Προπαραμονή της πανσελήνου του Ιουλίου, λίγο πριν από τη δύση του ήλιου, ανηφορίσαμε προς το κάστρο της Μυτιλήνης. Ο λιθόστρωτος δρόμος μάς οδηγεί στην κεντρική, μεγάλη πύλη. Δεξιά τα οικόσημα των Γατελούζων και των Βυζαντινών και παρέκει των Οθωμανών. Το πέρασμα των κτητόρων και η ιστορία χαράζονται στις πέτρες. Πήγαμε να παρακολουθήσουμε την πρώτη μουσική εκδήλωση του φετινού καλοκαιριού. Συνδιοργανωτές η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου και η Χορωδία Cantaλαλούν.
Μόλις βρεθείς στο πλάτωμα του Ανω Κάστρου ανοίγει ο μέσα κόσμος σου. Ο ορίζοντας ανοιχτός, τίποτα δεν περιορίζει τη ματιά σου. Χαμηλά μπροστά μας το αρχαίο βόρειο λιμάνι της πόλης, πιο κει η παλιά πόλη και απέναντί της η Ανατολή, η Μικρά Ασία. Οι τελευταίες ακτίνες χρυσίζουν τις κορφές των λόφων, τις σκεπές των σπιτιών και τις κορφές των δέντρων.
Στον χώρο της εκδήλωσης οι θεατές κάθονται αραιά, απόμακρα ο ένας από τον άλλο· μόλις έχουμε βγει από τον εγκλεισμό. Είμαστε κάτω από το αναστηλωμένο βόρειο τείχος. Ενας χώρος όπου στο παρελθόν ακούγονταν στρατιωτικές διαταγές, ήχοι όπλων, κλαγγές σπαθιών. Απ’ τη μεριά της θάλασσας οι επιτιθέμενοι βομβάρδιζαν το κάστρο, οι πέτρινες και σιδερένιες μπάλες των κανονιών άνοιγαν τα τείχη.
Σ’ αυτό τον χώρο όπου άλλοτε διάβαιναν Μυτιληναίοι οπλίτες, Βυζαντινοί ακρίτες, σαρικοφόροι Οθωμανοί, Ελληνες απελευθερωτές στρατιώτες, τώρα στα ίδια χνάρια πατούν μουσικοί, με όργανα στα χέρια και στους ώμους, λευκοφορεμένα καλλίφωνα μέλη της χορωδίας. Μια χορωδία πολυπολιτισμική, πολυφωνική, πολύγλωσση. Ανάμεσά τους πολλοί ντόπιοι, άλλοι από τη βόρεια Ευρώπη, από την κεντρική Αφρική, από την Ασία. Ολους τους ενώνει η μουσική, ο λόγος κι η βραδιά.
Ακούστηκαν τραγούδια κι αφηγήσεις για την άνοιξη, την αντίσταση και την ελπίδα· σε μια, δυο, τρεις και παραπάνω γλώσσες. Ολους μας συνένωσε η κοινή γλώσσα της μουσικής.
Μόλις έγινε η ανατολή του φεγγαριού· μας είδε, ίσως να απόρησε κι αυτό, για τη βραδινή μάζωξη. Είχε δει τόσους και τόσους στο πλάτωμα του κάστρου. Ομως όλοι τους κρατούσαν όπλα, αποθήκευαν τρόφιμα, γέμιζαν με νερό τη μεγάλη δεξαμενή, φρόντιζαν την πυριτιδαποθήκη. Τούτοι, οι σημερινοί, κρατούσαν κιθάρες, ακορντεόν, βιολί, κλαρίνο, γιουκαλίλι, μαντολίνο, κρουστά, βιόλα. Οι χορωδοί ύψωναν μελωδικές φωνές, αλλιώτικα πράγματα απ’ ό,τι γινόταν για χίλια και χρόνια.
Κατά διαστήματα κάποιος σηκώνεται και περπατά ανάμεσα στα παλιά κτίσματα· στον τεκέ, στο ιεροδιδασκαλείο, στο λουτρό, στον ναό της Δήμητρας, που έγινε εκκλησία του Αγίου Ιωάννη και κατόπιν Κουλέ τζαμί. Από τα ανοίγματα των κανονιοστασίων αντικρίζεις τις βάρκες που ψαρεύουν με αναμμένα λουξ, κάτι απαράλλαχτο στον χρόνο.
Φεύγουμε με μια γλυκιά αίσθηση ικανοποίησης. Η ζωή κι ο πολιτισμός πήραν εκδίκηση. Ενας χώρος στρατιωτικός, πολέμου πά’ να πει, γέμισε μουσική!
* συγγραφέας, δρος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
