ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Νίκος Κατσαράκης*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Το σχέδιο νόμου-πλαίσιο του υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων με τίτλο «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των ΑΕΙ με την κοινωνία και άλλες διατάξεις» αναρτήθηκε την Κυριακή 29 Μαΐου και τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως την Κυριακή 12 Ιουνίου. Είναι προφανές ότι ένα πρώτο, θεμελιώδες ζήτημα που προκύπτει είναι η έλλειψη στοιχειώδους χρόνου για μια ουσιαστική συζήτηση επί των 345 άρθρων και των 408 σελίδων του νομοσχεδίου. Είναι ζήτημα δεοντολογίας και σεβασμού προς την ακαδημαϊκή κοινότητα και τη Σύνοδο των Πρυτάνεων να εξασφαλιστεί ο απαραίτητος χρόνος για μια ουσιαστική, όχι προσχηματική, διαβούλευση, για την κατάθεση των παρατηρήσεων, των προτεινόμενων αλλαγών, αλλά και των σημαντικών αντιρρήσεων επί των 345 άρθρων ενός νομοσχεδίου που παρουσιάστηκε πρώτα στους δημοσιογράφους. Ειδικότερα, για το κεφάλαιο Β’ του νομοσχεδίου, που αφορά τα όργανα διοίκησης των ΑΕΙ, δεν υπήρξε καμία πρωτύτερη ουσιαστική ενημέρωση της ακαδημαϊκής κοινότητας και της Συνόδου των Πρυτάνεων, παρά μόνο αρθρογραφίες-διαρροές σε μέσα μαζικής ενημέρωσης. Η συζήτηση για τα όργανα διοίκησης των ΑΕΙ αναμένεται να κυριαρχήσει στον διάλογο, όπως διαφάνηκε άλλωστε έγκαιρα από τη στάση της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΑΙΘ που διαφύλασσε τις προτάσεις της για το «νέο» μοντέλο διοίκησης των ΑΕΙ ως επτασφράγιστο μυστικό.

Ποια είναι όμως τελικά η πρόταση της κυρίας υπουργού για το «νέο» μοντέλο διοίκησης των Πανεπιστημίων; Θέσπιση παντοδύναμων συμβουλίων διοίκησης με έξι εσωτερικά και πέντε εξωτερικά μέλη, πρυτάνεις που ορίζονται και παύονται από τα συμβούλια διοίκησης, πλήρως αποδυναμωμένες Σύγκλητοι, κατάργηση του επιτυχημένου θεσμού του Πρυτανικού Συμβουλίου και διορισμένοι αντιπρυτάνεις… Με λίγα λόγια, καταστρατήγηση του αυτοδιοίκητου των Πανεπιστημίων, καθώς οι πρυτανικές αρχές δεν θα εκλέγονται πλέον άμεσα από την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά από ένα συμβούλιο διοίκησης με εξω-πανεπιστημιακά μέλη. Μια πρακτική που αποτελεί εμφανώς μειοψηφική τάση στα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια σε αντίθεση με όσα διατείνεται η κυρία υπουργός. Είναι μάλιστα απορίας άξιο πώς η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΙΘ, ενώ πριν από μόλις δύο χρόνια νομοθέτησε με τον ν. 4692/2020 την εκλογή των πρυτανικών αρχών από την ακαδημαϊκή κοινότητα, ως σχήμα μάλιστα πρύτανη-αντιπρυτάνεων, έρχεται σήμερα να καταργήσει τον νόμο που η ίδια ψήφισε και να νομοθετήσει ακριβώς το αντίθετο, χωρίς καμία εξήγηση.

Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΙΘ υποστηρίζει ότι δημιουργείται ένα πλαίσιο ελέγχου και λογοδοσίας του πρύτανη, ένα επιχείρημα που καταρρίπτεται άμεσα, καθώς στο συμβούλιο διοίκησης (όργανο ελέγχου) συμμετέχει και ο πρύτανης (ελεγχόμενος). Με τον προτεινόμενο τρόπο εκλογής των εσωτερικών μελών (ταξινομική ψήφος, μη αντιπροσωπευτική εκπροσώπηση Σχολών ανάλογα με τον αριθμό μελών ΔΕΠ που διαθέτουν κ.ά.) και επιλογής από αυτά των εξωτερικών μελών είναι πολύ πιθανό να επικρατήσουν μηχανισμοί συναλλαγής και διαπλοκής στα Πανεπιστήμια, με αντάλλαγμα μια θέση στο συμβούλιο διοίκησης. Το «νέο» μοντέλο διοίκησης των Πανεπιστημίων δεν είναι προφανώς καθόλου νέο. Εχει δοκιμαστεί, σε μια ηπιότερη έκδοσή του, στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας κατά το διάστημα 2011-2013 και απέτυχε παταγωδώς, καθώς δημιούργησε σημαντικά λειτουργικά προβλήματα και επί της ουσίας καταργήθηκε μετά από μόλις δυο-τρία χρόνια εφαρμογής του…

Μετά τον αιφνιδιασμό της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΑΙΘ με την κατάργηση της δημοκρατικής, άμεσης εκλογής των πρυτανικών αρχών από την ακαδημαϊκή κοινότητα και τη δραστική υποβάθμιση των αρμοδιοτήτων των Συγκλήτων, ξεκινά δυστυχώς ένας νέος κύκλος εσωστρέφειας στα δημόσια ΑΕΙ. Εστω και την ύστατη ώρα, το «νέο» μοντέλο διοίκησης των Πανεπιστημίων πρέπει να αποσυρθεί. Δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτό από τους πανεπιστημιακούς, όπως προκύπτει από την ομόφωνη απόφαση της ΠΟΣΔΕΠ, αλλά ούτε από τους εργαζόμενους στα Πανεπιστήμια και τους φοιτητές. Οι πρυτανικές αρχές (σχήμα πρύτανη-αντιπρυτάνεων) είναι αναγκαίο να συνεχίσουν να εκλέγονται από την ακαδημαϊκή κοινότητα, ενώ η Σύγκλητος ως ανώτατο, δημοκρατικά εκλεγμένο συλλογικό όργανο του Πανεπιστημίου επιβάλλεται να συνεχίσει να έχει ουσιαστικές αρμοδιότητες για την ανάπτυξη και τη λειτουργία του, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια, την αξιοκρατία και το αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων.

*Πρύτανης Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου