Η επιτακτικότητα μίας προοδευτικής διεθνούς στροφής είναι πιο έντονη όσο ποτέ

«Η μεγαλύτερη τέχνη στον πόλεμο είναι να υποτάξεις τον εχθρό χωρίς μάχη»

(Σουν Τζου) 

Μέσα στα τόσα «λαμπρά» που βιώνει η ανθρωπότητα το τελευταίο χρονικό διάστημα είχαμε τις προηγούμενες ημέρες και την όψιμη αναζωπύρωση ενός έντονα φορτισμένου, ψυχροπολεμικού τύπου, κλίματος ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Την «πρωτοβουλία» στη συγκεκριμένη περίσταση την πήραν οι Αμερικάνοι και μάλιστα δια στόματος του προέδρου τους Τζο Μπάιντεν… Μία τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από τις εξελίξεις σε διάφορα μέτωπα, όπως για παράδειγμα στην Α. Ουκρανία, αλλά ούτε και μπορεί να περάσει δίχως να προκαλεί εύλογες ανησυχίες σε κάθε συνετό παρατηρητή των διεθνών δρώμενων. Οι σχέσεις δύο ισχυρών κρατικών οντοτήτων αφήνουν τη δική τους σφραγίδα στο τώρα και διαμορφώνουν τους όρους των αυριανών προστριβών…

Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε πολύ πρόσφατα πως «οι Ηνωμένες Πολιτείες και η ηγεσία τους γενικά, θέλουν συγκεκριμένες σχέσεις με εμάς, αλλά μόνο σε τομείς δικού τους συμφέροντος και μόνο με τους δικούς τους όρους. Παρότι πιστεύουν ότι είμαστε ίδιοι, είμαστε διαφορετικοί άνθρωποι. Έχουμε διαφορετικούς γενετικούς, πολιτιστικούς και ηθικούς κώδικες»… Είναι εμφανής η προσπάθεια του Ρώσου ηγέτη να υπάρξει διαχωρισμός μέσω της επισήμανσης κάποιων διαφορών. Το θέμα είναι αυτές οι διαφορές να αποβαίνουν στην πράξη προς όφελος των κοινωνιών, γιατί σε κάθε άλλη περίπτωση οποιαδήποτε κρατική ευδοκίμηση δεν προσφέρει απολύτως τίποτα το ουσιαστικό και το απτό στους ανθρώπους…

Κάθε κράτος κοιτάει τα συμφέροντά του. Αυτός είναι ο ρόλος του και η μοναδική υποχρέωση απέναντι στον εαυτό του για λόγους επιβίωσής του. Ο τρόπος που το κάνει το καθένα μπορεί να είναι διαφορετικός, καθώς υπάρχουν σχολές σκέψης με υπαρκτές διαφωνίες ως προς το «σωστό» μείγμα… Μπορεί φερ΄ειπείν κάποια ισχυρά κράτη να «ζητάνε συμπόρευση» από τα πιο αδύναμα με εκβιασμούς και επιβολή όρων επικυριαρχίας, ενώ κάποια άλλα -εξίσου ισχυρά…- να τα ενισχύουν πάνω στη βάση της τόνωσης της παραγωγικότητας τους και της μελλοντικής αποπληρωμής-ξεχρεώματος μέσα από τα πραγματικά κέρδη που θα προκύψουν. Είναι σίγουρα δύο διαφορετικές τεχνοτροπίες. Αυτό δεν σημαίνει πως η πρώτη πλευρά δεν κάνει εξυπηρετήσεις ή δεν παραχωρεί ωφελήματα όταν κρίνει πως κάτι τέτοιο θα την ευνοήσει. Ούτε πως η δεύτερη πλευρά δεν θα καταφύγει κάποιες φορές σε όψιμες πιέσεις, ακόμα και κάτω από το τραπέζι. Σε γενικές γραμμές η πρώτη σχολή δημιουργεί υποτέλειες, η δεύτερη επιχειρεί να αποκτήσει συνεργάτες. Αυτά, όμως, στη θεωρία, άρα χρειάζεται ενδελεχής μελέτη, και μάλιστα κατά περίπτωση, αν θέλει κάποιος να προσεγγίσει τη φαιά ουσία.

Ο Ψυχρός Πόλεμος εμφανίστηκε για πολλές δεκαετίες από διάφορους ως μία ιδεολογική σύγκρουση ανάμεσα στον καπιταλισμό και τον κομμουνισμό. Ήταν, όμως, στην ουσία η διαμάχη ανάμεσα στον δυτικής υφής καπιταλισμό και τον ανατολικής υφής σοσιαλισμό (αντιληπτό από πολλούς ως κρατικό καπιταλισμό), μία αντιπαράθεση ανάμεσα στο αμερικανικό και το σοβιετικό μοντέλο διακυβέρνησης. Διάφοροι λαοί, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη, είχαν τη στήριξη του δεύτερου μπλοκ εξουσίας και βγήκαν εν μέρει κερδισμένοι καθώς απέφυγαν τα χειρότερα, αν για παράδειγμα έπεφταν στα νύχια του δυτικού ιμπεριαλισμού… Στο σήμερα τα πράγματα είναι περίπλοκα και οι αναγκαιότητες μεγάλες. Μα, κυρίως, η επιτακτικότητα μίας προοδευτικής διεθνούς στροφής είναι πιο έντονη όσο ποτέ, εδώ και πολλές δεκαετίες. Το πόσο αριστερά θα πάει αυτή είναι άλλο ζήτημα, γιατί οι αντικειμενικές συνθήκες κατά καιρούς φοράνε τα αγαπημένα τους ρούχα δίχως να πολυρωτάνε τους υποκειμενισμούς μας: άλλοτε είναι πιο στενά και άλλοτε πιο φαρδιά. Στην πρώτη περίπτωση οι κινήσεις είναι δυσκολότερες, στη δεύτερη υπάρχει ο κίνδυνος άλλων επαχθών καταστάσεων….

Την ώρα που οι διαξιφισμοί στο υψηλότερο επίπεδο της παγκόσμιας ιεραρχίας φαίνεται να εντείνονται, όπως άλλωστε είναι αναμενόμενο…, η λογική των σταδίων, η σύναψη συμμαχιών, η προώθηση των κατάλληλων με τη συγκυρία αιτημάτων, μοιάζουν μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για να κατοχυρωθούν κάποια βασικά και απαραίτητα προαπαιτούμενα, που θα επιτρέψουν περαιτέρω προοδευτικές κινητικότητες. Σε έναν παγκόσμιο χάρτη γεμάτο αντιφάσεις, πολύπλευρες πιέσεις και «καζάνια που βράζουν», κάθε βήμα είναι σημαντικό. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να γίνονται δύο βήματα εμπρός, κάπου αλλού τρία πίσω, ενώ σε μία τρίτη υποθετική περίπτωση μπορεί τα πράγματα να παραμένουν στάσιμα. Όποιος βλέπει την ολότητα του χάρτη, όμως, θα καταλαβαίνει και τι πρέπει να κάνει στα δικά του χωράφια και τι πρέπει να περιμένει ή να ζητάει από εξωτερικούς παράγοντες…