Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Big Brother»: ένα σκουπίδι με πολυτελές περιτύλιγμα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Big Brother»: ένα σκουπίδι με πολυτελές περιτύλιγμα

  • A-
  • A+

Το «Big Brother» εμφανίστηκε στην ελληνική τηλεόραση πριν από 20 χρόνια, δάνειο από ξένη παραγωγή (η ελληνική τηλεόραση δεν έχει την ικανότητα να παράγει ούτε τα δικά της σκουπίδια. Ακόμη κι αυτά τα αγοράζει).

Το τηλεοπτικό αυτό παιχνίδι, για όσους δεν το θυμούνται, πήρε το όνομά του από το μυθιστόρημα του Τζορτζ Οργουελ «1984». Στο έργο του αυτό ο Οργουελ περιέγραφε τον Μεγάλο Αδελφό ως ένα δυναστικό πρόσωπο που παρακολουθεί τους πάντες μέσω καμερών.

Εσχάτως, ένας εκ των παικτών δήλωσε την πρόθεσή του να βιάσει μία παίκτρια σε περίπτωση που «δεν του κάτσει», ξεπερνώντας κάθε όριο και προάγοντας τη λεγόμενη κουλτούρα βιασμού.

Μπορεί ένα τέτοιο απόρριμμα να παράγει ιδεολογία και πολιτική; Μπορεί το τίποτα να είναι κάτι; Η απάντηση είναι ένα κατηγορηματικό «ναι». Ας δούμε το γιατί.

