Η νίκη της δημοκρατίας

Η Χρυσή Αυγή με την παρουσία και τη δράση της, τραυμάτισε τη Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία. Η αυτομαγεμένη, παράλογη ταύτιση της ηγετικής κλίκας με τον χιτλερικό ναζισμό, τα σύμβολα, τους ύμνους των SS έξω από τη Βουλή, τις τελετουργίες κ.ά, ουδέποτε κρύφτηκε. Ήταν ολοφάνερη στις δημόσιες εκδηλώσεις.

Το σχέδιο ήταν η αναβίωσή του και η μετατροπή ολόκληρης της κοινωνίας σε αυτό που ο Χάμπερμας είχε ονομάσει, λιτά-κοφτά, «ριζικό κακό». Η υπόθεση για το κόμμα-μιλίτσια δεν εξελίχθηκε κατά πως θα θέλαμε όλοι εμείς «τα θρασύδειλα κομμούνια, οι προσκυνημένοι φιλελέδες, η πουλημένη δικαιοσύνη και οι ρουφιάνοι του Τύπου», αλλά όπως ποτέ δεν φαντάστηκαν οι ένοχοι. Αυτή ήταν η νίκη της δημοκρατίας απέναντι στους εχθρούς της.

Στη δήλωσή του μετά την καταδίκη του, ο Μιχαλολιάκος ήρθε να επιβεβαιώσει αυτό που έδειξε η Δίκη – η σημαντικότερη μετά τη Δίκη των πρωταιτίων της Απριλανής δικατορίας. Εξέφρασε τη διπλά δηλητηριώδη συγκάλυψη του ακραιφνούς ναζισμού του ή ‒αν θέλετε‒ της γκροτέσκας πλευράς του ναζισμού του που θέλει το ομοίωμα (simulacra ) του «Αρχηγού» να είναι όσο το δυνατόν πανομοιότυπο με το αρχέτυπο του Φίρερ: «Είμαι υγιής και δεν έκανα φυσικά καμία… απόπειρα αυτοκτονίας και θα αγωνιστώ μέχρι τέλους για τα δίκαιά μου… η δίωξή μας ήταν ιδεολογική και πολιτική. Κρίμα!… οι δικαστές έλεγαν ότι δεν δικαζόμαστε για τις ιδέες μας».

Στον παραληρηματικό λόγο φαίνεται, αφενός να μην έχει καταλάβει ότι καταδικάστηκε ακριβώς για ιδέες που μετέτρεψε σε πράξεις (για το αίμα που έχυσε η συμμορία-μιλίτσια) και αφετέρου ότι συντηρεί την ταύτισή του με το είδωλό του, τον Χίτλερ (ο οποίος, βέβαια, αυτοκτόνησε – παρασύροντας δεκάδες χιλιάδες Γερμανούς το 1945). Τέλος, ως αρχηγός του εαυτού του που δίνει εντολές στους άλλους να χτυπήσουν στο ψαχνό, προβάλει «τα δίκαιά μου» και τις … «ιδέες μας» εξ ονόματος των άλλων (στο όνομα πολλών όπως πιθανότατα φαντάζεται), οι οποίοι δεν είναι παρά οι «εγέρθητος» στον ίδιο του τον εαυτό.

Οι τόποι της θηριωδίας/ολέθρου, τα αρχεία, οι βιβλιοθήκες, τα μουσεία, οι μαρτυρίες, η οπτικοποιημένη φρίκη, τα ντοκουμέντα και, κυρίως, η ιδιαίτερη μεταχείριση της Ελλάδας από τους Ναζί έχουν αφήσει πληγές και μόνιμους υπερερεθισμούς μεταξύ σωτήριας λήθης και ενεργού μνήμης.

Η καταδίκη της αναβίωσης, δεν χρειάστηκε κάποιο ιδιαίτερο πάντρεμα ιστορίας, δικαίου, πολιτικής φιλοσοφίας και κοινωνικής επιστήμης για να μας πει γιατί και πώς ξεπηδάει ο φασισμός. Φουντώνει όταν οι αδικίες και οι κοινωνικές ανισότητες φτάνουν στο απροχώρητο κι οι αδικημένοι ψάχνουν για σωτήρες. Όλα τ’ άλλα συγκλίνουν σε πάμπολλες αιτιάσεις, τόσο συμπυκνωμένες, που αφήνουν χώρο σκέψης για αναπροσανατολισμό πολιτικών στάσεων και δράσης.

Τα ερωτήματα και οι απαντήσεις που θα δωθούν ας μην μας αφήσουν ξανά ανεδαφικούς και ανοχύρωτους. Ο φασισμός έχει μεγάλη θηλαία άλω. Απεχθάνεται τη δημοκρατία. Είναι ρατσιστικός και υπέρ της καθαρότητας της «φυλής». Εχθρεύται και φοβάται την ελευθερία του Τύπου και τις ελευθερίες. Λοιδορεί τα πορίσματα και την αξία της επιστήμης. Εκφράζεται με αντικομμουνιστικές και αντιαριστερές ρητορικές.

Είναι υπέρ του κεφαλαίου και κατά της εργασίας. Είναι ξενοφοβικός, αντιμεταναστευτικός και εχθρικός προς τις μειονότητες. Είναι ακραία εθνοκεντρικός και εθνικιστικός. Λατρεύει τις αυταρχικές λύσεις και τον ολοκληρωτισμό. Είναι υπέρ του πολέμου και κατά της ειρήνης. Φοράει προβιά «πατριώτη» και «νόμου και τάξης». Είναι αντιδιεθνιστικός. Είναι μισαλλόδοξος. Δεν αναγνωρίζει τον ρόλο των διεθνών οργανισμών. Είναι αρνητής της κλιματικής αλλαγής και της περιβαλλοντικής καταστροφής. Κατασκευάζει «εχθρούς» και ψάχνει θύματα και αποδιοπομπαίους τράγους στις ομάδες των αδυνάτων. Είναι αντιανθρωπιστικός.

Από την άλλη, η δημοκρατία είναι ατελής. Αλλά όπως ειπώθηκε, δεν έχουμε κάτι καλύτερο. Είναι ευάλωτη και, πολλές φορές, ανοχύρωτη. Το είδαμε. Ό,τι μετράει είναι η εμπειρία των πολιτών της και λιγότερο ό,τι διακηρύσσουν τα κλισέ αυτιστικών διανοούμενων ή υπονοεί ο κυριακάτικος τρόπος σκέψης. Σίγουρα, δεν είναι χάπι ανάπτυξης που όταν το παίρνεις σε ποσότητες σου φέρνει ναυτία. Ούτε κάτι παγκόσμιο με τη έννοια του τέλους της ιστορίας. «Η τέλεια δημοκρατία θα κατέστρεφε τον εαυτό της. Γι’ αυτό θα πρέπει να θεωρηθεί ως ένα αγαθό που υφίσταται ως τέτοιο μόνον εφόσον παραμένει ανεκπλήρωτο» είχε πει κάποια στιγμή η πολιτική φιλόσοφος Σαντάλ Μουφ («Το δημοκρατικό παράδοξο», εκδ. Πόλις, 2004).

Ομως, όταν δεν εννοούμε την αξία της δημοκρατίας ως στάση ζωής, τη χάνουμε με τον ευτελισμό του πολιτισμού και του πολιτικού ήθους που κομίζει. Ο αντι-φασισμός, τα πρόσωπά του, η καταδίκη των πρωταιτίων, ήταν ένα ιστορικό βήμα ωρίμανσης και θωράκισης της Ελληνικής Δημοκρατίας. Ολόκληρος ο κόσμος κοίταξε ξανά προς την Ελλάδα. Προσοχή, όμως, γιατί τίποτα δεν τελείωσε.