«Δαγκωτό» Τζο Μπάιντεν θα έριχναν οι Ελληνες

Το πρώτο σχόλιο που μπορεί να κάνει κανείς σχετικά με τη συγκεκριμένη έρευνα είναι ότι διαφαίνεται μια κοινή τάση στην εκλογική συμπεριφορά των ψηφοφόρων των βασικών κοινοβουλευτικών κομμάτων (με δύο υποπεριπτώσεις διαφοροποίησης που θα αναλύσουμε στη συνέχεια) σχετικά με την πρόθεσή τους για την επιλογή του προέδρου στις ΗΠΑ.

Ετσι παρατηρούμε ότι οι ψηφοφόροι των κοινοβουλευτικών κομμάτων (Ν.Δ., ΣΥΡΙΖΑ, ΚΙΝ.ΑΛΛ., ΚΚΕ, ΜέΡΑ 25) -με την εξαίρεση των ψηφοφόρων της Ελληνικής Λύσης- τοποθετούνται με ευρεία πλειοψηφία υπέρ της υποψηφιότητας του Τζο Μπάιντεν (πάνω από 80%) σε σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος κινείται σε μονοψήφια ποσοστά.

Οι δύο υποπεριπτώσεις διαφοροποίησης αναφέρονται: α) στους ψηφοφόρους της Ν.Δ. οι οποίοι επιλέγουν τον Ντόναλντ Τραμπ σε ποσοστό 10%, το οποίο είναι διπλάσιο σε σχέση με τους ψηφοφόρους των άλλων κομμάτων -αυτό σημαίνει ότι ένα μέρος των ψηφοφόρων της Ν.Δ. υιοθετούν παρόμοια πολιτική ατζέντα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, δηλαδή νεοφιλελευθερισμό στην οικονομία και συντηρητικές πολιτικές στο κοινωνικό πεδίο (μετανάστευση, Νόμος και Τάξη, έμφαση στη θρησκεία κ.ά.)- και β) το σχετικά χαμηλό ποσοστό των ψηφοφόρων του ΚΚΕ υπέρ του Τζο Μπάιντεν που είναι στο 52%, κάτι που φαίνεται να «δικαιολογείται» λόγω του ότι ο υποψήφιος του Δημοκρατικού Κόμματος εκφράζει την κυρίαρχη αντίληψη της ηγεσίας του κόμματος με περιορισμό των αναφορών στα εργατικά συνδικάτα και στις πολιτικές του κοινωνικού κράτους και έμφαση σε σοσιαλφιλελεύθερη πολιτική ατζέντα, πολιτικές που συναντούν τη δυσπιστία παραδοσιακών κοινωνικών στρωμάτων τα οποία αυτο-τοποθετούνται στην ευρωπαϊκή αριστερή παράδοση.

Η Ελληνική Λύση

Από την άλλη οι ψηφοφόροι της Ελληνικής Λύσης παρουσιάζουν την αντίστροφη εκλογική συμπεριφορά, καθώς οι δύο στους τρεις επιλέγουν τον Ντόναλντ Τραμπ. Επίσης οι ψηφοφόροι των πολιτικών κομμάτων τα οποία δεν έχουν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση όπως και οι αδιάφοροι και no politica πολίτες/ψηφοφόροι ενώ τάσσονται υπέρ της υποψηφιότητας του Τζο Μπάιντεν με ποσοστά γύρω στο 45%, ένα ποσοστό γύρω στο 20% τάσσεται υπέρ του προέδρου των ΗΠΑ.

Ενα πρώτο συμπέρασμα που μπορεί κανείς να εξαγάγει είναι ότι μπορεί ο Τζο Μπάιντεν να έχει ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ανάμεσα στους Ελληνες ψηφοφόρους (71%), ωστόσο υπάρχει ένα σημαντικό ποσοστό (14%) το οποίο υποστηρίζει τον πρόεδρο Τραμπ. Αυτό σημαίνει ότι στην ελληνική κοινωνία έχει διαμορφωθεί μια πολιτική πλατφόρμα η οποία συνδυάζει τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές στην οικονομία, με εξαιρετικά συντηρητικές πολιτικές για την κοινωνία κατά τα πρότυπα του Tea Party των ΗΠΑ, το οποίο, ενώ δεν εκφράζεται εκλογικά μέσω κάποιου κόμματος (αλλά διαπερνά ένα κομμάτι των ψηφοφόρων της Ν.Δ., το μεγαλύτερο κομμάτι της Ελληνικής Λύσης και ένα μεγάλο κομμάτι από εκείνους που αυτο-τοποθετούνται ως no politica), δημιουργεί ωστόσο μια κοινή αντίληψη για την πολιτική και την κοινωνία που πιέζει για αυταρχικού τύπου πολιτικές.