  1. Ο Big Brother εξοικειώνει τον κόσμο με ένα δυστοπικό μέλλον όπου οι πάντες ελέγχονται πλήρως σε κάθε πτυχή της ζωής τους από την εξουσία. Ο έλεγχος συμπεριφορών, συναισθημάτων, ιδεών, στάσης ζωής είναι απαραίτητη προϋπόθεση υποταγής που μάλιστα γίνεται πιο επιτακτική σε περιόδους κρίσης. Οι κάμερες μπήκαν σιγά σιγά στη ζωή μας: στους δρόμους, στα αεροδρόμια, στα σούπερ μάρκετ, εσχάτως και στα σχολεία κι έτσι στο τέλος μέσα από μικρές αλλά συνεχείς δόσεις δεν θα έχουμε καταλάβει τι έχει συμβεί. Στον μιθριδατισμό αυτόν ο Big Brother έχει παίξει αποφασιστικό ρόλο και μάλιστα με τον χειρότερο τρόπο, αφού οι κάμερες νομιμοποιούνται να βγάζουν σε δημόσια θέα την προσωπική ζωή.
  2. Ειδικά οι νέοι άνθρωποι διαπαιδαγωγούνται στο να αναλώνονται σε συζητήσεις και τριβές δίχως καμία ουσία. Συζητήσεις για την κρίση, την ανεργία, τη φτώχεια, τον ρατσισμό, την παιδεία, την τέχνη δεν έχουν καμία θέση. Κάποτε η CIA φύτεψε στο κίνημα των χίπις τα ναρκωτικά για να κρατήσει το κίνημά τους εν υπνώσει και να θάψει τη ριζοσπαστικοποίησή του.
    Σήμερα οι νέοι εθίζονται να συζητάνε για ό,τι πιο βαρετό και ανούσιο και η ύπνωση επιτυγχάνεται μέσω τέτοιων τηλεοπτικών εκπομπών. Ωστόσο, το ξαναλέμε: Το ανούσιο παράγει ουσία κι εν προκειμένω η ουσία είναι η απάθεια και η αδιαφορία για ό,τι καθορίζει τη ζωή μας.
  3. Ειδική ιδεολογική λειτουργία επιτελείται στο ζήτημα της ανεργίας και της έννοιας της ευκαιρίας. Δεν υπάρχουν δικαιώματα. Αλλωστε μας το είπε ο Κυρανάκης. Η ανεργία δεν είναι δομικό χαρακτηριστικό του καπιταλισμού αλλά δομικό πρόβλημα αυτών που δεν ξέρουν να συντάξουν βιογραφικό. Το θέμα, λοιπόν, είναι να αρπάξεις την ευκαιρία. Και το «Big Brother» είναι μία ευκαιρία (ειδικά σήμερα που η ανεργία των νέων είναι κοντά στο 35%) είτε για να γίνεις γνωστός και κάπου να βολευτείς στον «μαγικό» κόσμο της τηλεόρασης είτε για να κερδίσεις τα 100.000 ευρώ.
  4. Οι παίκτες εκπαιδεύονται στην κατάστρωση στρατηγικής (πρόκειται για ορολογία που χρησιμοποιείται από τους ίδιους) προκειμένου να γίνουν αρεστοί στο τηλεοπτικό κοινό. Δεν πρόκειται για κάποιο προϊόν αυταρέσκειας, αν και αυτή είναι φανερό πως υπάρχει, αλλά προϊόν της επιθυμίας για νίκη. Μπροστά στην επιδίωξη αυτή δεν υπάρχει φραγμός: η υποκρισία, η κατάδοση, οι στημένοι καβγάδες, η δήθεν συγκίνηση, ο αυτοεξευτελισμός, οι λυκοφιλίες (ζητάω συγγνώμη από τους λύκους), η προβολή επίμαχων σημείων του σώματος, όλα είναι αποδεκτά.
  5. Το «Big Brother», επίσης, αποθεώνει την εικόνα. Οι παίκτες επιλέγονται ώστε να «γράφουν» στο γυαλί. Καλοσχηματισμένοι κοιλιακοί και μούσκουλα για τα αγόρια, χυμώδη κορμιά για τα κορίτσια. Αλλά πλασάρουν και το διαφορετικό. Οχι από διάθεση αντιρατσισμού και υπεράσπισης της διαφορετικότητας, αλλά γιατί πρέπει να απευθυνθούν σε όλο το τηλεοπτικό κοινό: και στους ευτραφείς και στις σεξουαλικές μειονότητες και στους μεσήλικες και στους μετανάστες. Το προϊόν πρέπει να πωληθεί σε όσο το δυνατόν περισσότερους. Η εικόνα τελικά επιτελεί έναν διπλό ρόλο: μεγιστοποίηση των κερδών και αποθέωση του ευτελούς.
  6. Το τηλεοπτικό αυτό παιχνίδι, μαζί και με άλλα του παρελθόντος, παράγουν μία απολύτως στρεβλή αντίληψη για την έννοια της συμμετοχής και της δημοκρατίας. Το ποιοι θα μείνουν και ποιοι θα φύγουν από το παιχνίδι το αποφασίζουν οι τηλεθεατές οπότε δημιουργείται μια επίφαση δημοκρατίας. Υπερβολική εκτίμηση; Θα θυμίσουμε πως στο παρελθόν ο αμερικανοτραφείς Γιώργος Παπανδρέου υποστήριξε πως αυτού του είδους οι εκπομπές προωθούν την έννοια της συμμετοχικής δημοκρατίας!

Είναι ασφαλώς ανησυχητικό το γεγονός ότι η τηλεθέαση για ένα τέτοιο σκουπίδι ήταν υψηλή και κυμάνθηκε στο 25%. Ωστόσο, ας είμαστε επιφυλακτικοί για δύο λόγους: πρώτον, γιατί κατά καιρούς η εγκυρότητα αυτών των μετρήσεων έχει αμφισβητηθεί και, δεύτερον, γιατί ακόμη κι αν είναι αληθή τα νούμερα υπάρχει πάντα το ερώτημα αν αυτοί που δέχονται την τοποθέτηση των μηχανών μέτρησης στο σπίτι τους είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού. Επιπλέον, στον βαθμό που το 25% είναι ακριβές δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως το 75% αρνήθηκε να δει το τηλεοπτικό εξάμβλωμα. Τρεις στους τέσσερις αρνήθηκαν να καταναλώσουν τη σαβούρα του ΣΚΑΪ.

