Η διαλεκτική του εμβολιασμού

Η βασική διαφορά μεταξύ «κανονικότητας» και έκτακτης συνθήκης, όπως η τρέχουσα πανδημία, είναι ότι στην έκτακτη συνθήκη όλα μεγεθύνονται και αποκτούν διαφορετικό βάρος και σημασία. Ζητήματα που θα αποτελούσαν απλώς αντικείμενο θεωρητικής συζήτησης και διαφωνίας, στην επείγουσα κατάσταση αποκτούν κρίσιμο, πρακτικό αντίκρισμα. Τέτοιο ακριβώς ζήτημα είναι σήμερα η συμμετοχή ή μη στο εμβολιαστικό πρόγραμμα για τον κορονοϊό, ακριβώς επειδή δεν τίθεται ως θεωρητικό ερώτημα αλλά ως το μόνο διαθέσιμο όπλο για τον τερματισμό της υγειονομικής κρίσης.

Η κριτική στάση και η άρνηση απέναντι στον εμβολιασμό που σημειώνονται σε υπολογίσιμα ποσοστά δεν είναι κάτι νέο. Χρόνια τώρα, πέρα από κοινωνικές ομάδες επιρρεπείς στη συνωμοσιολογία ή άλλες εμφορούμενες από την πίστη ότι έχοντας μαζί τον Χριστό και την Παναγιά φόβος δεν υπάρχει, γονείς ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων του δυτικού κόσμου με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και εναλλακτικό προφίλ δεν εμβολιάζουν τα παιδιά τους για τις παιδικές ασθένειες. Σε συνθήκη κανονικότητας το φαινόμενο καταγράφεται αλλά δεν έχει την κρισιμότητα και τις επιπτώσεις που προκύπτουν όταν ξεσπά μια πανδημία.

Το αντιεμβολιαστικό μέτωπο μοιάζει σαν στρέβλωση της βασικής κληρονομιάς του Διαφωτισμού, δηλαδή της χειραφέτησης της κριτικής σκέψης. Η κριτική σκέψη εδράζεται στην αμφισβήτηση. Από αυτήν εκκινεί για να ανοίξει καινούργιους δρόμους πέρα από τις θεολογικές βεβαιότητες. Τι γίνεται, όμως, όταν αυτό το κεκτημένο του Διαφωτισμού εξελίσσεται στρεβλά και η υγιής αμφιβολία τρέπεται σε όχημα που κατευθύνεται πίσω στη μεσαιωνική προκατάληψη; Τι γίνεται όταν ακούμε από χείλη εγγράμματων ανθρώπων ότι τα εμβόλια για τον κορονοϊό μεταλλάσσουν το DNA μας και ότι οι εμβολιασμένοι θα είναι εκείνοι που θα μεταφέρουν τον ιό; Οταν αμφισβητείται ο ιστορικός ρόλος των εμβολίων ή όταν απαιτείται από την επιστήμη να παράσχει τις βεβαιότητες της θεολογίας;

Το θεμελιώδες ζήτημα που προκύπτει σε αυτή την επείγουσα συνθήκη που διανύουμε είναι εάν θα συναινέσουμε να διαρραγεί το βασικό συμβόλαιο που συνέχει την κοινωνία κι αυτό δεν είναι άλλο από την κατ’ αρχήν εμπιστοσύνη ότι ο γιατρός θα κάνει ό,τι μπορεί για να μας γιατρέψει αν αρρωστήσουμε, ο μηχανικός στο συνεργείο θα κάνει ό,τι μπορεί για να μας φτιάξει το αμάξι, ο πυροσβέστης θα μπει μέσα στις φλόγες για να σβήσει την πυρκαγιά. Χωρίς αυτό το συμβόλαιο συμβίωσης δεν μπορεί να νοηθεί κοινωνία. Η ανασφάλεια μπροστά στο άγνωστο είναι φυσική κι ανθρώπινη. Πράγματι, ποτέ στην ιστορία δεν παρήχθη εμβόλιο σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα. Προφανώς τα εμπειρικά δεδομένα είναι τόσα όσα επιτρέπει αυτό το περιορισμένο χρονικό διάστημα. Είναι, όμως, άλλο πράγμα να ξεκινάμε από την πίστη ότι οι ερευνητές μοχθούν με γνώμονα το καλό της ανθρωπότητας κι άλλο να θεωρούμε εκ προοιμίου ότι είναι όργανα μιας παγκόσμιας συνωμοσίας.

Είναι αναφαίρετο δικαίωμα του καθενός η επιλογή τι θα κάνει με το σώμα του, τον «ναό», όπως εύστοχα και ποιητικά λένε οι Ινδοί. Οι ναοί, εκτός από ιεροί χώροι, σε έκτακτες συνθήκες μπορούν να μετατραπούν σε προμαχώνες, καταφύγια, νοσοκομεία, χωρίς να χάνουν την ιερότητά τους.

* καλλιτέχνιδα, ακτιβίστρια