορεί για τις ανάγκες τους. Θα τα καταφέρει; Οχι, αν εξακολουθήσει να κερδοσκοπεί με την απελπισία.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας