Η «άριστη» πυρο-διαχείριση: «κανένας» νεκρός

Ανηλεής ο βομβαρδισμός μας με νούμερα: οι φωτιές έκαψαν 1.200.000 στρέμματα, διατέθηκαν 1,7 εκατ. € φέτος στους ΟΤΑ για δασοπροστασία, διατίθενται 25 ελικόπτερα και 30 πυροσβεστικά αεροπλάνα, επιχειρούν 100 πυροσβέστες με 25 οχήματα, οι νεκροί από τις φωτιές είναι 1, στις επιχειρήσεις συμμετέχουν 4 υπουργεία, γλίτωσαν από τη φωτιά 60.000 πολίτες (τα νούμερα είναι ενδεικτικά).

Καμία από τις δηλώσεις αυτές από μόνη της δεν οδηγεί σε συμπέρασμα. Εντούτοις τέτοια νούμερα προωθούνται ως δείκτες επίδοσης του κρατικού μηχανισμού ή έστω κάποιου υποσυστήματός του, όπως π.χ. της Πυροσβεστικής ή του ΥΠΡΟΠΟ. Πλην απατηλώς.

Ως επίδοση ενός συστήματος νοούμε το πόσο κοντά αυτό έφτασε στον στόχο του, δηλαδή σε τι βαθμό έκανε αυτό που αναμενόταν να κάνει, πάντα εντός επιτρεπτών ορίων παράπλευρων ζημιών. Δεν νοείται το «πήγαμε καλά» αν αγνοούμε το περιεχόμενο του «καλά» και τις ανεκτές συνακόλουθες απώλειες. Εν προκειμένω ποιος ήταν ο στόχος της Πολιτικής Προστασίας και γενικότερα του κράτους όταν προ μηνών διαμόρφωναν τα σχέδια πυροπροστασίας; Αν ο στόχος ήταν «όχι νεκρός», υπήρχαν τουλάχιστον όρια για την έκταση καμένης γης ή για το πλήθος των εκτοπισμένων πολιτών;

Οι διαχειριστές (ιδιαίτερα οι «άριστοι») κάθε συστήματος τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα, εφόσον δεν λειτουργούν «διανοία κυρίου» του συστήματος, λογοδοτούν στους εντολοδόχους τους (π.χ. στους μετόχους της επιχείρησης, στον λαό, ή σε «άλλες δυνάμεις»). Πώς; Καταθέτοντας σε αυτούς 1) τους στόχους που έχουν θέσει, 2) τα όρια ανοχής απωλειών και 3) τους δείκτες επίδοσης, δηλαδή τα μέτρα αξιολόγησης του πόσο καλά πετύχαμε τους στόχους. Προκειμένου περί εκπροσώπων του λαού που διαχειρίζονται αγαθά όπως ανθρώπινες ζωές, πανίδα, χλωρίδα, περιουσίες κ.ά. οι εντολοδόχοι (ο λαός) ενημερώνονται σωστά μόνο αν δημοσιοποιούνται οι στόχοι, οι δείκτες επίδοσης και τα όρια ανοχής απωλειών. Ενίοτε τα κόμματα διεκδικούν ψήφους βάσει αυτών των στόχων, των δεικτών και των ορίων.

Ολο τον πυρόπληκτο Αύγουστο αναζητούσα τα στοιχεία αυτά. Δεν τα βρήκα. Υπήρχαν; Και βέβαια υπήρχαν. Το αντίθετο θα ήταν υποτιμητικό για κάθε άριστο διαχειριστή, ιδιαίτερα με εμπειρία στον ιδιωτικό τομέα. Ποιος τα προσδιόρισε; Δεν μας είπαν. Από τίνος τη σκοπιά; Ποιας κοινωνικής ομάδας; Δεν μας είπαν.

Το αποτέλεσμα της αυγουστιάτικης διαχείρισης είναι πλέον γνωστό. Κατά τους διαχειριστές, «πήγαμε καλά, με κάποιες αστοχίες λόγω αντίξοων συνθηκών». Αρα κατ’ αυτούς επιτεύχθηκαν, έστω μερικώς, οι στόχοι, ενώ οι παράπλευρες απώλειες είναι ανεκτές. Εκ του αποτελέσματος συνεπώς πρέπει να συναχθούν στόχοι και όρια. Και επειδή δεν δέχομαι ότι κρατικές υπηρεσίες αποδέχονται τα 1.200.000 καμένα στρέμματα και τις δεκάδες χιλιάδες εκτοπισμένων ως ανεκτά όρια καταστροφής, εύλογα ανακύπτει το ερώτημα: Ποιες «δυνάμεις» έθεσαν τους στόχους και τα όρια των παράπλευρων απωλειών; Υπήρχαν «κρυφές ατζέντες»;

Και πέραν αυτού, ποιες δυνάμεις επηρέασαν τη διαμόρφωση/προετοιμασία του συστήματος πυροπροστασίας; Κάθε άριστος διαχειριστής διαμορφώνει το σύστημα ανάλογα με τους στόχους και το πλαίσιο λειτουργίας. Συρρίκνωση και υποβάθμιση του αξιόμαχου του συστήματος λίγο πριν από τη μάχη υποδηλοί αποδοχή απόκλισης από τον στόχο και αύξησης ορίων ανοχής απωλειών. Απλή ανάλυση κόστους-οφέλους. Μόνο που δεν δημοσιοποιείται το ποιος κερδίζει και ποιος χάνει. Σίγουρα κάποιοι κερδίζουν – και δεν είναι ούτε οι εκτοπισμένοι, ούτε η ποιότητα του περιβάλλοντος, ούτε οι μη προνομιούχοι.

Κυοφορείται, μας λένε, το επιτελικό άριστο πρόγραμμα για αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης σε εθνικό (;) επίπεδο. Με τους ίδιους διαχειριστές φευ… Γιατί δεν ευελπιστώ ότι θα υπάρξει ενημέρωση των εντολοδόχων; Οτι θα μάθουμε επιτέλους τους στόχους και τα ανεκτά όρια απωλειών; Ή τις διεκδικήσεις «πράσινων» κερδών;

Σημείωση: το κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις του αρθρογράφου.

*Καθηγητής ΔΠΘ (σ), μέλος της Κ.Ε. του ΜέΡΑ25