Aυτογνωσία και ιδεολογία της Δύσης

Οι πρόσφατες συναντήσεις κορυφής στις Βρυξέλλες τριών κορυφαίων δυτικών οργανισμών, ΝΑΤΟ, G7 και E.E., κατέδειξαν πρώτιστα μια αμηχανία εκ μέρους τους έναντι της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Οι ηγέτες του δυτικού στρατοπέδου συμφώνησαν εκεί μόνο στη διατύπωση απειλών κατά της ρωσικής υπερδύναμης, η εφαρμογή των οποίων στην πράξη φαίνεται εν μέρει τουλάχιστον ανέφικτη. Κατά τις διαβουλεύσεις μεταξύ των Δυτικών ηγετών εμφανίσθηκαν συνάμα και ορισμένες πτυχές των ενδότερων συμμαχικών σχέσεων, συσχετισμών, ανταγωνισμών κ.ά., μέσα από τους οποίους αντανακλάται η πραγματική κατάσταση ανάμεσα στις χώρες της Δύσης. Εν όψει όλων τούτων και ενώ διαρκεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, τίθεται μια σειρά από ζητήματα σχετικά με την αποστολή της «Δύσης» ως ηγέτιδας και εγγυήτριας δύναμης του λεγόμενου «ελεύθερου κόσμου».

Πριν από την ανάλυση κάποιων συμπερασμάτων που εκ των πραγμάτων προκύπτουν, προέχει η αναζήτηση μιας απάντησης ως προς εκείνο που σήμερα αντιλαμβάνεται κανείς ως «Δύση». Σε μια απλούστερη διατύπωση: Τι σημαίνει σήμερα Δύση;

Σκόπιμο είναι να σημειωθεί πως, όχι μόνο γεωγραφικά αλλά και πολιτισμικά, στη Δύση θα μπορούσε να είναι ακόμη και η Ρωσία. Αν, συνεπώς, γίνεται ανέκαθεν λόγος για σύγκρουση Ανατολής – Δύσης, τούτο παραπέμπει σε ιστορικά σύνδρομα άλλων εποχών, τα οποία περιοδικά αναβιώνουν. Αυτό εξυπηρετεί μεν θεωρητικά μόνο εκείνους που αδυνατούν να κατανοήσουν πως η Ρωσία δεν είναι πλέον ΕΣΣΔ. Πρόκειται φυσικά για μια τεράστια, καπιταλιστικής δομής, χώρα, όπως και η Κίνα, με τη διαφορά ότι η Ρωσία έχει λάβει «διαζύγιο» προ ετών από τον κομμουνισμό. Το γιατί λοιπόν η Ρωσία δεν μετέχει πλέον ούτε στην οργάνωση των G7, ούτε καν ως παρατηρητής, τούτο αφορά κυρίως τους συντάκτες των δυτικών κριτηρίων προσδιορισμού της έννοιας «ελευθερία» σε βασικές εκδοχές της (πολιτική, οικονομική, πολιτισμική κ.ο.κ.). Και η Ρωσία οδεύει βάσει τούτων ανατολικά, ήγουν προς Πεκίνο…

Αν δεχθούμε όμως την εκδοχή ότι την έννοια «Δύση» συνθέτουν κάποιες «αξίες» ή «αρχές», οι οποίες προσδιορίζουν το γίγνεσθαι (πολιτικο-οικονομικό και κοινωνικο-πολιτισμικό) στις τάξεις των δυτικών δυνάμεων, τότε προκύπτει σειρά ερωτημάτων ως προς το κατά πόσον αυτές υφίστανται και λειτουργούν στο πλαίσιο συμμαχιών ή παγκοσμίως. Εν προκειμένω δεν νοούνται βεβαίως διαβαθμίσεις χωρών, ούτε «α λα κάρτ» επιλογή κριτηρίων. Διότι η Ε.Ε. διασπάστηκε πρώτη φορά στο ζήτημα απόσχισης και αναγνώρισης του Κοσόβου. Οταν, δε, η Ρωσία προσαρτούσε με δημοψήφισμα την Κριμαία, ουκρανική ώς τότε αλλά πληθυσμιακά με συντριπτική ρωσική υπεροχή, ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα δήλωνε: «Κάναμε το ίδιο που έγινε στο Κόσοβο, ειρηνικά και χωρίς από αέρος βομβαρδισμούς». Και εδώ λένε εγχωρίως το «σοφό»: Πίσω έχει η αχλάδα την ουρά…

