Ενίσχυση του κοινωνικού κράτους για την αντιμετώπιση του δημογραφικού

Η γήρανση και η συρρίκνωση του πληθυσμού είναι ένα φαινόμενο που προσλαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις σε όλη την Ευρώπη, αλλά κυρίως στην Ελλάδα.

Αποτελεί ένα φαινόμενο σύνθετο, πολυδιάστατο, καθώς εδράζεται σε διαφορετικές αιτίες, όπως είναι οι οικονομικές συνθήκες, η υποχώρηση της κοινωνικής πολιτικής, τα κοινωνικά στερεότυπα, η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, αλλά και ζητήματα που αφορούν την ίδια τη δημοκρατία.

Συγκεκριμένα, παράγοντες όπως είναι το οικογενειακό εισόδημα, το κόστος φροντίδας και ανατροφής ενός παιδιού, οι προϋποθέσεις συνύπαρξης οικογενειακού και εργασιακού βίου, η κοινωνική ασφάλιση, η ίση πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, ιδιαίτερα με βάση τη γεωγραφική ιδιαιτερότητα, ακόμα και οι λόγοι μετανάστευσης από και προς τη χώρα, επηρεάζουν καταλυτικά την έκταση και ένταση του προβλήματος.

Ιδιαίτερα στη χώρα μας που, σύμφωνα και με το σχετικό πόρισμα της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής, ο ελληνικός πληθυσμός γερνά και λιγοστεύει.

Το γεγονός αυτό, πέραν του ότι αποτελεί ένα υπαρξιακό πρόβλημα για τη χώρα, δημιουργεί και μια αλυσίδα παρενεργειών. Η έλλειψη νέων εργαζομένων, για παράδειγμα, δημιουργεί σοβαρό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Λιγότεροι εργαζόμενοι σημαίνει λιγότερες εισφορές και, επομένως, διόγκωση του ασφαλιστικού και συνταξιοδοτικού προβλήματος.

Επιπλέον, η μείωση του εργατικού δυναμικού υπονομεύει την αναπτυξιακή πορεία της χώρας, καθώς η υπογεννητικότητα μειώνει τον ρυθμό αύξησης του κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Δεν μπορούμε να μιλάμε για αύξηση της παραγωγικότητας, της έρευνας, της καινοτομίας, όταν πολλοί Ελληνες επιστήμονες καταφεύγουν στο εξωτερικό αναζητώντας καλύτερες προοπτικές και συνθήκες ζωής.

Είναι φανερό, λοιπόν, ότι χρειάζεται μια σοβαρή εθνική πολιτική σε βάθος δεκαετίας, που θα κινείται σε πολλούς άξονες. Η οποία προϋποθέτει τη μελέτη του φαινομένου, την υιοθέτηση καλών πρακτικών από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έτσι ώστε η προσαρμογή των στόχων και η υλοποίηση των ανάλογων πολιτικών να είναι αποτελεσματικότερες.  

Η ασκούμενη όμως κοινωνική πολιτική αποτελεί ένα μεγάλο κεφάλαιο για την αναστροφή του φαινομένου. Εάν το ενδιαφέρον στραφεί στις χώρες που έχουν περιορίσει το πρόβλημα, όπως είναι η Γαλλία και οι σκανδιναβικές χώρες, διαπιστώνεται ότι το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στις πολιτικές στήριξης της οικογένειας. Με μέτρα που εξισορροπούν, μεταξύ άντρα και γυναίκας, το βάρος φροντίδας και ανατροφής των παιδιών.

Πρόκειται για μέτρα κοινωνικής πολιτικής που αφορούν δομές φύλαξης και εκπαίδευσης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, με διευρυμένα ωράρια αλλά και εκπαιδευτικά αντικείμενα, μεγάλες άδειες ανατροφής, μακρόχρονες άδειες χωρίς αποδοχές, με εξασφάλιση της θέσης του εργαζόμενου κατά την επιστροφή του, ελαστικές μορφές εργασίας που δεν απαιτούν φυσική παρουσία στον εργασιακό χώρο κ.ά.

Μέτρα που αφορούν όχι αποκλειστικά τη μητέρα, αλλά αυτόν που ασκεί κατά κύριο λόγο τη γονεϊκή μέριμνα. Αυτό φυσικά δεν αναιρεί ότι η στήριξη με ενισχυμένη κοινωνική πολιτική της γυναικείας καριέρας δεν αποτελεί νούμερο ένα παράγοντα επιθυμίας για μητρότητα.

Είναι ευνόητο ότι όλα αυτά τα μέτρα δεν μπορούν να ληφθούν εάν δεν διαμορφωθούν οι κατάλληλες συνθήκες βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης που θα εξασφαλίσουν περισσότερο δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος θα επιτρέψει μια γενναία  ενίσχυση του κοινωνικού προσώπου του κράτους. Αυτός είναι και ο στόχος: οικονομική ανάπτυξη με επίκεντρο τον άνθρωπο και την κάλυψη των αναγκών του, με έμφαση στα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα και τις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες.

Δεν αποτελεί κινδυνολογία ότι εάν δεν ληφθούν άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα για το δημογραφικό πρόβλημα, η κατάσταση οδηγείται σε μη αναστρέψιμο αποτέλεσμα. Χρειάζεται μαζικότερη ενημέρωση και κινητοποίηση όλων των πολιτών, αλλά και της επιστημονικής κοινότητας για τις μεγάλες εθνικές προκλήσεις. Είναι ανάγκη να υπάρξει προσαρμογή του εκπαιδευτικού συστήματος σε όλες τις βαθμίδες για τη συνειδητοποίηση και την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Η νέα γενιά είναι αυτή που θα σηκώσει το βάρος της Ιστορίας. Η νέα γενιά είναι αυτή που πρέπει να στηριχθεί περισσότερο για να επενδύσει και πάλι το μέλλον της στην πατρίδα, με κίνητρα και πόρους εθνικούς και ευρωπαϊκούς.

Ο δραστικός περιορισμός του δημογραφικού προβλήματος συνδέεται κυρίως με την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των Ελλήνων στη χώρα τους, και ειδικά της νέας γενιάς.

Μια κοινωνία με ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς, με ίσες ευκαιρίες, δικαιότερο κράτος και ποιοτικότερη δημοκρατία είναι μια κοινωνία που επενδύει στον τόπο της με αισιοδοξία και φυσικά με περισσότερες γεννήσεις.

* Βουλευτής Ν.Δ., Α’ Αθηνών