Την παραμονή των Χριστουγέννων του 1944 αγγλικά στρατεύματα επιχείρησαν να αποβιβάσουν στρατό στη Λέσβο, υποτίθεται για εκγύμναση. Αμεσα αντέδρασαν οι Μυτιληνιοί, με πάνδημη κινητοποίηση. Εκεί ήταν ο διοικητής της Εθνοφυλακής Σοφοκλής Βουρνάζος, ο γραμματέας του ΕΑΜ (κατοπινός δήμαρχος Μυτιλήνης) Απόστολος Αποστόλου, ο διοικητής του ΕΛΑΣ Ευλαμπίου, ο νομάρχης της απελευθέρωσης Κώστας Φριλίγγος, εκπρόσωποι των κομμάτων· και πάνω απ’ όλους ο λαός, μαζί κι οι διανοούμενοι του νησιού. Με χωνιά ενημερώθηκαν οι κάτοικοι και γέμισε η περιοχή του λιμανιού, τα μπλόκια. Ετσι δεν επέτρεψαν την απόβαση των Αγγλων, λέγοντας το γνωστό στην Ιστορία «Go back».
Η Ιστορία επαναλαμβάνεται. Το βράδυ της 24ης Φεβρουαρίου χτύπησαν τα κινητά, ανέβηκαν αναρτήσεις στο διαδίκτυο: «Ερχονται τα ΜΑΤ, από την Αθήνα, όλοι στο λιμάνι». Από το απόγευμα έγινε γνωστό ότι αναχώρησαν μυστικά από το Λαύριο. Δύο πλοία δεν πραγματοποίησαν τα προγραμματισμένα δρομολόγια στη γραμμή τους. Το «Πήγασος» δεν πραγματοποίησε το δρομολόγιο για Λήμνο και φόρτωσε τους νέους «επιβάτες» για τη Λέσβο. Ομοίως το πλοίο «Νάξος» δεν πραγματοποίησε το δρομολόγιό του για Σύρο και έπλευσε προς Χίο.
Στα δύο νησιά σήμανε συναγερμός. Χιώτες συγκεντρώθηκαν στο λιμάνι των Μεστών. Ενώ οι Μυτιληνιοί στα λιμάνια της Μυτιλήνης, του Σιγρίου, αλλά και για κάθε ενδεχόμενο κάποιοι πήγαν και στα μικρότερα λιμάνια του Περάματος στη Γέρα και σε αυτό της Πέτρας. Συνεχής επικοινωνία αναμεταξύ των κατοίκων, για το πού βρίσκονται τα πλοία. Από τα οποία, λίγο μετά τον απόπλου, δεν ανιχνευόταν το σήμα στο marin traffic! Επλεαν στα τυφλά· σαν τους πειρατές με σβηστά φώτα, λίγο πριν κάνουν ρεσάλτο.
Εκεί στο λιμάνι μαζεύτηκαν πολλοί κάτοικοι της Μυτιλήνης. Οι αποφάσεις της κυβέρνησης για δημιουργία κλειστών στρατοπέδων (δηλαδή φυλακών) έκαναν το πρωτοφανές: ένωσαν άτομα όλων των πολιτικών τάσεων. Συναντήθηκαν οι πλέον ακραίοι συντηρητικοί, δεξιοί, κεντρώοι, κομμουνιστές, αναρχικοί, ανένταχτοι κι ό,τι διαθέτει ο χώρος της πολιτικής και των κομμάτων. Αρκετοί κοιτούσαν τους διπλανούς τους με απορία και δυσπιστία. Απόντες ο δήμαρχος Μυτιλήνης κι ο περιφερειάρχης· αντίθετα ο δήμαρχος Δυτικής Λέσβου ήταν στο λιμάνι του Σιγρίου. Το λιμάνι τελείως κλειστό κι από τη μέσα πλευρά πολλές δυνάμεις των ΜΑΤ. Απορριμματοφόρα του δήμου είχαν φράξει τις εξόδους.
Η νύχτα προχωρά. Οι φήμες απλώνονται, οι κάτοικοι επικοινωνούν από τα τέσσερα λιμάνια για το πoιο είναι το πιθανότερο για απόβαση. Το πλοίο έχει φανεί ανοιχτά των ακτών της Λέσβου, πρώτα του Πλωμαρίου και κατόπιν στην Αγριλιά της Μυτιλήνης· έρχεται στο κεντρικό λιμάνι. Περίπου δυόμισι τα ξημερώματα, πολλά κακά γίνονται τη νύχτα, αποβιβάστηκαν πάνοπλοι ματατζήδες, με πρωτοφανή σε μέγεθος εξοπλισμό για τα νησιά μας. Ακολουθεί ρίψη χειροβομβίδων κρότου-λάμψης, απομάκρυνση των κατοίκων και έξοδος.
Επίταξη, απόβαση, μετά… Η Ιστορία γράφει.
* Συγγραφέας, διδάκτωρ Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