Τέλος, δεν θα μπορούσε να μείνει ασχολίαστος ο θλιβερός Ανδρέας Μικρούτσικος που αφού τον αναστήλωσαν με μποτοξάρισμα, συνεχίζει από εκεί που είχε σταματήσει στην πρώτη εμφάνισή του στο «Big Brother». Αναμφίβολα μπορεί να του απονεμηθεί το πρώτο βραβείο της παρλαπίπας και πάντα αναφύεται το ερώτημα πώς δυο άνθρωποι που ήταν αδέλφια είχαν τόσο διαφορετικές πορείες. Ο ένας, ο Θάνος, γράφοντας συγκλονιστική μουσική και παίρνοντας προοδευτική θέση στα πολιτικά δρώμενα και ο άλλος να μιλάει παράγοντας σαπουνόφουσκες πιο πολλές και από τα πιστολάκια που πουλάνε στα πανηγύρια.

Εντυπωσιακό το σπίτι του εγκλεισμού. Τζακούζι, πισίνα και γρασίδια. Αστραφτερό το στούντιο. Οπως και να έχει όμως, τα σκουπίδια, όσο κι αν τα τυλίξεις με χρωματιστά χαρτιά, όσες εντυπωσιακές κορδέλες κι αν τους βάλεις, με όσα αρώματα κι αν τα ποτίσεις, η αποφορά τους είναι δεδομένη.

* Εκπαιδευτικός-συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Βασσάλο μου…
Με κοίταζε εξεταστικά στο πρόσωπο. Δεν… δίστασε. Εκανε τον σταυρό της. «Μη μου πεις ότι…». Σταμάτησε. «Δεν βλέπεις σαρβάιβορ; Δεν είναι σαν τον Βασσάλο ο έγγονάς μου; Πανέμορφος. Μπρατσωμένος. Δεμένο κορμί....
Βασσάλο μου…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι επιβιώσαντες
Αρχές της δεκαετίας του ’80 κι εμείς παιδιά ακόμα, να παίζουμε κυνηγητό με την αστυνομία. Θεσσαλονίκη, Λαδάδικα κι απ’ το πρωί δουλειά, νυχτερινό Γυμνάσιο κι ύστερα αφισοκόληση στα στενοσόκακα. Μεγαλώσαμε. Και...
Οι επιβιώσαντες
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Διαστροφική ηδονοβλεψία και ανθρωποφαγία»
Η κοινωνιολόγος Αλεξάνδρα Κορωναίου έχει μελετήσει τα ριάλιτι ενδελεχώς και είχε πρόταση να εργαστεί για την πρώτη βερσιόν του ελληνικού Big Brother, που απέρριψε. Μοιράζεται μαζί μας τα συμπεράσματά της.
«Διαστροφική ηδονοβλεψία και ανθρωποφαγία»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η αποκρουστική όψη του Μεγάλου Αδελφού
Ριάλιτι «βιαστής» των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ● H χυδαία συνταγή παρόμοιων θεαμάτων, βασίζεται στην αλληλοεξόντωση και την απαξίωση του διαφορετικού.
Η αποκρουστική όψη του Μεγάλου Αδελφού
ΑΝΩ ΚΑΤΩ
Ουφ... Ησύχασα!
Που ξαφνικά μας έπιασε ο πόνος! Και από τηλεόραση, δεν το συζητώ: όλα! Και τον ΣΚΑΪ, αμέ. Γιατί; Επειδή έκανε ένα «λάθος» στη «διαλογή»; Και έβαλε μέσα σ’ ένα σπίτι έναν εν δυνάμει βιαστή, που «θέλει ν’...
Ουφ... Ησύχασα!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Καιρός να μετρήσουμε αλλιώς
Μετρούμε τους νεκρούς όπως και τα όλο και λιγότερα -εμείς οι εκατομμύρια πολλοί και όχι οι δεκάδες πλούσιοι- λεφτάκια μας, αυτό το ανίατο(;) υπερκείμενο νόσημα της κοινωνίας, το οποίο αδιαφορεί σκληρά για τους...
Καιρός να μετρήσουμε αλλιώς

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας