Πώς ακυρώνεται ένα κείμενό μου στο ραδιόφωνο!

Οπως κάνω κατά κανόνα, ξεκινώ από τα δεδομένα προτού αναπτύξω τη θεωρητικο-πολιτική άποψή μου. Επί του προκειμένου, τα δεδομένα είναι τα εξής: πρώτον, στην «Εφ.Συν.» ως συνεργάτης της εφημερίδας μας εδώ και δέκα χρόνια, δηλαδή από την εποχή της κυκλοφορίας της (2012-2022), δημοσίευσα ένα κείμενό μου (όχι άρθρο, όπως συνηθίζεται να λέγεται) με τον τίτλο «Δύο τύποι πολέμου στην ουκρανική κρίση», το οποίο, όπως προκύπτει από τα δημοσιογραφικά πρακτικά, είχε ιδιαίτερη απήχηση. Δεύτερο δεδομένο: οι δημοσιογράφοι του Πρώτου Προγράμματος της Ελληνικής-Ραδιοφωνίας-Τηλεόρασης (ΕΡΤ) μου ζήτησαν να συνομιλήσω μαζί τους την Πέμπτη 3 Μαρτίου, δηλαδή δύο μέρες αφού δημοσιεύτηκε το κείμενό μου στην «Εφ.Συν.» (1.3.2022). Αρχικώς είχα επιφυλάξεις και ζήτησα να μιλήσω με τον διευθυντή του Προγράμματος.

Εν πάση περιπτώσει μίλησα στη ραδιοφωνική εκπομπή του απογεύματος στις 16.00-17.00 με τον δημοσιογράφο κ. Παπασταματίου. Εκεί κατάλαβα αυτό που μου έλεγε ο καθηγητής μου Γιούργκεν Χάμπερμας: όταν εμφανίζεσαι στα τηλεοπτικά μέσα ή ακούγεσαι στα ραδιοφωνικά μέσα, δεν μιλάς εσύ, αλλά ο τηλεοπτικός ή ο ραδιοφωνικός εαυτός σου.

Εξομολογούμαι μπροστά στους αναγνώστες μας ότι τα λάθη είναι ανθρώπινα! Ποιος άραγε ήταν ο λόγος να εκθέσω στο ραδιόφωνο τις απόψεις μου για την «ουκρανική κρίση», ενώ στο κείμενό μου στην «Εφ.Συν.» αυτές οι θέσεις μου ήταν σαφείς και πολύ περισσότερο συνιστούσαν την πεμπτουσία της κριτικής κοινωνικής και πολιτικής θεωρίας;

Επισημαίνω, τέλος, το εξής: στις ζοφερές εποχές που ζούμε (των κρίσεων και του πολέμου) δεν χρειάζεται να φτιάχνουμε τηλεοπτικά ή ραδιοφωνικά ομιλιακά και γλωσσικά συστήματα. Ας ακολουθήσουμε την προτροπή του Βίτγκενσταϊν, ο οποίος λέει να σιωπήσουμε μπροστά σ’ αυτό το τέρας που εμείς οι άνθρωποι δημιουργήσαμε.

Ο Βίτγκενσταϊν γράφει ωστόσο μια άλλη πρόταση περί σιωπής. Εγώ προσθέτω ότι ο πόλεμος δεν ανήκει στην καντιανή κατηγορία των μεταφυσικών ζητημάτων, αλλά είναι συνθήκη της ανθρώπινης κατάστασης. Ωστόσο, για τον πόλεμο δεν μπορούμε να μιλάμε!

*Καθηγητής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης