Από τα καλοκαίρια της κατάκτησης, στα καλοκαίρια της απόκτησης

Κάθε χρόνο το τέλος του καλοκαιριού σηματοδοτούσε το τέλος της αγωνίας χιλιάδων νέων υποψηφίων που ανέμεναν με αγωνία τα αποτελέσματα των πανελληνίων εξετάσεων. Με το ξεκίνημα του φθινοπώρου οι παλιοί πλέον μαθητές έπρεπε να ολοκληρώνουν την εγγραφή τους σε μία από τις σχολές της επιθυμίας τους και το ταξίδι στην ενηλικίωση και στην ανώτατη εκπαίδευση ξεκινούσε.

Εχουν περάσει κάμποσα χρόνια από το καλοκαίρι εκείνο που βρέθηκα κι εγώ σε αυτή τη θέση. Ακόμα θυμάμαι να βρίσκομαι στην αυλή του σπιτιού μας στο χωριό, όταν από την τηλεόραση ανακοινώθηκαν οι βάσεις εισαγωγής. Το όνειρό μου να ασχοληθώ με την εκπαίδευση γινόταν πραγματικότητα. Ακολούθησε η εγγραφή μου στη σχολή, τα πρώτα «αγχωμένα» εξάμηνα, οι πρακτικές διδασκαλίες, η αποφοίτηση. Εζησα το ταξίδι στο έπακρο, γέμισα εμπειρίες και δεν άργησε η στιγμή που θα περνούσα το κατώφλι της τάξης, έτοιμος να διδάξω αυτή τη φορά.

Ως εκπαιδευτικός ενεργώ πάντα με βάση τις αρχές της δημοκρατικής παιδείας. Πιστεύω σε μια εκπαίδευση «ανοιχτή» και «ελεύθερη» σε όλους, ανεξάρτητα από την κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική τους προέλευση. Γιατί μόνο αυτή η εκπαίδευση οδηγεί σε «υψηλές κατακτήσεις». Και οι κατακτήσεις αυτές δεν αφορούν μόνο γνώσεις. Είναι οι αρχές που σου ενσταλάζουν οι δάσκαλοί σου, είναι οι ιδέες που διαμορφώνεις, είναι η ανθρωπιά που κερδίζεις. Αυτή η εκπαίδευση είναι το ζητούμενο κι αυτή πρέπει να είναι προσβάσιμη σε όλες και όλους, από την πρωτοβάθμια μέχρι την τριτοβάθμια.

Αντίθετα, μια εκπαίδευση που στηρίζεται σε ένα σύστημα το οποίο δεν υπηρετεί τους παραπάνω σκοπούς χάνει το νόημά της. Οταν οι ευκαιρίες περιορίζονται και η πρόσβαση ανακόπτεται, τότε παύει να αποτελεί συλλογικό κοινωνικό αγαθό. Σε αυτήν την περίπτωση η εκπαίδευση αντιμετωπίζεται ως οικονομικό αγαθό, αντικείμενο απόκτησης από λίγους και «εκλεκτούς». Ο «μπάρμπας από την Κορώνη» μεταλλάσσεται και η μετάλλαξη τούτη είναι πιο επικίνδυνη. Οι ελίτ κι οι κολεγιές είναι σήμερα η νέα απειλή, ο σύγχρονος ιός της εκπαίδευσης.

Κάθε τέλος καλοκαιριού θυμάμαι με νοσταλγία εκείνο το καλοκαίρι πριν από την εισαγωγή μου στην Τριτοβάθμια. Δυστυχώς, φέτος η νοσταλγία και οι ευτυχείς μνήμες έχουν επισκιαστεί από αισθήματα αγωνίας και προβληματισμού. Μιας ανησυχίας για το μέλλον της εκπαίδευσης, όπως αυτό διαγράφεται από τις τελευταίες εξελίξεις στον χώρο. Φέτος έγινε εμφανές ότι κάποιοι δεν αντιλαμβάνονται την εκπαίδευση ως ταξίδι κατάκτησης, αλλά ως εξπρές ταξίδι απόκτησης…

* δάσκαλος