Η πανδημία χτυπάει ανελέητα τα γηροκομεία και στην Ελλάδα

Πεθαίνουν μόνοι και φοβισμένοι οι γονείς μας, παππούδες και γιαγιάδες που αγωνίστηκαν όσο λίγοι. Δούλεψαν σκληρά, χωρίς μόρφωση, χωρίς παιδικά χρόνια, χωρίς ανέσεις, για να μεγαλώσουν και να μορφώσουν τα παιδιά τους σε καιρούς πολύ δύσκολους, χωρίς στηρίγματα, δίχως πόρους. Αλλά πάλεψαν μέχρι την τελευταία στιγμή. Εζησαν πολέμους, δικτατορίες, εμφυλίους, πείνα, συνθήκες σκληρές, αλλά μεγαλούργησαν. Δεν τους αξίζουν αυτές οι συνθήκες, δεν τους αρμόζει αυτό το τέλος.

Τα επίσημα στοιχεία του ΕΟΔΥ για τα κρούσματα Covid-19 σε γηροκομεία είναι άκρως ανησυχητικά. Συνολικά 142 κρούσματα από τα οποία 37 θανατηφόρα μόνο σε τρεις Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων.

Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη του London School of Economics τον περασμένο Μάιο, το 42 με 57% των θανατηφόρων κρουσμάτων από τον Covid-19 έπληξε τα γηροκομεία στην Ιταλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και το Βέλγιο («International examples of measures to prevent and manage COVID-19 outbreaks in residential care and nursing home settings», Adelina Comas-Herrera, Elizabeth C. Ashcroft, Klara Lorenz-Dant, International Long Term Care Policy Network, last updated 11 May 2020).

Το ποσοστό των ηλικιωμένων που χρήζει κλειστής νοσηλείας, στη χώρα μας και διεθνώς, κυμαίνεται στο 6%. Αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και υψηλό επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών (ιατρικών-νοσηλευτικών) απολαμβάνουν μόνο όσοι έχουν οικονομική ευμάρεια. Οι μη έχοντες στοιβάζονται σε ιδρύματα-αποθετήρια ψυχών και σε ιδιωτικές μονάδες που δεν τηρούν τις προδιαγραφές.

Ο πρόεδρος των μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων έφτασε να ζητά ευθύνες από τους συγγενείς των ηλικιωμένων, οι οποίοι φταίνε γιατί επιλέγουν τις οικονομικότερες μονάδες. Η ευθύνη ότι οι ηλικιωμένοι αποτελούν βορά των επιχειρηματιών που δεν διστάζουν να παρακάμψουν τις οδηγίες, να παραβλέψουν τους κανόνες είναι δική τους και κυρίως της πολιτείας.

Η φροντίδα των υπερηλίκων και των ευάλωτων ομάδων δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο κερδοφορίας επιχειρηματιών και δήθεν φιλάνθρωπων. Η φροντίδα των γερόντων είναι κοινωνική απαίτηση και κρατική υποχρέωση Χρόνια τώρα, πολύ πριν από την έναρξη της πανδημίας, είναι πολλά τα περιστατικά για μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων -με προνομιακή μεταχείριση από το κράτος- που λειτουργούν με πολλές παραβάσεις, ακατάλληλες και χωρίς άδεια.

Τα ερωτήματα για την προστασία των γερόντων που ζουν σε οίκους ευγηρίας μετά και τα θανατηφόρα περιστατικά στη Θεσσαλονίκη (Ασβεστοχώρι και Εύοσμο), τα κρούσματα στο Μοσχάτο, το Περιστέρι, τον Αγιο Παντελεήμονα, την Καρδίτσα πληθαίνουν και η εισαγγελική παρέμβαση είναι παρήγορη.

Οι δραματικές εικόνες που εκτυλίχθηκαν από τις αρχές Μαρτίου σε πολλά γηροκομεία της Ευρώπης (κυρίως του Νότου) δεν έτυχαν της δέουσας προσοχής από τους αξιωματούχους της κυβέρνησης. Ενώ ήταν δεδομένο το δεύτερο κύμα πανδημίας, η κυβέρνηση δεν αξιοποίησε ούτε στο ελάχιστο τον χρόνο που είχε και ενώ υπήρχε το προηγούμενο με τα θανατηφόρα κρούσματα στο Ασβεστοχώρι, δεν οχύρωσε τις μονάδες και έμειναν οι τρόφιμοι στο έλεος της ατομικής ευθύνης των ιδιοκτητών και των εργαζομένων.

Παρά τις ατελείωτες φλυαρίες για εντατικοποίηση των μέτρων μετά τους νεκρούς στο Ασβεστοχώρι και την ανακοίνωση των ιθυνόντων για «εύστοχους και αποδοτικούς χειρισμούς» στην προστασία των ηλικιωμένων, τα απανωτά περιστατικά τούς διέψευσαν και τα θανατηφόρα κρούσματα στις μονάδες είναι η σκληρή και μόνη αλήθεια. Οι ευθύνες τεράστιες και οι όποιοι σχεδιασμοί ερασιτεχνικοί και επικίνδυνοι.

Στο τέλος Αυγούστου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Πέτσας είχε ανακοινώσει τη δημιουργία ενός «νέου υγειονομικού πρωτοκόλλου, που θα προβλέπει περισσότερα και συχνότερα τεστ στο προσωπικό, στα γηροκομεία και σε άλλους χώρους κοινωνικής φροντίδας». Ο κ. Χαρδαλιάς, στις αρχές Σεπτεμβρίου, είχε δηλώσει επίσημα πως «μέσα στο επόμενο δεκαήμερο θα ελεγχθούν προληπτικά οι μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων σε όλη τη χώρα». Οι αρνητικές εξελίξεις στο γηροκομείο του Αγίου Παντελεήμονα μαρτυρούν το αντίθετο.

Κυβέρνηση, αρμόδια υπουργεία και περιφερειακές αρχές αντιμετωπίζουν και αυτό το ζήτημα στη λογική της «ατομικής ευθύνης». Οι αναγκαίες προσλήψεις προσωπικού και η ιατρική κάλυψη όλων αυτών των ιδρυμάτων και δομών για τη μόνιμη, πλήρη και σταθερή αντιμετώπιση των αναγκών τους είναι επιτακτικές. Επιβεβλημένη είναι και η μεταφορά των ηλικιωμένων από «ακατάλληλα ιδρύματα» σε άλλους χώρους, οι οποίοι θα ακολουθούν αυστηρό υγειονομικό πρωτόκολλο και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης. Αδήριτη είναι η ανάγκη σήμερα για αυστηρή επιτήρηση, με επαναλαμβανόμενα μοριακά τεστ τροφίμων και εργαζομένων. Αδήριτες και οι περιστάσεις που επιβάλλουν την άμεση διάθεση όλων των απαραίτητων υλικών (στολές, μάσκες απολυμαντικά κ.ά.).

Στις μονάδες αυτές διαμένουν οι πιο ευπαθείς ομάδες, με υποκείμενα νοσήματα και έχουν -σε πολύ υψηλά ποσοστά- μοιραία κατάληξη. Μια συντεταγμένη πολιτεία οφείλει να λάβει άμεσα μέτρα και να προβεί σε ουσιαστικές λύσεις, στη νομοθέτηση σοβαρών και εφαρμόσιμων κυρώσεων και κυρίως στην ίδρυση σύγχρονων δημόσιων δομών φροντίδας ηλικιωμένων. Η πολιτεία τούς οφείλει πολλά και ακόμα περισσότερα.

*Πολιτική επιστήμονας, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΜέΡΑ25