Εδιάβασα στο χθεσινό (9.9.20) φύλλο της εφημερίδας επικριτικό σημείωμα υπό τον τίτλο «Ξεφυλλίζοντας» του παλαιού φίλου, αρχιτέκτονος κ. Θάνου Παπαθανασόπουλου, αναφερόμενο στην υπουργό Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη.
Κατ᾽ αρχάς σημειώνω ότι με ξενίζει ιδιαιτέρως ότι το αρχαιογνωστικό περιοδικό ΗΟΡΟΣ (= Ὅρος), το οποίο εκδίδεται από το 1983 (εκδότες: Α.Π. Ματθαίου, Γ.Α. Πίκουλας, Α. Τσαραβόπουλος, Βούλα Ν. Μπαρδάνη) και υπηρετεί το εθνικό έργο της δημοσιεύσεως των αρχαίων ελληνικών επιγραφών εμφανίζεται σε ημερήσια εφημερίδα των Αθηνών. Αν δεν απατώμαι, έχει μνημονευθεί άλλη μία φορά, όταν πρωτοεμφανίσθηκε το 1983, στην «Καθημερινή». Με ένα σύντομο κείμενο παρουσίασε ευφήμως το περιοδικό ο νεαρός τότε φιλόλογος Γ.Δ. Κατσής.
Από τότε, καθ᾽ όσον γνωρίζω, κανένας Ελληνας δημοσιογράφος δεν έκρινε άξιο παρουσιάσεως το περιοδικό και την προσφορά του στη μελέτη των «φθεγγομένων» μνημείων του ελληνικού παρελθόντος.
Τώρα, το περιοδικό και αποσπάσματα άρθρου, το οποίο συνέταξε ο υπογραφόμενος προ τριακονταετίας σχεδόν (1991), εμφανίζονται στο εν λόγω σημείωμα προδήλως, για να συμβάλουν στην κριτική και στην επίκριση εναντίον της κυρίας Μενδώνη. Πράγματι το άρθρο μου επικρίνει, όχι αδίκως, αλλά όμως με τρόπο οξύ εξηγούμενο και από το νεαρόν της ηλικίας του συντάκτου του, ατόπημα, όχι αμελητέο, της νεαράς τότε επιγραφικού κ. Μενδώνη περί την επιστημονική δεοντολογία. Χρειάσθηκε παρρησία για να δημοσιευθεί και να αντιμετωπίσει ο συντάκτης του τα αρνητικά επί μακρόν σχόλια αρχαιολογικών και πανεπιστημιακών κύκλων. Βλέποντας τα πράγματα από απόσταση και με την αποκτηθείσα πείρα μπορώ να ειπώ μετά βεβαιότητος ότι όχι σπανίως, αν όχι συχνά, Ελληνες, αλλά και ξένοι, επιγραφικοί και αρχαιολόγοι περιπίπτουν στο ίδιο ατόπημα της μη μνημονεύσεως της πηγής από όπου άντλησαν ή υπήρξε η αφορμή να διατυπώσουν μίαν ιδέα ή λύση σε επιστημονικό ζήτημα. Τούτο συμβαίνει είτε εξ αγνοίας, διότι στο χάος της βιβλιογραφίας δεν είναι ως επί το πλείστον εύκολο να ανιχνεύση κανείς εάν μια σκέψη που διατυπώνει δεν έχει υποστηριχθεί στο παρελθόν από παλαιότερο ερευνητή, είτε διότι στο Πανεπιστήμιο δεν διδάσκεται μετ᾽ επιτάσεως η ευλαβική τήρηση της επιστημονικής δεοντολογίας –και ας μη με διαψεύσει κανείς–, είτε τέλος διότι η παρασιώπηση είναι σκόπιμη, όχι ασυνήθης από διακεκριμένους επιστήμονες.
Η απόσταση του χρόνου και η μετέπειτα πορεία της κ. Μενδώνη στη μελέτη των ελληνικών επιγραφών με έχουν πείσει ότι δεν περιέπεσε στο ατόπημα σκοπίμως. Το ολίσθημα υπήρξε νεανικό και δεν είναι λίγοι οι νέοι επιγραφικοί ή αρχαιολόγοι που περιπίπτουν στο ίδιο ή σε ανάλογα ολισθήματα. Η κ. Μενδώνη είναι δόκιμος επιγραφικός, το λέγω μετά γνώσεως λόγου, και από πολλών ετών έχω συνεργασθεί μαζί της στη μελέτη επιγραφών προσωπικώς, αλλά και την έχομε προσκαλέσει και συμμετείχε σε επιγραφικά συνέδρια που οργάνωσε η Ελληνική Επιγραφική Εταιρεία. Για να μην περάσει κανενός από το μυαλό άλλη ιδέα, σπεύδω να δηλώσω ότι η συνεργασία και οι προσκλήσεις έγιναν και όταν η κ. Μενδώνη δεν κατείχε κρατικό αξίωμα (2007, 2015, 2018) και όταν κατείχε (2013). Επειδή στη μελέτη των ελληνικών επιγραφών –θα επαναλάβω ότι είναι καθήκον εθνικό–, «ὁ μὲν θερισμὸς πολύς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι» λυπούμαι που παρά τις επανειλημμένες στο παρελθόν ευθείες κρούσεις δεν την έπεισα να παραμείνει σταθερά στον ενεργό επιστημονικό στίβο, για τον οποίο και τη σκευή και τη μακρά πείρα και την ικανότητα έχει. Για τούτο και κακώς ο παλαιός φίλος, συντάκτης του επικριτικού σημειώματος, ανέσυρε άρθρο δημοσιευμένο προ τριακονταετίας και προέβη σε κρίσεις επί της επιστημονικής πορείας της κ. Μενδώνη· για την πολιτική πορεία ο καθείς μπορεί να έχει μετά τεκμηρίων τις απόψεις του. Προ τριάντα ετών έγραψα μετά παρρησίας τη γνώμη μου· μετά παρρησίας τη διετύπωσα και τώρα.
* επιγραφικός
