Το Μανιφέστο των 103 απόστρατων ναυάρχων απ’ ό,τι φαίνεται χρειάστηκε αρκετές βδομάδες για την τελική του διατύπωση και τη συλλογή υπογραφών, κινήσεις οι οποίες δεν μπορεί παρά να καταγράφηκαν από τις υπηρεσίες πληροφοριών. Προφανώς ο Ερντογάν όχι μόνον δεν εμπόδισε τη δημοσιοποίησή του αλλά επένδυσε προσδοκίες κερδών.
Η συνταγή είναι η ίδια με αυτήν του πραξικοπήματος του 2016, που δεν εμποδίστηκε η εκδήλωσή του για να νομιμοποιηθεί το πρωτοφανές κύμα καταστολής και εκκαθαρίσεων που ακολούθησε.
Σύμφωνα με άρθρο που αναρτήθηκε στο Al Monitor, η πραγματική αιτία του αναβρασμού σε απόστρατους αλλά και σε εν ενεργεία αξιωματικούς είναι η υπαγωγή της επιλογής των μεγάλων διοικήσεων των Ενόπλων Δυνάμεων αλλά και των προαγωγών και αποστρατειών, που μέχρι τώρα ήταν αρμοδιότητα του ΓΕΕΘΑ, στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Αμυνας.
Με άλλα λόγια, εν όψει της σκληρής μάχης που θα δώσει ο Ερντογάν για την επανεκλογή του το 2023 ή και νωρίτερα, μια μάχη που δεν πρόκειται να περιοριστεί στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής και συνταγματικής νομιμότητας, επιχειρεί να αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το βαθύ κεμαλικό κράτος ως φόβητρο επιστροφής σε ένα εξίσου, αν όχι πιο απεχθές από το σημερινό, αυταρχικό καθεστώς αποσυσπειρώνει και στην καλύτερη περίπτωση αφήνει αδιάφορους τους πολίτες που ζητούν εκδημοκρατισμό. Ο Ερντογάν άλλωστε, αν και εφόσον εκτιμήσει πιθανό πολιτικό κέρδος, δεν έχει πρόβλημα να τροποποιήσει το αφήγημα καταγγέλλοντας μια ανίερη συμμαχία κεμαλικών και γκιουλενιστών.
Ετσι, οι συνωμοσίες «Εργκένεκον» και «Βαριοπούλα», που θεωρήθηκαν εκ των υστέρων προβοκάτσιες των γκιουλενιστών, μπορούν να χρεωθούν αναδρομικά στους μηχανισμούς του βαθέος κεμαλικού κράτους και παρακράτους.
Μετά από δύο δεκαετίες διακυβέρνησης από τον Ερντογάν είναι βέβαιο ότι ο διχασμός της κοινωνίας αντανακλάται και στην ιεραρχία των Ενόπλων Δυνάμεων και βραχυκυκλώνει, αν δεν ακυρώνει, την αξιοπιστία του δυνητικού παρεμβατικού τους ρόλου.
Μια ακύρωση που παραπέμπει στην αδράνεια των Ενόπλων Δυνάμεων της Γιουγκοσλαβίας και της ΕΣΣΔ στη διάλυση των χωρών τους τον Ιούνιο και τον Δεκέμβριο του 1991, αντίστοιχα.
