Μετά την απόρριψη της Συνταγματικής Συνθήκης στα δημοψηφίσματα της Γαλλίας και της Ολλανδίας, την άνοιξη του 2005, η ευρωπαϊκή οικοδόμηση σταμάτησε στη μινιμαλιστική Συνθήκη της Λισαβόνας.
Από τότε, όλες οι προσδοκίες για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής οικοδόμησης επενδύονται στη δυναμική όχι πλέον της αλλαγής των συνθηκών, αλλά στα έκτακτα μέτρα που υπαγορεύονται από την ανάγκη διαχείρισης κρίσεων, όπως η κρίση στην Ευρωζώνη μετά το 2010 και η πανδημία μετά τις αρχές του 2020.
Η ιστοσελίδα Eurointelligence θέτει, σε χθεσινή ανάλυσή της, το κρίσιμο ερώτημα αν το σύνολο των έκτακτων μέτρων που υιοθετήθηκαν την τελευταία δεκαετία στο όνομα της διαχείρισης της κρίσης της Ευρωζώνης και της πανδημίας μπορούν να ενσωματωθούν σε ένα μελλοντικό ευρωπαϊκό συνταγματικό πλαίσιο.
Αποτελεί η ίδρυση των μηχανισμών χρηματοπιστωτικής σταθερότητας EFSF και στη συνέχεια ΕSM, αλλά και το πιο πρόσφατο Ταμείο Ανάκαμψης μια αργή αλλά σταθερή ντε φάκτο νομιμοποίηση τόσο του κοινού δανεισμού όσο και της μεταφοράς πόρων που απαλλάσσει την Ε.Ε. – Ευρωζώνη από την αδύνατη με τα σημερινά δεδομένα αναθεώρηση των Συνθηκών;
Η εμμονική, πλειοψηφική στα όρια της ομοφωνίας, εναντίωση του Βερολίνου στη σιωπηρή μονιμοποίηση των έκτακτων μέτρων ειδικού σκοπού που στηρίζουν ο Μακρόν και ο Ντράγκι, μας επαναφέρει στην πραγματικότητα.
Η κρίση δεν είναι πάντα ευκαιρία και σε κάθε περίπτωση η κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν μπορεί να καλύψει το κενό ευρωπαϊκής στρατηγικής, την τελευταία δεκαπενταετία.
Η ενσωμάτωση των μέτρων ειδικού σκοπού σε μια ευρωπαϊκή συνταγματική κανονικότητα προϋποθέτει ένα προαπαιτούμενο που δεν φαίνεται ούτε στον πιο μακρινό ορίζοντα.
Μια συνολική θεσμική μεταρρύθμιση που να αφήνει ανοικτή τη δυνατότητα μετεξέλιξης της Ε.Ε. σε Ομοσπονδία.
Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, η Ε.Ε. διαψεύδει σταθερά την παραδοχή ότι η αντιμετώπιση των κρίσεων οδηγεί σε ντε φάκτο εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Η αδυναμία της Ε.Ε. να παρέμβει αποτελεσματικά στη σύγκρουση της Γιουγκοσλαβίας, μετά το 1991, δεν οδήγησε σε μια κοινή εξωτερική και αμυντική πολιτική. Η κρίση στην Ευρωζώνη δεν κατόρθωσε να αλλάξει ή ακόμη και να παρακάμψει το ασφυκτικό πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας.
Μέχρι στιγμής, ούτε η πανδημία και οι παρενέργειές της έχουν διασφαλίσει τα έκτακτα μέτρα ως στροφή και όχι ως παρένθεση που πρέπει να κλείσει.
