Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το πατερναλιστικό σχέδιο Β'
EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το πατερναλιστικό σχέδιο Β'

  • A-
  • A+

Πατερναλισμός: σύστημα, αντίληψη ή πρακτική διοικήσεως, ασκήσεως πολιτικής και γενικότερου ελέγχου (ατόμων, ομάδων, εργαζομένων) με κηδεμονευτικό και προστατευτικό χαρακτήρα που, κατά τα οικογενειακά πρότυπα, προβάλλει ως δεδομένη την καλή θέληση του εργοδότη / προϊσταμένου / κυβερνήτη κ.λπ., τη στοργή και το πατρικό ενδιαφέρον του για το καλό κάθε πολίτη και που εκφράζεται με υλικές παροχές, χωρίς όμως την παροχή δικαιωμάτων συμμετοχής και αναλήψεως υπεύθυνων θέσεων (πηγή: λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας Μπαμπινιώτη)

Ποιο ήταν όμως το σχέδιο Β'; Σύμφωνα με τις όποιες εξηγήσεις έχουν δει το φως της δημοσιότητας, πριν ή μετά τον κρίσιμο Ιούλιο της διαπραγμάτευσης του 2015, από τους Γ. Βαρουφάκη και Τζον Γκαλμπρέιθ, αυτό περιελάμβανε: εφαρμογή ενός παράλληλου νομίσματος πληρωμών χωρίς έξοδο από το ευρώ, κούρεμα των ομολόγων που κατείχε η ΕΚΤ, αλλαγή νομικού πλαισίου της Τράπεζας της Ελλάδος, εθνικοποίηση των τραπεζών, επαναπροσδιορισμό των καταθέσεων σε μια νέα δραχμή, εγγύηση της δημόσιας τάξης από την αστυνομία και τον στρατό, κ.λπ. Σύμφωνα με άλλους, το χρέος είναι μη νόμιμο, απεχθές, επονείδιστο και γι' αυτό πρέπει μέσω του λογιστικού ελέγχου του ένα μέρος του να κηρυχθεί παράνομο και να γίνει παύση πληρωμών.

Υπήρχαν και οι απόψεις ότι το σχέδιο υπάρχει αλλά θα πρέπει να γίνει γνωστό και να εφαρμοστεί όταν επιλεγεί ο κατάλληλος πολιτικός χρόνος ή ότι η χώρα πρέπει άμεσα να επιστρέψει στη δραχμή και να αποχωρήσει από την Ε.Ε. Πραγματικό σχέδιο Β' δεν υπήρξε ποτέ από κανέναν από τους εμπλεκόμενους. Τι υπήρχε; Ασκήσεις επί χάρτου, πατερναλιστικές επιθυμίες μιας πεφωτισμένης ελίτ επαγγελματιών της πολιτικής, τεχνοκρατών, οργανικών διανοούμενων, επίδοξων σωτήρων και κομμάτων σε ρόλο Μεσσία.

Πραγματικό σχέδιο Β' δεν υπήρξε, διότι η Ιστορία μπορεί να γράφεται και με παράτολμες ενέργειες, αγωνιζόμαστε ανεξάρτητα από την πιθανότητα να ηττηθούμε, αλλά μια συνολική ρήξη έχει στοιχειώδη προαπαιτούμενα τη δεδομένη ιστορική στιγμή που κανένα από αυτά δεν υπήρχε. Διότι βέβαια η βούληση ενός δρώντος, ενός αντιμνημονιακού, δεν εξασφαλίζει από μόνη της το αποτέλεσμα της πράξης, π.χ. κατάργηση των μνημονίων, διότι το αποτέλεσμα της δράσης, εκτός από τη βούληση, εξαρτάται από τις συνθήκες του περιβάλλοντος. Η πρόθεση αποτυγχάνει στην πράξη όταν δεν προετοιμάζεται το έδαφος πάνω στο οποίο θα υλοποιηθεί και το έδαφος -στη συγκεκριμένη συγκυρία- ήταν αφιλόξενο.

Εκτός από το απατηλό όνειρο, που δηλώνει ερασιτεχνικές πολιτικές εκτιμήσεις του συσχετισμού δύναμης, για συμμαχία των χωρών του Νότου και αντίσταση των ευρωπαϊκών λαών στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές ή η επίκληση του επιχειρήματος ότι οι ευρωπαϊκές ελίτ δεν θα επιχειρήσουν ένα grexit που είχαν έτοιμο, διότι θα οδηγούσε σε αποσταθεροποίηση την ευρωζώνη, ενώ το ενδιαφέρον τους ήταν να μην επιτρέψουν μια ανταρσία που θα λειτουργούσε αποσταθεροποιητικά στο νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα, υπήρχε μια σημαντικότερη συνθήκη.

Η προσπάθεια βίαιης εκδυτικοποίησης της χώρας και ένταξής της στη ζώνη του ευρώ είχε οδηγήσει, στις συνθήκες του διεθνοποιημένου χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού και με δεδομένο το χάσμα παραγωγικότητας που μας χώριζε από τις αναπτυγμένες οικονομίες του Βορρά, στην καταστροφή των παραγωγικών δομών της χώρας και στην κρίση χρέους. Στη μετατροπή δηλαδή σε χώρα καταναλωτή των πλεονασμάτων του ανεπτυγμένου Βορρά μέσω της χρηματοδότησης με φτηνό χρήμα.

Μέσα σε λίγες δεκαετίες καταστράφηκε η ενδογενής αγροτική παραγωγή και η μικρομεσαία βιοτεχνική και μεταποιητική παραγωγή, καταναλώνοντας περισσότερα από αυτά που παρήγαμε. Ολη η κοινωνία ήταν βουτηγμένη σε ένα καταναλωτικό παρασιτισμό. Ας θυμηθούμε ότι ενώ μέχρι τη δεκαετία του 1970 οι αγρότες παππούδες και πατεράδες μας για να παραγάγουν έπρεπε με κόπο να σκάψουν και να σπείρουν, στα ένδοξα αναπτυξιακά χρόνια της Μεταπολίτευσης έμαθαν ότι για να καταναλώνουν δεν χρειάζεται να παράγουν, αλλά να αξιοποιούν το διαφθορείο των αγροτικών επιδοτήσεων και τις πιστωτικές κάρτες.

Το περίφημο σχέδιο Β', αν τελικά υπήρχε, και δεν ήταν κάποιες σημειώσεις, πού θα εφαρμοζόταν; Σε μια χώρα με κατεστραμμένη παραγωγική δομή που δεν μπορούσε να καλύψει ούτε τις διατροφικές της ανάγκες, με έναν λαό διαπαιδαγωγημένο στον άκρατο καταναλωτισμό, που λειτουργούσε με τη λογική της ανάθεσης των προβλημάτων του σε πεφωτισμένους ηγέτες και συν τοις άλλοις ανενημέρωτο για τα σχέδια των επίδοξων σωτήρων του; Τι έπρεπε λοιπόν να γίνει το κρίσιμο καλοκαίρι του 2015 με δεδομένο ότι συνθήκες για συνολική ρήξη δεν υπήρχαν;

Εκείνο που μπορούσε να γίνει είναι αυτό που έγινε, δηλαδή μια εναλλαγή στην εξουσία χωρίς μεγάλα περιθώρια ρήξεων, ανεξάρτητα από τις προθέσεις. Οι κοινωνικές δυνάμεις που επιδιώκουν ένα άλλο κοινωνικό μοντέλο πρέπει να δουλέψουν μακρoπρόθεσμα για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις υλοποίησής του.

Κοινωνικό μοντέλο μετακαπιταλιστικό, στηριγμένο: στα κοινά αγαθά, την ανάγκη για ρίζες, τη λιτή αφθονία, την άμεση δημοκρατία, τα δίκτυα μικρομεσαίων συνεταιριστικών και κοινοτικών μονάδων, τον περιορισμό του εμπορεύματος, την ενδογενή παραγωγική ανασυγκρότηση που θα αναζητήσει τρόπους επανένταξης στο πραγματικό μας σπίτι που είναι η Μεσόγειος και τα Βαλκάνια.

* καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

([email protected])

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αλήθεια και τα ψέματα για τις τράπεζες
Άρθρο του Γιάνη Βαρουφάκη: Πού οφείλεται η «μαύρη Τετάρτη» για τις τραπεζικές μετοχές στο Χρηματιστήριο. Το 2008 οι ελληνικές τράπεζες χρεοκόπησαν. Για μια δεκαετία η πικρή αλήθεια κουκουλώνεται με όλο και...
Η αλήθεια και τα ψέματα για τις τράπεζες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τράπεζες: παράλογη κριτική
Δεν είναι λίγοι αυτοί που την πρόσφατη πτώση των τιμών των τραπεζικών μετοχών και την άνοδο του spread των ελληνικών ομολόγων έσπευσαν να αποδώσουν στην αναξιοπιστία και την ανευθυνότητα της κυβέρνησης η...
Τράπεζες: παράλογη κριτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για να μη γίνουμε Αργεντινή
Τα τελευταία χρόνια με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ., τα «αντικειμενικά» ΜΜΕ και οι γνωστοί πιστοί στην αντιπολίτευση πολιτικοί σχολιαστές έσπευδαν να «αφυπνίσουν» τον λαό πως η χώρα κινδυνεύει να γίνει σαν την...
Για να μη γίνουμε Αργεντινή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποια επιχειρηματικότητα;
Στο πλαίσιο της αναζήτησης λύσεων για τη μείωση της ανεργίας, εντάσσονται και οι πολιτικές όπως και οι προγραμματικές δηλώσεις που αφορούν στην ενίσχυση των επιχειρήσεων και της επιχειρηματικότητας.
Ποια επιχειρηματικότητα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απομαγευτές και οδοστρωτήρες… του ΑΕΠ
Και οδηγούμαστε σε νέες απομαγεύσεις στη «χώρα εν αναμονή», εντός μιας «Ευρώπης εν αναμονή». Με τη βούλα της εκδίκησης που έρχεται από τα πάνω, on camera, από γκίκουλες, θαυματοπώλες, «πνευματικούς»...
Απομαγευτές και οδοστρωτήρες… του ΑΕΠ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στις αγορές ακόμα πιο πτωχευμένοι
Αν αναρωτιέστε γιατί το ΜέΡΑ25 κατεβαίνει στις εκλογές (εθνικές και ευρωπαϊκές), ο λόγος είναι απλός: Επειδή, ως ριζοσπάστες ευρωπαϊστές, δεν είμαστε διατεθειμένοι να παραβιάσουμε τις αρχές της αριθμητικής...
Στις αγορές ακόμα πιο πτωχευμένοι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας