Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι λαϊκές συγκεντρώσεις, το τεκμήριο της αθωότητας και η πίεση στην κρατική εξουσία
EUROKINISSI/ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι λαϊκές συγκεντρώσεις, το τεκμήριο της αθωότητας και η πίεση στην κρατική εξουσία

  • A-
  • A+

Η συγκέντρωση χιλιάδων πολιτών έξω από την αίθουσα του Εφετείου κατά την εκφώνηση της απόφασης στη δίκη της Χρυσής Αυγής άνοιξε μια συζήτηση για το κατά πόσο συνιστά αθέμιτη πίεση στους δικαστές και κατά πόσο επηρεάζει τη δικαιοδοτική κρίση τους.

Το άρθρο 11 παρ. 1 του Συντάγματος αναγνωρίζει το δικαίωμα των Ελλήνων να συνέρχονται ήσυχα και χωρίς όπλα. Αποδέκτης του συνταγματικού αυτού δικαιώματος είναι η κρατική εξουσία. Κανένας περιορισμός δεν μπορεί να υπάρχει ως προς το περιεχόμενο των αιτημάτων μιας συγκέντρωσης, ούτε φυσικά μπορούν οι λαϊκές συγκεντρώσεις να χαρακτηριστούν αθέμιτες. Συνηθέστερα τα αιτήματα στρέφονται προς τη νομοθετική και την εκτελεστική εξουσία: πολίτες έξω από τη Βουλή ή από τα υπουργεία ζητούν κατάργηση ή τροποποίηση ή θέσπιση νομοθετικών διατάξεων.

Ορισμένες φορές αποδέκτης των αιτημάτων είναι και η δικαστική εξουσία. Δεν είναι σπάνιες οι συγκεντρώσεις έξω από δικαστήρια της χώρας με αιτήματα την απαλλαγή ή την καταδίκη συλληφθέντων. Ο λαός έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τα αιτήματά του, να ασκεί μια θεμιτή «πίεση» προς την εξουσία. Είναι άραγε η μοναδική πίεση που ασκείται στο Κράτος; Οι απαιτήσεις επιχειρηματιών για ευνοϊκές ρυθμίσεις (φορολογικές, μισθολογικές, εργασιακές) προκειμένου να παραμείνει μια επένδυση σε συγκεκριμένη χώρα δεν συνιστούν πίεση προς την κυβέρνηση; Η σφοδρή επιστημονική κριτική σε αποφάσεις ανωτάτων δικαστηρίων με σκοπό να αλλάξει η νομολογία θεωρείται αθέμιτη;

Ορισμένες πιέσεις είναι σαφώς περισσότερο αποτελεσματικές γι’ αυτούς που τις ασκούν αν και λιγότερο αντιληπτές από την κοινωνία. Οι κρατικοί λειτουργοί (βουλευτές, υπουργοί, δικαστές, εισαγγελείς) έχουν τέτοια υψηλή συνταγματική θωράκιση ακριβώς για να μπορούν να ενεργούν σύμφωνα με τη δική τους συνείδηση και να μην επηρεάζονται στην κρίση τους. Ζουν και εργάζονται μέσα σε μια κοινωνία ζωντανή. Μια κοινωνία με αντιτιθέμενα συμφέροντα, με συγκρούσεις, με πολύπλευρες προσεγγίσεις και αντιλήψεις.

Θα ταίριαζε σε ανελεύθερο καθεστώς να απαιτεί από τον κυρίαρχο λαό συνθήκες απομόνωσης και απόλυτης σιγής ως προϋπόθεσης για να μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικά οι θεσμοί. Θα ήταν μια ξεκάθαρη ομολογία αποτυχίας της Δημοκρατίας.

Είναι εντελώς διαφορετικό το ζήτημα της υποχρέωσης της Πολιτείας να προστατεύει τη ζωή και την περιουσία των κρατικών λειτουργών ώστε να μπορούν ανεμπόδιστα να επιτελούν το καθήκον τους. Η Δημοκρατία πρέπει να επιδιώκει να δημιουργήσει ενημερωμένους και συνειδητοποιημένους πολίτες. Οχι φοβισμένους και απαθείς. Πολίτες που κάνουν θαρρετά χρήση των συνταγματικών δικαιωμάτων τους. Πολίτες που αντιλαμβάνονται ότι η αδράνεια στην άσκηση δικαιώματος, η συναίνεση στον περιορισμό τους οδηγεί στη σταδιακή απονέκρωσή τους και λογίζεται ως οικειοθελής παραίτηση.

Μήπως όμως η συγκέντρωση πολιτών έξω από μια αίθουσα δικαστηρίου παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας των κατηγορουμένων; Το άρθρο 7 ν. 4596/2019 που ενσωμάτωσε την Οδηγία 2016/343 του Ε.Κ. και του Συμβουλίου της 9-3-2016, προβλέπει τη δυνατότητα αποζημίωσης του κατηγορουμένου προς αποκατάσταση της βλάβης την οποία υπέστη εξαιτίας της προσβολής του τεκμηρίου της αθωότητάς του «από δηλώσεις δημοσίων αρχών... οι οποίες αναφέρονται σε εκκρεμή ποινική διαδικασία και είτε παροτρύνουν το κοινό να πιστέψει στην ενοχή του είτε προβαίνουν σε εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών με την οποία προδικάζουν τη δικαστική κρίση».

Δυο επισημάνσεις είναι ουσιαστικές: Πρώτον, η προστασία του τεκμηρίου της αθωότητας δεν είναι απόλυτη υπό την έννοια ότι το προοίμιο της Οδηγίας (παρ. 19) θεωρεί ότι κάμπτεται μπροστά στην ελευθερία του Τύπου και των λοιπών μέσων ενημέρωσης. Πόσο μάλλον μπροστά στο δικαίωμα διαμαρτυρίας των συγκεντρωμένων! Δεύτερον, ότι αποδέκτης της παραπάνω υποχρέωσης είναι «οι δημόσιες αρχές» και όχι ο λαός. Θα ήταν συνεπώς αδιανόητο να ισχυριστεί κανείς παραβίαση του τεκμηρίου της αθωότητας για τον λόγο ότι πολίτες ασκούν το συνταγματικό δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης και ζητούν από τις Αρχές (δικαστήρια) την τιμωρία συγκεκριμένων κατηγορουμένων.

Οι δικαστές είναι οι μόνοι θεσμικά αρμόδιοι να κρίνουν μια ποινική υπόθεση σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες και εγγυήσεις. Κανένας εξάλλου δεν στερείται του φυσικού του δικαστή (άρθρο 8 Συντάγματος). Κανείς αντίστοιχα δεν μπορεί να στερήσει το δικαίωμα της κοινωνίας να απαιτεί, να διαμαρτύρεται, να εκφράζεται ελεύθερα με τον τρόπο που αυτή επιλέγει. Δυο δικαιώματα ανεξάρτητα μεταξύ τους και πάντως όχι αλληλοαποκλειόμενα.

* Δ.Ν. εφέτης-πρόεδρος της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων

ΑΠΟΨΕΙΣ
Εν αναμονή της τελικής απόφασης
Η Χρυσή Αυγή είναι μια εγκληματική οργάνωση από την κορυφή μέχρι τα νύχια, από τον Αρχηγό μέχρι τον τελευταίο στρατιώτη. Αν θέλουμε να μην ξανασυμβεί αυτό που συνέβη με τη Χρυσή Αυγή, ο αγώνας είναι μπροστά...
Εν αναμονή της τελικής απόφασης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η νίκη της δημοκρατίας
Η Χρυσή Αυγή με την παρουσία και τη δράση της, τραυμάτισε τη Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία. Η αυτομαγεμένη, παράλογη ταύτιση της ηγετικής κλίκας με τον χιτλερικό ναζισμό, τα σύμβολα, τους ύμνους των SS έξω από τη...
Η νίκη της δημοκρατίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δίκη του αίματος
Η χθεσινή απόφαση έχει ανεκτίμητη αξία. Εμπεδώνει τη Δημοκρατία, εξυψώνει τη λαϊκή εκτίμηση για τη Δικαιοσύνη, και μας αφήνει ακόμα ένα ηρωικό και διαχρονικό σύμβολο. Τον Παύλο Φύσσα.
Η δίκη του αίματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η λεωφόρος ήταν γεμάτη
Είχε μια αίσθηση συγκλονιστική η αντιφασιστική συγκέντρωση έξω από το Εφετείο, εν αναμονή της απόφασης στη δίκη της Χρυσής Αυγής. Ηταν ο όγκος της λαοθάλασσας; Ο παλμός;
Η λεωφόρος ήταν γεμάτη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Χρυσή Αυγή ηττήθηκε, η Ακροδεξιά όμως;
Εάν δεν είχε γιγαντωθεί τόσο η συμμορία, ώστε να αφαιρέσει ψήφους από τη Ν.Δ. κι εάν δεν είχε υπερβεί τα εσκαμμένα στη δολοφονία Φύσσα, δεν νομίζω πως η τότε κι η νυν κυβέρνηση θα ασχολούνταν σοβαρά με το...
Η Χρυσή Αυγή ηττήθηκε, η Ακροδεξιά όμως;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διεθνώς ιστορική η απόφαση
Αποτέλεσε και ένα ισχυρό μήνυμα σε όσους με την ψήφο τους έδωσαν τη δυνατότητα στον ναζισμό να εκπροσωπείται στην εθνική αντιπροσωπεία.
Διεθνώς ιστορική η απόφαση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας