• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.0°C / 23.4°C
    1 BF
    63%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενής ομίχλη
    17°C 15.3°C / 20.5°C
    0 BF
    83%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 19.8°C / 21.0°C
    2 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 17.5°C
    0 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    2 BF
    72%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 14.7°C / 19.0°C
    0 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 15.4°C
    0 BF
    59%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 17.4°C / 20.7°C
    1 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.3°C / 23.0°C
    0 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 18.9°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.8°C / 23.5°C
    2 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 21.2°C
    2 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 20.9°C
    0 BF
    88%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    17°C 16.9°C / 21.5°C
    0 BF
    72%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.4°C / 21.5°C
    0 BF
    51%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.4°C / 20.8°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.2°C / 23.6°C
    1 BF
    67%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.0°C / 17.1°C
    2 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 15.4°C / 20.1°C
    1 BF
    60%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    1 BF
    62%
EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Τρικυμία» βιβλίων και προγραμμάτων σπουδών

  • A-
  • A+
Στη χώρα μας η σχολική Ιστορία είναι μια πικρή ιστορία παρεμβάσεων και διαμάχης που μετρά ήδη κάμποσα «καταραμένα» βιβλία στο παθητικό της.

Ο παράδοξος τίτλος «Μολών λαβέ, Ιμπραήμ, μακαρονά…στη ναυμαχία… του Βατερλό» (!) σίγουρα αντανακλά με τον πιο παραστατικό τρόπο τους όρους με τους οποίους η εκάστοτε ηγεσία του υπουργείου Παιδείας φροντίζει για την ιστορική παιδεία της νέας γενιάς.

Οφείλουμε να θυμίσουμε ότι πολλές φορές και με διάφορες ευκαιρίες και σκοπιμότητες η ιστορική παιδεία των μαθητών βρίσκεται στο στόχαστρο της δημοσιότητας άλλοτε εξαιτίας της τεράστιας αποτυχίας στις πανελλήνιες εξετάσεις όπου βαθμολογούνται κάτω από τη βάση το 50% των μαθητών και άλλοτε εξαιτίας των… μαργαριταριών που αλιεύονται κάθε χρόνο από τα γραπτά των μαθητών στο μάθημα της Ιστορίας από διάφορους ερανιστές και παρουσιάζονται προς τέρψιν -ή, κατ’ ελπίδα, προς προβληματισμό- του αναγνωστικού κοινού.

Εχει επισημανθεί και με άλλη ευκαιρία ότι τα βιβλία και οι όροι διδασκαλίας της Ιστορίας φανερώνουν, ίσως περισσότερο από κάθε τι άλλο, τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν οι υπεύθυνοι του υπουργείου Παιδείας την εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς πριμοδοτούν μια επιδερμική συσσώρευση ενός όγκου ασύνδετων μεταξύ τους γνώσεων.

Είναι χαρακτηριστικά όσα σημείωνε παλαιότερα ο Κώστας Γεωργουσόπουλος -για την εξεταστέα ύλη της Ιστορίας- σ’ ένα άρθρο του:

«… Εγκύψτε, παρακαλώ, σ’ αυτή την ύλη. Είναι μνημείο ιστορικής λοβοτομής… Δηλαδή από την ιστορική ροή, από τη διαδοχή γεγονότων που ακολουθούν τη σχέση αιτίας και αποτελέσματος, ένα βλακώδες “τσιμπιδάκι” τσιμπάει ένα γεγονός εδώ, μία συνθήκη παραπέρα, ένα φαινόμενο ή έναν θεσμό πιο εκεί, χωρίς συνοχή, χωρίς συνέχεια, προχωρώντας με άλματα, αποκόβοντας τα αίτια από τα αιτιατά, διαχωρίζοντας τα πρόσωπα από τις ενέργειες, αποδεσμεύοντας την οικονομία από την πολιτική και τα γράμματα από την κοινωνική συγκυρία, τη διπλωματική ιστορία από την ευρωπαϊκή ή την παγκόσμια πολιτική σκακιέρα. H Ιστορία που ζητούμε από τους υποψηφίους μας να αποστηθίσουν είναι ένα καγκουρό που προχωρεί με πηδηματάκια».

Για να έχουμε μια εικόνα της σχολικής Iστορίας και των όρων διδασκαλίας της σήμερα ας δούμε τις «Οδηγίες για τη διδασκαλία μαθημάτων Κοινωνικών Επιστημών στο Γυμνάσιο για το σχολικό έτος 2019–2020» που στάλθηκαν από το υπουργείο Παιδείας στα σχολεία πριν από λίγες μέρες (17.9.2019).

Για το μάθημα της Ιστορίας οι οδηγίες παραπέμπουν στο «Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας των Α’, Β’ και Γ’ τάξεων του Γυμνασίου» (ΦΕΚ 959 T.B’ / 21.03.2019, υπογράφοντος τέως υπουργού Παιδείας κ. Κ. Γαβρόγλου).

Πρόκειται για:

1. Ενα πρόγραμμα σπουδών το οποίο δεν συμπίπτει και δεν αντιστοιχεί σε πολλά σημεία με κανένα βιβλίο από εκείνα που έχουν σταλεί στα σχολεία, αλλά αναφέρεται σε ένα διδακτικό υλικό που δεν έχει ακόμη εκπονηθεί.

2. Ενα πρόγραμμα σπουδών από το οποίο απουσιάζει όλη η νεότερη ιστορία της Ελλάδας. Πλέον η διδακτέα ύλη σταματά στα τέλη του 19ου αιώνα -στο 1870- αφήνοντας όλη τη νεότερη ιστορία της χώρας εκτός διδασκαλίας. Για παράδειγμα από τη διδακτέα ύλη της Γ’ Γυμνασίου απουσιάζει εντελώς ο 20ός αιώνας, καθώς σύμφωνα με το νέο πρόγραμμα σπουδών οι μαθητές της Γ’ Γυμνασίου (της τελευταίας τάξης υποχρεωτικής εκπαίδευσης) θα διδαχθούν την ελληνική Iστορία μέχρι και την περίοδο της διακυβέρνησης του Χαρίλαου Τρικούπη, μόνο δηλαδή την πρώτη πεντηκονταετία του ελληνικού κράτους.

3. Η διάταξη της ύλης δεν ακολουθεί γραμμική πορεία και χαρακτηρίζεται από ακραίο κατακερματισμό, συνεχείς και αναιτιολόγητες μεταβάσεις σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους, σε σημείο που δημιουργείται σύγχυση όχι μόνο στους μαθητές, αλλά και στους διδάσκοντες το μάθημα.

Σκόρπιες πληροφορίες «ατάκτως ερριμμένες» προσφέρονται προς «κατανάλωση», ένας σωστός τσελεμεντές, όπου χάνεται η σχέση αιτίας και αποτελέσματος καθώς και το νόημα της κάθε γνώσης. Πρόκειται για σπαράγματα-θραύσματα γεγονότων χωρίς συνέχεια. Ο θρυμματισμός είναι συντριπτικός, ο ιστορικός χρόνος δεν υπάρχει, η συνολική αφήγηση σφαγιάζεται σε πληροφορίες, εικόνες, αριθμούς και πηγές. Απομένει η τμηματική πληροφορία, η αποσπασματική είδηση, το απομονωμένο γεγονός, χωρίς το «πώς» και το «γιατί».

Ωστόσο, όπως πολύ σωστά επισημαίνει και η ιστορικός Δήμητρα Λαμπροπούλου, και αυτή η διαπίστωση είναι ελλιπής αναφορικά με το ερώτημα που μας απασχολεί.

Γιατί η σχέση που τα παιδιά διαμορφώνουν με την ιστορία εντάσσεται στην ευρύτερη στάση που η κοινωνία επιφυλάσσει στην ιστορική γνώση. Στο κλίμα της εποχής ευδοκιμεί η υποταγή σ’ ένα παρόν που θεωρείται αυτονόητο και δεδομένο, ενώ συγχρόνως εκχερσώνονται τα ερωτήματα που μπορούν να υπονομεύσουν αυτή την εικόνα.

Αν δεχτούμε ότι η άγνοια του παρελθόντος δεν προκαλεί μόνο συγχύσεις στη γνώση του παρόντος, αλλά και υπονομεύει κάθε δυνατότητα δράσης στο παρόν, τότε πρέπει να αναρωτηθούμε όχι μόνο για τις ανιστόρητες απαντήσεις λίγων μαθητών αλλά και για το αν η ιστορική γνώση των υπολοίπων πολλών συμβάλλει στην ανάληψη τέτοιας δράσης. Αν τους βοηθά να γίνουν εξερευνητές του ζωντανού κόσμου και όχι ξεσαβανωτές των νεκρών. Αν, με άλλα λόγια, η γνώση τους για την Ιστορία αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη της κριτικής τους συνείδησης και πρακτικής.

Η δήλωση της υπουργού Παιδείας Νίκης Κεραμέως ότι το μάθημα της Ιστορίας δεν θα πρέπει να έχει κοινωνιολογικό χαρακτήρα, αλλά να καλλιεργεί την εθνική συνείδηση, δεν αποτελεί πρωτοτυπία στην ιστορία των παρεμβάσεων φορέων ή προσώπων στην κατεύθυνση και στο περιεχόμενο των σχολικών γνώσεων, στο «τι» δηλαδή μαθαίνουν ο μαθητές και οι μαθήτριες στο σχολείο.

Μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε τους λόγους που λιπαίνουν το έδαφος των παρεμβάσεων σε έναν χώρο που ούτως ή άλλως δεν είναι αθώος και ουδέτερος, καθώς συμπυκνώνει την κυρίαρχη ιδεολογία. Και στη χώρα μας η σχολική Iστορία είναι μια πικρή ιστορία παρεμβάσεων και διαμάχης που μετρά ήδη κάμποσα «καταραμένα» βιβλία στο παθητικό της.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι φοβάται, τελικά, η Υπουργός Παιδείας;
Είχαν το λόγο τους οι επιτελείς του Υπουργείου. Ήθελαν να πάρουν τη ρεβάνς από τους εκπαιδευτικούς που τόλμησαν, την Άνοιξη που μας πέρασε, σε ποσοστά της τάξης του 90%, να μην εφαρμόσουν όσα το Υπουργείο...
Τι φοβάται, τελικά, η Υπουργός Παιδείας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι Δάσκαλοι την εποχή της Κεραμέως
Η αρμόδια υπουργός πλέκει εκ νέου το αυτοεγκώμιό της, περιγράφοντας ένα σχολείο που ουδεμία σχέση έχει με την πραγματικότητα λίγο πριν την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.
Οι Δάσκαλοι την εποχή της Κεραμέως
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαφοροποίηση, κατηγοριοποίηση και επιχειρηματική διείσδυση
Η εισαγωγή του θεσμού του πολλαπλού βιβλίου έρχεται να χτυπήσει τον ενιαίο χαρακτήρα των αναλυτικών προγραμμάτων, ενώ την ίδια ώρα θα ανοίξει πεδίο μεγάλων κερδών για τους ιδιωτικούς φορείς.
Διαφοροποίηση, κατηγοριοποίηση και επιχειρηματική διείσδυση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «σχολείο των δεξιοτήτων» υποτιμά την ουσία της μόρφωσης
Οι «δεξιότητες» που κλίνει η Νίκη Κεραμέως σε όλους τους χρόνους και τις πτώσεις αποτελούν αναπαραγωγή της εργαλειοθήκης του ΟΟΣΑ ● «Κάνουμε πράξη το όνειρο» είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης ● Ναι, αλλά για ποιους;
Το «σχολείο των δεξιοτήτων» υποτιμά την ουσία της μόρφωσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ψηφιακή αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και κατάταξη των σχολείων
Η «απόδοση» των μαθητών και τα «μαθησιακά αποτελέσματα» θα αποτελέσουν κριτήρια της αξιολόγησης της σχολικής μονάδας και των εκπαιδευτικών.
Ψηφιακή αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και κατάταξη των σχολείων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το παρατεταμένο κλείσιμο των σχολείων καταστρέφει μια ολόκληρη γενιά μαθητών
Από τις 44 χώρες της Ευρώπης (και όχι της Ε.Ε.) που πλήττονται από την πανδημία, μόνον οι 7, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, επιμένουν στην πολιτική των κλειστών σχολείων,
Το παρατεταμένο κλείσιμο των σχολείων καταστρέφει μια ολόκληρη γενιά μαθητών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας