Το ξέπλυμα της έμφυλης βίας

Στη μαροκινή τηλεόραση θεωρείται κανονικό να παρουσιάζεται στα πρωινάδικα επαγγελματίας μακιγιέζ και να δίνει συμβουλές, χρησιμοποιώντας ολοζώντανο κακοποιημένο μοντέλο, για το πώς μπορεί μια γυναίκα να καμουφλάρει τις μελανιές από τις μπουνιές που έφαγε από τον άνδρα της. Στην ελληνική κοινωνία, πάλι, έπειτα από δεκατρείς γυναικοκτονίες σε έντεκα μήνες, κανονικό είναι ένας μητροπολίτης να χλευάζει από άμβωνος τον όρο γυναικοκτονία και να ενοχοποιεί τις γυναίκες που –όπως κυνικά επεσήμανε, προ καιρού, ο Σερβίων και Κοζάνης– δεν ξέρουν να κλείνουν το στόμα τους, προκαλώντας, έτσι οι ίδιες την ανδρική βία.

Εκτός από υπενθύμιση της αποτρόπαιας πραγματικότητας των δεκατριών λιγότερων γυναικών που δεν βρίσκονται πια φέτος ανάμεσά μας καθώς και των αμέτρητων άλλων ανά τον κόσμο, δολοφονημένων από οικείο ανδρικό χέρι, η πρόσφατη παγκόσμια μέρα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών είναι μια ευκαιρία να αναστοχασθούμε και να ιχνηλατήσουμε την κανονικοποίηση αυτής της βίας επισημαίνοντας τις ποικίλες εκδοχές της. Πώς, δηλαδή, άμεσα ή έμμεσα, θεσμοί και πρόσωπα με ονοματεπώνυμο και κύρος νομιμοποιούν τη βία κατά των γυναικών και πώς αυτή η νομιμοποίηση, με τη σειρά της, απενοχοποιεί το ανδρικό νταηλίκι και παράγει βία.

Εάν ένας προκαθήμενος της Εκκλησίας κατηγορεί τις γυναίκες για τη βία που τους ασκείται γιατί δεν είναι αρκετά υποτακτικές και σεβαστικές προς τον άρρενα αφέντη και δεν ανοίγει ρουθούνι στη συνέχεια μετά από μια τέτοια αδιανόητη δημόσια δήλωση θεσμικού προσώπου, αυτό από μόνο του κάτι σημαίνει. Παράγει πληροφορία, εμπεδώνει ένα κλίμα με μισογυνικές παραδοχές. Εάν η εκκλησιαστική ιεραρχία, λαλίστατη σε τόσα ζητήματα του δημόσιου βίου, μετά από δεκατρείς γυναικοκτονίες δεν έχει πει λέξη επ’ αυτού και δεν καταδικάζει τον προκλητικό μητροπολίτη, με την επιλογή της αποσιώπησης συνδιαμορφώνει το τοπίο όπου εμμέσως νομιμοποιείται η έμφυλη βία. Εάν η Πολιτεία δεν στηλιτεύει τη δήλωση του μητροπολίτη και την ίδια ώρα εγκαινιάζει εκστρατεία για την έμφυλη βία με τίτλο «Σπάσε τη σιωπή-είμαστε εδώ», κάτι από τα δύο δεν ισχύει: πώς γίνεται να είσαι δίπλα στο θύμα και ταυτόχρονα να κάνεις τουμπεκί μπροστά στον ιεραράρχη που λειτουργεί σαν ηθικός αυτουργός στην ανάπτυξη έμφυλης βίας;

Τοπικές «παραδόσεις» περί τιμής που χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για τη βιαιοπραγία εναντίον γυναικών από πατεράδες, αδερφούς, συζύγους και συντρόφους, εκπρόσωποι του κλήρου με θέσεις που παίρνουν ή δεν παίρνουν για περιστατικά βίας κατά γυναικών, πρότυπα συμπεριφορών στην παραδοσιακή και μαζική κουλτούρα όπως αποτυπώνονται φέρ’ ειπείν σε αθώα στιχάκια που σιγοτραγουδάμε, υφαίνουν τον καμβά όπου η έμφυλη βία στο πίσω μέρος του κεφαλιού ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας άρρητα νομιμοποιείται. Οτιδήποτε δεν καταδικάζεται γίνεται κομμάτι της κανονικότητας.

Δεν γίνεται να μιλάμε για τη βία κατά των γυναικών χωρίς χαρτογράφηση των μονοπατιών όπου κανονικοποιείται αυτή τη βία. Πρόσωπα, θεσμοί, παραδόσεις που κλείνουν το μάτι ή κλείνουν τα μάτια στην έμφυλη βία είναι συνένοχοι των σχετικών εγκλημάτων.

* καλλιτέχνιδα, ακτιβίστρια