Βάσει των εκτιμήσεων που διατυπώθηκαν μετά τις μαραθώνιες συνόδους των Βρυξελλών, επικρατεί ευρέως η άποψη ότι η τωρινή Δύση «αναζητεί τον εαυτό της». Την ώρα που οι ηγέτες της τάσσονται κατά της ρωσικής επέμβασης και ενώ διογκώνεται στην Ευρώπη ένα αντιπολεμικό κύμα, στις Βρυξέλλες ήταν ορατή η αδυναμία παρέμβασης έναντι των σχεδίων της επιτιθέμενης ρωσικής υπερδύναμης. Εξ αυτού και ορισμένοι εκ των ηγετών εκτρέπονται σε θεατρινισμούς και εντυπωσιασμούς με πρώτους τους Μπόρις Τζόνσον και Τζο Μπάιντεν, «αρχιηγέτες» της Δύσης.

Αναζητώντας εκείνο που θεωρητικά, τουλάχιστον, θα συνέθετε την ιδεολογία μιας Δύσης, όλων των τωρινών γεωπολιτικών οριζουσών και παραμέτρων, προσκρούει κανείς σε έναν άγριο καπιταλισμό που δεν γνωρίζει όρια. Ουδείς λόγος εδώ περί «αξιών» κ.ά., καθώς η παγκοσμιοποιημένη καπιταλιστική διείσδυση, εξαφανίζοντας εθνικές αγορές και μεσαίες τάξεις, ισοπεδώνει καθημερινά τις κοινωνίες (των «πολιτών», υποτίθεται). Ετσι, καθίσταται αυτή η Δύση όχι απλά αναξιόπιστη αλλά και πλήρως ανυπόληπτη στα μάτια των Ευρωπαίων.

Η Ρωσία των ολιγαρχών σε αντιστοίχιση με την ολιγαρχία των πολυεθνικών της Δύσης, και αντίθετα με την Κίνα βεβαίως, έχει καταστεί πολέμια της παγκοσμιοποίησης, δίνοντας βάση στις διακρατικές οικονομικές συμφωνίες. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν εδραιώθηκε στη συνείδηση των Ρώσων ακριβώς επειδή πέτυχε την ανόρθωση μιας διαλυμένης Ρωσίας, τον εθνικό πλούτο της οποίας είχε «ξεπουλήσει» διεθνώς ένας εκφυλισμένος πρόεδρος, ονόματι Μπόρις Γέλτσιν. Ο Πούτιν πέτυχε συνάμα να ισχυροποιήσει την ασφάλεια της αχανούς αυτής χώρας, γεγονός που τον καθιστά οιονεί αναντικατάστατο στο πολιτικό σκηνικό της.

Κάτι όμως που μετρά αρνητικά για τον Ρώσο πρόεδρο είναι ότι «ανέστησε» ένα «εγκεφαλικά νεκρό» ΝΑΤΟ, το οποίο, όπως διαπιστώθηκε στις Βρυξέλλες, ασκεί πλέον de facto πρωτοκαθεδρία στη Δύση. Σε τούτο ευθύνονται βεβαίως και οι Ευρωπαίοι εταίροι, καθότι από χρόνια έχει αποφασισθεί ο σχηματισμός μιας καθαρά ευρωπαϊκής στρατιωτικής δύναμης, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Αν, όμως, τούτο συμβαίνει διότι κάποιοι εμμένουν στο αμερικανικό δόγμα της ασφάλειας για την Ευρώπη, τούτο έχει από τα πράγματα ξεπεραστεί πλέον, καθώς επιβεβαιώθηκε ήδη με τον πόλεμο στην Ουκρανία.