Σύγκρουση στη Μεσόγειο

Από τη Συρία μέχρι και τη Λιβύη, Γαλλία και Τουρκία βρίσκονται σε μετωπική αντιπαράθεση καθώς επιδιώκουν να κατοχυρώσουν θέση και ρόλο περιφερειακής δύναμης.

Μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και πυρηνική δύναμη η Γαλλία, είναι μετά την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ε.Ε. η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη της Ευρώπης των 27.

Η βαρύνουσα επιρροή της Γαλλίας στη Μεσόγειο ενισχύει τη στερέωση της πρωτοκαθεδρίας της στον Νότο της Ε.Ε.-ευρωζώνης – αυτό ήταν το μήνυμα της πρωτοβουλίας Σαρκοζί το 2007 για την Ενωση για τη Μεσόγειο, μια κίνηση που απονευρώθηκε από το Βερολίνο με τη βοήθεια της Μαδρίτης και της Ρώμης.

Η εμπλοκή του Ερντογάν στη Συρία και στη Λιβύη δεν αφήνει χώρο και ρόλο στη Γαλλία να είναι συνδιαμορφωτής της επόμενης μέρας στη Δαμασκό, παρά το γεγονός ότι το Παρίσι διοίκησε τη χώρα και τον γειτονικό Λίβανο την περίοδο 1920-41.

Σε ό,τι αφορά την εμπλοκή της Τουρκίας στη Λιβύη, τα ζωτικά συμφέροντα της Γαλλίας θίγονται στο πολλαπλάσιο:

■ Η Λιβύη βρίσκεται δίπλα στις χώρες του Μαγκρέμπ -Αλγερία, Τυνησία και Μαρόκο- που είναι πρώην γαλλικές αποικίες και όπου τα κοσμικά καθεστώτα που στηρίζει το Παρίσι αντιμετωπίζουν ως κύρια αντιπολιτευτική αμφισβήτηση το πολιτικό Ισλάμ.

■ Νότια της Λιβύης βρίσκονται τα γαλλόφωνα κράτη της πρώην γαλλικής Υποσαχάριας Αφρικής, που έχουν ως κοινό γνώρισμα τη χρόνια σύγκρουση μεταξύ μουσουλμανικών και χριστιανικών πληθυσμών.

Ετσι, δίχως υπερβολή, η νεοθωμανική πολιτική του Ερντογάν αμφισβητεί συνολικά τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Γαλλίας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και στην Αφρική, τόσο στη Βόρεια όσο και στην Υποσαχάρια.

Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τη Συρία, ο Μακρόν προσπαθεί να καλύψει για λογαριασμό της Δύσης το κενό της απεμπλοκής των ΗΠΑ, έναν ρόλο που διεκδικεί ήδη με την παρουσία της στη Βορειοδυτική Συρία η Τουρκία.

Εξυπακούεται ότι η μετωπική σύγκρουση των ζωτικών περιφερειακών συμφερόντων Γαλλίας και Τουρκίας -με το Παρίσι να έχει τη στήριξη του άξονα Αιγύπτου, Σαουδικής Αραβίας και Εμιράτων- κάθε άλλο παρά δυσαρεστεί τη Γερμανία, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία.

Για το Βερολίνο, το ζητούμενο είναι η κατοχύρωση μεσολαβητικού-επιδιαιτητικού ρόλου μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας, μια στάση η οποία, απ’ ό,τι φάνηκε από τον χειρισμό του παρ’ ολίγον θερμού γαλλοτουρκικού επεισοδίου στα ανοιχτά της Λιβύης, έχει τη στήριξη της πλειοψηφίας των χωρών-μελών της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ.

Χαρακτηριστική της πολυδιάσπασης της Ε.Ε. απέναντι στην αντιπαράθεση Γαλλίας-Τουρκίας είναι η στάση της Ιταλίας και της Ισπανίας, που συγκλίνουν με τη Γερμανία σε μια κατευναστική αντιμετώπιση της προκλητικής συμπεριφοράς της Αγκυρας.

Σε ό,τι αφορά την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα, η ψυχροπολεμική ένταση μεταξύ Τουρκίας και Γαλλίας διευρύνει εκ των πραγμάτων τα περιθώρια ελιγμών και άσκησης πιέσεων απέναντι στην πυρετώδη διπλωματική υπερδραστηριοποίηση, αλλά και την επί τόπου παρουσία και εμπλοκή του Ερντογάν από τη Συρία μέχρι και τη Λιβύη.

Προς το παρόν ο Ερντογάν αξιοποιεί την πολυδιάσπαση της Ε.Ε. σε θέματα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής με το Βερολίνο, τη Ρώμη και τη Μαδρίτη να μη στηρίζουν επί της ουσίας τον Μακρόν στην κόντρα του με τον Ερντογάν.