Καλύτερα αβεβαιότητα παρά πόλεμος

Ισως δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να γράφει κανείς για θέματα πέραν του ελληνικού δράματος. Αλλά έχουμε γράψει πολλές φορές πως το μέλλον του τόπου αυτού δεν εναπόκειται μόνον στις αποφάσεις των πολιτών του αλλά και στις αποφάσεις μεγάλων δυνάμεων σε σχέση με χώρες που βρίσκονται κοντά μας.

Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει μια σειρά από οικονομικές κυρώσεις εναντίον της Τεχεράνης και μέσω αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ αλλά και μονομερώς με τη συμμετοχή των συμμάχων τους στο ΝΑΤΟ, της Ρωσίας και της Κίνας.

Το Ιράν επί μία δεκαετία και πλέον έχει στερηθεί επενδυτικά κεφάλαια, ήταν αδύνατον να δανειστεί από το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Δύσης και ήταν αποκλεισμένο από τις αγορές προϊόντων τεχνολογίας, όπως πολιτικά αεροπλάνα. Δεν μπορεί να πουλήσει πετρέλαιο στην Ευρώπη και δεν μπορεί να αναπτύξει τα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα οποία διαθέτει σε αφθονία.

Η τεχνολογική δεινότητα των Ιρανών να προχωρήσουν στην ανάπτυξη πυρηνικής τεχνολογίας, την οποία οι ΗΠΑ πίστεψαν πως θα τη μετέτρεπαν σε ικανότητα κατασκευής ατομικής βόμβας, έφερε το ζήτημα των σχέσεων μεταξύ της υπερδύναμης και της Ισλαμικής Δημοκρατίας στο σημείο της τελικής λύσης, δηλαδή του πολέμου.

Ευτυχώς επικράτησε η διπλωματία, παρ’ όλες τις σχεδόν μετά μανίας αντιδράσεις του Ισραήλ και των συμμάχων του στο Κογκρέσο.

Για το Ισραήλ η πιθανότητα της κατασκευής ατομικών όπλων από το Ιράν έχει δηλωθεί ως υπαρξιακή απειλή.

Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου δήλωσε πως το Ισραήλ δεν δεσμεύεται από τη συμφωνία και ο πρόεδρος Ομπάμα δήλωσε πως είναι θεμιτοί οι φόβοι του Ισραήλ αλλά θα προχωρήσει στη συμφωνία.

Εξαίφνης η ακλόνητη συμμαχία Ισραήλ-ΗΠΑ αλλάζει. Το ίδιο συμβαίνει και με τη συμμαχία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας.

Η Σαουδική Αραβία, πέραν της κατ’ ευθείαν εμπλοκής της στον εμφύλιο της Υεμένης και την οικονομική στήριξη διαφόρων σουνιτικών κινημάτων και πέραν της στήριξης του καθεστώτος Αλ Σίσι στην Αίγυπτο, βρίσκεται και σε μεγάλη οικονομική αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ.

Προσπαθεί με επιθετική πολιτική για τις τιμές του πετρελαίου, τις οποίες κατάφερε να μειώσει στο 50% της προ ενός έτους αξίας τους, να μειώσει την παραγωγή αργού στις ΗΠΑ μέσω της τεχνολογίας φράκινγκ, η οποία απαιτεί υψηλή χρηματοδότηση και έχει υψηλότερο κόστος από την παραγωγή πετρελαίου από τη Σαουδική Αραβία ή από το Ιράκ ή και το Ιράν. Η παραγωγή μέσω φράκινγκ θα στερήσει από το Ριάντ τη δυνατότητα να ελέγχει τις τιμές του αργού, όπως έκανε μέσω ΟΠΕΚ μέχρι πρότινος.

Η επίθεση αυτή, αποτέλεσμα της προσπάθειας της αποκατάστασης των σχέσεων Ιράν-ΗΠΑ, επέτεινε την αντιπαράθεση των Σαουδαράβων με τις ΗΠΑ, με τελευταίο επεισόδιο την ανακοίνωση πως το Βασίλειο θα επενδύσει 10 δισ. δολάρια στη Ρωσία.

Η άρση των κυρώσεων του Ιράν θα επαναφέρει την Τεχεράνη στο προσκήνιο σαν έναν νέο μεγάλο παίκτη στη Μέση Ανατολή δημιουργώντας ευκαιρίες και αντιπαραθέσεις για την Τουρκία, την Αίγυπτο και βέβαια δημιουργώντας ένα κέντρο των σιιτών, το οποίο θα μπορεί να παίξει ένα σοβαρό ρόλο ανακατανομής δυνάμεων και επιρροής από την Κεντρική Ασία (ειρήνευση στο Αφγανιστάν) μέχρι τη Μεσόγειο.

Είναι απορίας άξιο γιατί οι ΗΠΑ αποφάσισαν να ανακατέψουν την τράπουλα της περιοχής εις βάρος της Σαουδικής Αραβίας, του Ισραήλ και της Τουρκίας.

Προφανώς θέλησαν να περιορίσουν τις ισραηλινές βλέψεις και την επιθετικότητα όπως και την αδιαφορία του Τελ Αβίβ για μια λύση του Παλαιστινιακού.

Από την άλλη, βλέποντας την έξαλλη πολιτική Ερντογάν για μια επικυρίαρχη Τουρκία δημιουργούν ένα αντίρροπο κέντρο επιρροής και βάζουν την Αγκυρα στη θέση και του ευνοημένου από τα οικονομικά ανοίγματα προς την Τεχεράνη αλλά και σε ανησυχία για έναν πολύ ισχυρό και πλούσιο αντίπαλο, ο οποίος στηρίζει τον Ασαντ ενώ ο Ερντογάν ζητά την πτώση του.

Από την πλευρά του Ριάντ ο πρώην αρχηγός των σαουδαραβικών μυστικών υπηρεσιών και πρέσβης της χώρας του στην Ουάσινγκτον πρίγκιπας Μπαντάρ Μπιν Σουλτάν καταδίκασε τη συμφωνία ως παρόμοια με αυτή των ΗΠΑ με τη Β. Κορέα, η οποία και καταγγέλθηκε από το τότε καθεστώς, το οποίο στη συνέχεια κατασκεύασε ατομικά όπλα.

Στην πραγματικότητα η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν ανοίγει ένα νέο μεγάλο κεφάλαιο αβεβαιότητας, το οποίο όμως είναι σαφώς προτιμότερο από μια πολεμική αναμέτρηση που θα επέφερε και την κατασκευή της ατομικής βόμβας από την Τεχεράνη και καταστροφές στο Ισραήλ και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η συμφωνία προσπαθεί να επανατοποθετήσει το Ιράν στην κοινότητα των χωρών με υπεύθυνη πολιτική και να δημιουργήσει έναν δυνάμει νέο παίκτη φιλικό προς τις ΗΠΑ στο μεγάλο παιχνίδι της Ευρασίας.

Για την Ελλάδα η συμφωνία ανοίγει ένα ενδιαφέρον κεφάλαιο για εξαγωγές και εμπορικές ή και επενδυτικές συμφωνίες εάν βέβαια η ελληνική οικονομία θα βρίσκεται σε φάση αναδιοργάνωσης και κάποιας ανάπτυξης.

Ταυτόχρονα όμως σε περίπτωση που η συμφωνία δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για νέες συγκρούσεις σιιτών-σουνιτών, τότε η Ελλάδα θα πληγεί από νέα κύματα προσφύγων από πιθανές νέες εστίες συγκρούσεων.