Αυτό το σημείο φαίνεται να επιβεβαιώνεται από τη στάση που κρατούν οι ψηφοφόροι σε σχέση με τη θετική στάση σχετικά με την κίνηση/αντίδραση των παικτών του NBA κατά των διακρίσεων και της αστυνομικής βίας με ποσοστό 77%, ενώ σε σχέση με τις κινητοποιήσεις της κοινωνίας των ΗΠΑ και των ακτιβιστών το αντίστοιχο ποσοστό είναι 57% και υπάρχει μια μεγάλη μερίδα 43% που τις θεωρεί είτε μάταιες, είτε ακόμα και επικίνδυνες.

Σε αυτό το σημείο φαίνεται και η επιρροή των ΜΜΕ τα οποία δίνουν μεγάλη θετική έμφαση στις κινητοποιήσεις των «celebrities» παικτών του NBA, ενώ είναι επιφυλακτικά σε σχέση με τις πιο δυναμικές κινητοποιήσεις της κοινωνίας των πολιτών και των συλλογικοτήτων της κοινωνίας, με αποτέλεσμα να εγείρουν τον φόβο της «καταστροφής» και της «αλλαγής» και αντανακλαστικά «νόμου και τάξης» σε συντηρητικά ακροατήρια της ελληνικής κοινωνίας.

Χαρακτηριστικά, ένα μεγάλο ποσοστό πολιτών που διάκεινται φιλικά στη Ν.Δ. θεωρούν ότι οι διαδηλώσεις στις ΗΠΑ είναι επικίνδυνες για την κοινωνική ειρήνη, σε αντίθεση με την κοινή άποψη που εκφέρουν οι πολίτες που κινούνται πιο κοντά στον ΣΥΡΙΖΑ, στο ΠΑΣΟΚ και στο ΚΚΕ, οι οποίοι θεωρούν ότι οι διαδηλώσεις και η κοινωνική διαμαρτυρία δεν αποτελούν θέμα για την κοινωνική ειρήνη.

Παρατηρούμε επίσης μια σημαντική επιρροή/διείσδυση των «παραδοσιακών» μέσων, ιδίως της τηλεόρασης, σε όσους παρακολουθούν καθημερινά σε σχέση με τους πολίτες οι οποίοι δεν παρακολουθούν τα «παραδοσιακά» μέσα, καθώς ο Τζο Μπάιντεν υποστηρίζεται από περίπου 78% όσων παρακολουθούν καθημερινά σε σχέση με το περίπου 58% που τον υποστηρίζει όσων δεν παρακολουθούν τα «παραδοσιακά μέσα», μια πρακτική η οποία δεν συναντάται στα social media τα οποία φαίνεται ότι δεν επηρεάζουν την άποψη των πολιτών ανάλογα με τη συχνότητα χρήσης του μέσου.

Μπάιντεν οι γυναίκες

Σε σχέση με το φύλο, οι γυναίκες ψηφοφόροι φαίνεται να τοποθετούνται πιο θετικά υπέρ του Τζο Μπάιντεν σε σχέση με τους άντρες, ενώ το ενδιαφέρον στοιχείο παρουσιάζεται στην ηλικιακή κατηγοριοποίηση όπου οι ψηφοφόροι που βρίσκονται στην ηλικιακή ομάδα 35-54 φαίνονται πιο συντηρητικοί τόσο σε σχέση με τους νεότερους όσο και σε σχέση με τους μεγαλύτερους.

Αυτό ίσως εξηγείται γιατί είναι οι παραγωγικές ηλικίες που νιώθουν ότι πλήττονται περισσότερο από τη δεκαετή οικονομική κρίση, καθώς δεν μπορούν να υλοποιήσουν τις προσδοκίες οι οποίες καλλιεργήθηκαν την εποχή πριν από την κρίση, σε αντίθεση με τους μεγαλύτερους οι οποίοι έχουν κάποια κοινωνική προστασία μέσω σύνταξης ή και ιδιοκτησίας και τους νεότερους οι οποίοι ενδεχομένως να έχουν χαμηλές προσδοκίες γιατί ακριβώς μεγάλωσαν στην εποχή της κρίσης.

Επίσης ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί η τοποθέτηση των ανέργων, οι οποίοι είναι η κατηγορία με τις περισσότερες θετικές ψήφους (23,7%) υπέρ του προέδρου Τραμπ. Αυτό σημαίνει ότι τα κοινωνικά στρώματα τα οποία δεν μπορούν να αναπαραχθούν είναι πιο εύκολο να έχουν μια μη συμβατή εκλογική συμπεριφορά και να αναζητούν μια εναλλακτική από το «κατεστημένο» πολιτική επιλογή, ιδίως όταν το «κατεστημένο» δεν μπορεί να εγγυηθεί τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης, όπως έγινε στις ΗΠΑ με την επικράτηση του Ντ. Τραμπ επί της Χ. Κλίντον κατά τις προηγούμενες εκλογές, αλλά και στην Ελλάδα στις διπλές εκλογές του 2012.

* Διδάσκει Πολιτική Κοινωνιολογία στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Απόφοιτος του προγράμματος Study of the US Institute for Scholars on American Politics and Political Thought, University of Massachusetts, Donahue Institute.