Αυτό που εκτυλίχτηκε πρόσφατα στη Λέσβο και τη Χίο είχε στοιχεία εμφυλιοπολεμικά. Η απόβαση των ΜΑΤ για την επιβολή της δημιουργίας κλειστών δομών, η κατά μέτωπο σύγκρουση με τις τοπικές κοινωνίες που υβρίζονται από νταήδες, Ελληναράδες αστυνομικούς σαν «τουρκόσποροι», τα δακρυγόνα, οι γαζωμένες αστυνομικές κλούβες από καραμπίνες, η έφοδος πολιτών σε ξενοδοχεία όπου διαμένουν αστυνομικοί κι ο προπηλακισμός τους, όλα αυτά μαρτυρούν όχι μόνο το έκρυθμο της κατάστασης αλλά και ένα ρήγμα στο κοινωνικό συμβόλαιο.
Η κυβέρνηση δείχνει να μη συνειδητοποιεί τις συνέπειες ενός τέτοιου ρήγματος και ταυτόχρονα δεν αντιλαμβάνεται τον αδιέξοδο χαρακτήρα των επιλογών της. Στέλνει ΜΑΤ στα νησιά, ως επίδειξη, και καλά, συντεταγμένου κράτους, αφού πρώτα έχει στρώσει το χαλί στην αυθαιρεσία όταν λίγο νωρίτερα δεν έχει επιβάλει καμία τάξη στα παράνομα μπλόκα των ακροδεξιών «πολιτοφυλάκων» που έπαιρναν τον νόμο στα χέρια τους, εκφοβίζοντας και απειλώντας πρόσφυγες και εργαζόμενους σε ΜΚΟ. Αφήνει εκεί την αστυνομία να είναι θεατής, επιτρέποντας την εκτροπή και συντελώντας, έτσι, στην εμπέδωση μιας αντίληψης αποσύνθεσης των θεσμών και κάθε έννοιας συντεταγμένου κράτους και, ακολούθως, κάνει επίδειξη ισχύος τού τάχα συντεταγμένου κράτους αποβιβάζοντας στρατιές ενστόλων για να επιβάλουν μια άνωθεν πολιτική απόφαση, παντελώς μη ρεαλιστική. Πρώτα επενδύει στο ξενοφοβικό παραλήρημα σιγοντάροντας το αφήγημα περί «εισβολέων» και «υγειονομικών βομβών» που δυναμιτίζει την ήδη τεταμένη κατάσταση στα νησιά κι έπειτα, χωρίς καμία συναίνεση, πάει να επιβάλει κλειστές δομές που σε λίγο θα ξεχειλίσουν και θα γίνουν νέες Μόριες, προωθώντας ουσιαστικά την ασυλοποίηση των νησιών.
Ούτε ο τσαμπουκάς των απεσταλμένων δυνάμεων καταστολής ούτε οι κλειστές δομές μπορούν να σώσουν την προ πολλού χρεοκοπημένη και προβληματική ευρωτουρκική συμφωνία. Για να σώσει την τιμή μιας αδιέξοδης συμφωνίας, η κυβέρνηση θέτει σε κίνδυνο την κοινωνική συνοχή, πυροδοτεί τον χειρότερο ρατσισμό σαν αυτόν του οποίου γίναμε μάρτυρες στη Λέσβο, όταν ντόπιοι δεν άφηναν θαλασσοπνιγμένους πρόσφυγες να αποβιβαστούν από τη βάρκα, βρίζοντας και χυδαιολογώντας. Ο εθνικιστικός λαϊκισμός που ρέει κάθε τόσο από επιτελικά χείλη (ακόμη και ο κορονοϊός συνδέθηκε με τους πρόσφυγες από τον πρωθυπουργό) δεν ενώνει την κοινωνία. Ουσιαστικά τη διχάζει και τη σπρώχνει στην απανθρωπιά και τον εκφασισμό.
Η τακτική αυτή μοιάζει με ένα πλεκτό που το πλέκεις και το ξηλώνεις αδιάκοπα. Ομως το νήμα φθείρεται με τον καιρό και κόβεται. Βεβαίως μπορείς να δένεις κάθε τόσο έναν κόμπο για να το ενώνεις. Πόσους κόμπους όμως αντέχει το πλεκτό που συνέχει την κοινωνία, ιδίως όταν μπροστά μας έχουμε προκλήσεις απρόβλεπτου μεγέθους και δυναμικής όπως οι πιέσεις Ερντογάν και η συστηματική εργαλειοποίηση του προσφυγικού εκ μέρους του;
Μας περιμένουν δύσκολα, ας μη γελιόμαστε. Οσο πιο συνεκτική καταφέρει να μείνει η κοινωνία στη βάση αρχών δικαίου, όσο πιο ανθεκτική στον πανικό και τις ακροδεξιές προκλήσεις, τόσο πιο πιθανό να μην ντρεπόμαστε στο μέλλον για το κεφάλαιο της Ιστορίας που γράφεται στις μέρες μας.
* καλλιτέχνιδα, ακτιβίστρια
