Πολύς θόρυβος σηκώθηκε από τους υπαινιγμούς Ρουμελιώτη σχετικά με την πρακτική του ΔΝΤ να εκπαιδεύει δημοσιογράφους προκειμένου αυτοί να καλλωπίζουν την πολιτική του. Δυστυχώς, ο κ. Ρουμελιώτης, όταν εκλήθη να δώσει ονόματα και λεπτομέρειες, την έκανε γυριστή. Το αποτέλεσμα ήταν να αρχίσουν διάφορα λαθρόβια μέσα να εκτοξεύουν λάσπη προς κάθε κατεύθυνση.
Αθλια τακτική που σπιλώνει έναν ολόκληρο κλάδο και επί της ουσίας δίνει τη δυνατότητα στους πραγματικούς δράστες να καλυφθούν με ασφάλεια πίσω από τη δηλητηριώδη γενίκευση. Αν αφήσουμε κατά μέρος την ενόχληση που προκαλεί η αναδρομική διαύγεια του πρώην εκπροσώπου της Ελλάδας στο ΔΝΤ, πρέπει να παραδεχτούμε ότι δεν μας είπε κάτι εξωφρενικό, κάτι που δεν υποψιαζόμασταν.
Είναι γνωστό πως τα κράτη, οι διεθνείς οργανισμοί, μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι χρησιμοποιούν μέσα ενημέρωσης προκειμένου να περάσουν τη γραμμή τους, να εξωραΐσουν την εικόνα τους και να πλήξουν τους ανταγωνιστές τους.
Το αντίθετο θα ήταν περίεργο. Τι είδους σχέση είναι αυτή; Σίγουρα αιμομικτική, ωστόσο αμοιβαία επωφελής. Εξαιρούνται τα κομματικά όργανα γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση έχουμε πλήρη πολιτική και ιδεολογική ταύτιση. Δεν εξαπατούν όμως κανέναν. Δηλώνουν αυτό που είναι, δεν κρύβουν τις προτιμήσεις τους πίσω από μεγαλοστομίες για ανεξάρτητη και ακηδεμόνευτη ενημέρωση.
Το πρόβλημα δημιουργείται με τα επικοινωνιακά δίκτυα που ισχυρίζονται ότι υπηρετούν την αλήθεια, ότι δεν εμπλέκονται σε επιχειρηματικά και κρατικά παιχνίδια, ενώ, όπως έχει αποδειχτεί πολλές φορές, έχουν δανείσει το κύρος και τη δύναμή τους (με το αζημίωτο) για να προωθήσουν συμφέροντα. Στο σημείο αυτό είναι χρήσιμο ένα παράδειγμα εξαγοράς μέσου ενημέρωσης μιας χώρας από την κυβέρνηση μιας άλλης χώρας.
Το έντυπο αυτοδιαφημιζόταν ως αδιάφθορο, τίμιο και φανατικά εθνικό, αλλά δεν είχε κανέναν ενδοιασμό να συνεργαστεί επ’ αμοιβή με τους μπολσεβίκους. Το αναφέρει ο Τρότσκι στο «Ημερολόγιο της Εξορίας» (εκδόσεις Αγρα): «Το 1925 (ή το 1924;) ο Κράσιν, τότε πολιτικός αντιπρόσωπος των Σοβιέτ στη Γαλλία, έκανε διαπραγματεύσεις με τον διευθυντή του “Χρόνου”. Μίλησε γι’ αυτές σε μια συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου, έτσι που να μπορεί να πάρει τις αναγκαίες οδηγίες. Οι προτάσεις του “Χρόνου” ήταν αυτές:
α) οι εκδότες θα ‘στελναν σε ορισμένο χρονικό διάστημα έναν ανταποκριτή στη Μόσχα, ο οποίος θα άρχιζε να στέλνει ανταποκρίσεις που θα κάνανε κριτικές, μα θα ήτανε γραμμένες με μετριοπάθεια,
β) οι καμπάνιες ενάντια στην ΕΣΣΔ από τις στήλες των κύριων άρθρων θα σταματούσαν,
γ) λίγους μήνες αργότερα -έξι καθώς θυμάμαι- η εφημερίδα θα άρχιζε να υιοθετεί μια γραμμή ευνοϊκή για την ΕΣΣΔ στις εξωτερικές υποθέσεις,
δ) οι ανταποκρίσεις από τη Μόσχα θα γίνονταν ευνοϊκές,
ε) στη δεύτερη στήλη του κύριου άρθρου (στην εσωτερική πολιτική) οι εκδότες θα αφήνονταν ολότελα ελεύθερα να κριτικάρουν τον μπολσεβικισμό,
στ) η σοβιετική κυβέρνηση θα πλήρωνε στον “Χρόνο” ένα εκατομμύριο φράγκα τον χρόνο. Ο Κράσιν έκανε μια πρώτη νύξη για μισό εκατομμύριο και ανέβηκε στις 750.000». Αποκαλυπτικό; Σίγουρα. Τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει από τότε (εκτός από τα ποσά), ίσως μάλιστα σήμερα τέτοιου τύπου δοσοληψίες να είναι ο κανόνας.
Οι εξουσίες στην προσπάθειά τους να χειραγωγήσουν την κοινωνία μετέρχονται κάθε μέσο. Παλιότερα τη βία, στις μέρες μας τους ιδεολογικούς μηχανισμούς, που είναι και πιο αποτελεσματικοί γιατί εκμαιεύουν τη συναίνεση με ήπιο και πολιτισμένο τρόπο. Πρωτεύουσα θέση στην κατηγορία αυτή έχουν τα μέσα ενημέρωσης που λειτουργούν σαν κόμματα νέου τύπου. Καλλιεργούν το έδαφος και προετοιμάζουν το κλίμα ώστε μια επώδυνη πολιτική να συναντήσει τις λιγότερες αντιδράσεις.
Αν πειστείς ότι σωστά τιμωρείσαι γιατί στο παρελθόν ο βίος σου ήταν έκλυτος, αν σου καρφώσουν στο μυαλό ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση, τότε συμφιλιώνεσαι με την ιδέα ότι κάθε απόπειρα αντίστασης είναι μάταιη. Στην πατρίδα μας από την πρώτη μέρα των μνημονίων διακινήθηκε από τα συστημικά μέσα ενημέρωσης το αφήγημα της συλλογικής ενοχής για τα χάλια μας και η θεωρία του μονόδρομου ως η μοναδική διέξοδος.
Από την εξέλιξη των πραγμάτων στην Ελλάδα και αλλού προκύπτει πάντως ότι συχνά η φυσική πραγματικότητα κατατροπώνει την εικονική που επιχειρούν να κατασκευάσουν οι ελίτ. Κι αυτό είναι ελπιδοφόρο.
