Το μεγαλύτερο χρέος που έχει ο καθένας και η καθεμία από εμάς είναι να κάνουμε δουλειά με τον εαυτό μας. Να προσπαθούμε κάθε φορά να βελτιωνόμαστε. Να κάνουμε καλά οτιδήποτε μας αναθέτουν. Να μπορούμε να αντιμετωπίζουμε με επάρκεια καταστάσεις που αυξάνουν τις δυσκολίες που συναντάμε μπροστά μας. Να διαχειριζόμαστε τις πληροφορίες που μαζεύουμε με τρόπο που να μην είναι βλαπτικός για άλλους. Να είμαστε σε θέση να έχουμε ξεκάθαρες σχέσεις με τους γύρω μας. Nα ελέγχουμε τα συναισθήματά μας, να βάζουμε στόχους, να επιζητούμε την παραγωγή έργου.
Πολλές φορές, όμως, αυτή η δουλειά δεν αρκεί. Γιατί παρουσιάζονται συγκυρίες από τις οποίες κινδυνεύει «να τιναχθεί στον αέρα» η όποια πρόσκαιρη ισορροπία έχουμε αποκτήσει. Γιατί πολύ εύκολα και αρκετά περιοδικά, το πράγμα πάει αλλού. Δηλαδή, πέρα από το δικό σου αξιακό κώδικα. Γιατί ουκ ολίγες φορές τα ενδιαφέροντά σου δεν ταυτίζονται με κάποιων άλλων.
Γιατί δεν είναι λίγοι αυτοί που περιεργάζονται τους άλλους κατά το δοκούν για να εξυπηρετήσουν δικούς τους σκοπούς, που μπορεί κάποιες στιγμές να κατοικοεδρεύουν ακόμα και στην επικράτεια της φτήνιας. Γιατί είναι πάρα πολλοί εκείνοι που αντιλαμβάνονται τις ανθρώπινες σχέσεις ως πολεμικές, είτε υπάρχει προφανής λόγος, είτε όχι. Γιατί πολλές φορές οι ανάγκες υποχρεώνουν σε άμεσες λύσεις, που υπό κανονικές συνθήκες δεν θα λάμβαναν χώρα ποτέ.
Γιατί οι πιέσεις είναι τόσες πολλές, που τα περιθώρια αντιστάσεων και ηθικών φραγμών μοιάζουν ως πολυτέλεια. Γιατί εκεί που παθαίνουν «αλλεργικό σοκ» πολλοί είναι η αυτονομία. Γιατί αυτή η αυτονομία συχνά «δέχεται σφαίρες στο σώμα της» από την υλική πραγματικότητα ή από εσώτερες διεργασίες.
Το κρίσιμο δεν είναι το διάστημα των ανασφαλειών, των ταλαντεύσεων και των δύσκολων στιγμών. Εκεί, έστω και στα υπόκρυφα, δημιουργούνται αναχώματα που θα χρησιμεύσουν πολύ στο άμεσο μέλλον. Το κρίσιμο είναι το στάδιο της εφαρμογής των επιλογών. Αν αυτές διακατέχονται από το απαραίτητο βάθος, τότε το στάδιο αυτό θα είναι αυτό της λύτρωσης.
Συνήθως, πάντως, όταν το πράγμα σοβαρεύει, αυξάνονται οι άμυνες, οι ανεξήγητες αποστασιοποιήσεις, γιατί πολύ λίγοι μπορούν να αντέξουν τη διαφωνία ή τη συμβίωση με τις άλλες πτυχές των πραγμάτων. Και κανένας από όλους αυτούς δεν σκέπτεται πως δεν είναι καλό για αυτούς να αρχίσουν να λειτουργούν έτσι, και εις βάρος τους…, τα «θύματά» τους.
Υπάρχει, όμως, και η άλλη όψη. Εκείνη που σε γεμίζει αισιοδοξία, εκείνη που κρατάει τον πήχη της αξιοπρέπειας σε καλά επίπεδα, εκείνη που σου επιτρέπει να συνεχίσεις σε οτιδήποτε κάνεις επιδιώκοντας να βγάζεις -στο μέτρο του εφικτού- τον καλύτερό σου εαυτό.
Έτσι, υπάρχουν παρέες, περιβάλλοντα, χώροι, και άνθρωποι που είναι σοβαροί και σου επιτρέπουν να αναπτύξεις τα προσόντα σου, αυξάνοντας παράλληλα την αίσθηση της υπευθυνότητας. Να ψυχαγωγείσαι, οξύνοντας και τη σκέψη σου. Που σου θυμίζουν πως είσαι άνθρωπος και σου βγάζουν πτυχές που κατά κανόνα κρύβεις για να μην κινδυνεύεις από διάφορες παγίδες.
Αυτές οι συνθήκες είναι τα μόνα «χάπια» που μπορούν να γίνουν σπόροι. Περάσματα από την καταπράυνση στην επιτυχία, από το αβέβαιο στο δικαιωμένο.
Υπάρχουν ανθρώπινες επαφές που αναγνωρίζουν τις αξίες, δίνουν ευκαιρίες και προσφέρουν ανιδιοτελώς. Δεν επιζητούμε τελειότητες, δεν κυκλοφορούμε με μετρητές σε κάθε βήμα μας, δεν ψειρίζουμε το παραμικρό. Η αφαιρετική μέθοδος είναι τεχνική και τέχνη συνάμα.
Είμαστε, όμως, υποχρεωμένοι να διασφαλίζουμε τα νώτα μας, να αυξάνουμε τις δυνατότητες για δημιουργική παραγωγή, να καλλιεργούμε το έδαφος της προοπτικής. Και αυτό προϋποθέτει οξυδέρκεια, ρήξεις, σιγουριά και σωστό μιθριδατισμό.
