Η κυβερνητική εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ είναι τόσο σημαντική όσο και το ποσοστό που αυτός διατήρησε στις εθνικές εκλογές. Τα δύο αντιστοιχίζονται και αποτελούν το κεφάλαιο της νέας αριστερής παράταξης.
Απέναντι στο σημερινό μοντέλο της Ν.Δ. «ιδιωτικές επενδύσεις, μειώσεις φόρων και κοινωνικού κράτους», υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός πολιτών που θέλει ζωντανό το Δημόσιο, την κοινωνία και την αλληλεγγύη, δρώσες όχι μόνο ως ιδεολογικό αξίωμα αλλά ως πολιτικό εγχείρημα, και έχει πεισθεί πως ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ικανός να φέρει σε πέρας αποτελεσματικά ένα τέτοιο συνεκτικό μοντέλο διακυβέρνησης χωρίς κοινωνικούς κλυδωνισμούς.
Τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να μετασχηματισθεί ανταποκρινόμενος στις προσδοκίες αυτού του κόσμου, αλλά και να συνθέσει μαζί με τον κόσμο αυτό το νέο του Πρόγραμμα. Από την κατεύθυνση, τη δομή και τον τρόπο μετασχηματισμού του θα εξαρτηθεί η συμμετοχή και η πολιτική ανάδυση νέων αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων, ώστε να σχηματισθεί το δυναμικό μπλοκ εξουσίας για την επάνοδό του στην εξουσία.
Η κυβερνητική εμπειρία, που για την Αριστερά ήταν άπιαστο όνειρο αλλά και ιδεολογικό ταμπού για δεκαετίες, πρέπει σήμερα να θεωρηθεί αφετηρία για τη συγκρότηση του προγράμματος. Οχι ως προς τα λάθη και τις ανεπάρκειες, αλλά ως προς τη φιλοσοφία του εγχειρήματος και την ικανότητα να μετασχηματίζει την ιδεολογία σε δημόσιες πολιτικές. Αλλά εδώ χρειάζεται να σκεφτούμε όχι μόνο πώς θα δημιουργήσουμε τη μεγάλη αριστερή παράταξη, αλλά την καινούργια σχέση της με τις προοδευτικές δυνάμεις της κοινωνίας.
Αυτό σημαίνει την ανάπτυξη ενός ευρύτερου πολιτικού και πολιτισμικού κινήματος επικοινωνίας με πολυδύναμες κοινωνικές ομάδες, υπάρχουσες και αναδυόμενες. Από εκείνες που ορίζονται με βάση την εργασία (συνδικαλισμός), τον τρόπο παραγωγής (υπάλληλοι, εργάτες, διανοούμενοι, καλλιτέχνες), τον τόπο κατοικίας (περιφέρειες, δήμοι, αστικές και αγροτικές περιοχές), έως τις υβριδικές εκείνες που ορίζονται πια από τον αυτοκαθορισμό τους και αφορούν τις νεότερες γενιές. Αυτοκαθορισμό που υπαγορεύουν οι προτεραιότητες και τα ενδιαφέροντα των ίδιων των υποκειμένων στη καθημερινή ζωή με βάση τις προσδοκίες και την ένταξή τους σε φαντασιακές κοινότητες.
Σήμερα, που ο ορίζοντας της παγκοσμιοποίησης και της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης θέτουν τους όρους της βιοπολιτικής, αλλά, παράλληλα, επιτρέπουν στα υποκείμενα να δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους σε δεξιότητες πέραν των εκπαιδευτικών και γεωγραφικών περιορισμών, σε επιλογές πέραν των κοινωνικών προσδιορισμών τους, διαμορφώνεται ένα πολυδύναμο φαντασιακό, που έλκει τους πολίτες σε μια αναμέτρηση ατομική και κοινωνική. Μπορεί αυτή να είναι συχνά παραπλανητική αλλά αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνονται πλέον οι πολιτισμικές ταυτότητες, που περιέχουν και τροφοδοτούν προσδοκίες, επιδιώξεις και στάσεις ζωής.
Είναι σημαντικό να μην αφήσει η ευρύτερη Αριστερά αυτό το πεδίο στο έλεος της επικράτησης του νεοφιλελεύθερου μοντέλου, που αυξάνει τις αυταπάτες, τον ανταγωνισμό, τη συντηρητική εντέλει ουτοπία της επιτυχίας. Είναι σημαντικό να διαμορφωθεί ένα κοινωνικοπολιτισμικό μοντέλο στο οποίο να προσβλέπουν όσοι έχουν έναν προοδευτικό πολιτικό προβληματισμό, ιδιαίτερα οι νέοι.
Οι ιδιωτικοποιήσεις στην εκπαίδευση, οι τεράστιες ιδιωτικές επενδύσεις στον πολιτισμό στα χρόνια της κρίσης, προωθούν την ωραιοποίηση του νεοφιλελεύθερου μοντέλου, προκειμένου να φυσικοποιήσουν και να κανονικοποιήσουν μια κοινωνία ανταγωνισμού και διάκρισης, ανεξέλεγκτου κέρδους και λαμπερής επιτυχίας, απονομιμοποίησης της συλλογικότητας ακόμη και στους πιο ευαίσθητους τομείς, εκεί όπου η κοινωνική και ατομική πρόοδος πρέπει να αποτελεί δημόσια προτεραιότητα.
Το άγριο εμπόριο ελπίδας και παραπλάνησης γίνεται με όρους τζόγου και οριακών πιθανοτήτων, με μεθόδους τηλεπαιχνιδιού, με προσομοιώσεις ανοιχτών προσκλήσεων και αντικατοπτρισμούς αριστείας. Η κοινωνική ιεράρχηση και πειθαρχία εργαλειοποιεί προς όφελός της τον πολιτισμικό εξοστρακισμό, την απαξίωση και ταπείνωση. Ευαγγελίζεται το διαφορετικό μόνο στον βαθμό που είναι ελέγξιμο και υποταγμένο, γραφικό στοιχείο επίδειξης φιλανθρωπίας.
Γι’ αυτό και η συμμετοχή στην αριστερή παράταξη δεν μπορεί να σημαίνει απλώς πολιτική ένταξη με όρους παρελθόντος. Πρέπει κυρίως να καλεί στη συγκρότηση ενός σύγχρονου πολιτισμικού προγράμματος, που θα σημαίνει ένα πλέγμα σχέσεων και δικτυώσεων για μια νέα αριστερή κουλτούρα κατανόησης και αποκωδικοποίησης του παρόντος, ανοιχτή και προσβάσιμη σε όλους, με συναρμογές ανάμεσα στην ακαδημαϊκά κατακτημένη γνώση και στα εμπειρικά ερωτήματα και διακυβεύματα, νέου τύπου σχέδια κυκλοφορίας της πληροφορίας, της συμμετοχικότητας, των διόδων επικοινωνίας.
Να αναπτύξουμε μια νέα φιλόδοξη και απαιτητική λαϊκότητα, που θα είναι σε θέση να αντικρούει την προπαγάνδα, την παραπληροφόρηση και τον λαϊκισμό του αντιπάλου, μια νέα πολιτική οικονομία της κυκλοφορίας των συμβολικών νοημάτων.
Να θέσουμε σε λειτουργία κοινωνικο-πολιτισμικούς χώρους, φυσικούς και ψηφιακούς, που θα ενσωματώνουν το κλίμα συντροφικότητας, τον διάλογο με το διαφορετικό, αλλά και τις κοινές πρωτοβουλίες στη βάση εκλεκτικών συγγενειών και επιθυμιών, τη γιορτή και την πολιτική προσδοκία.
Για να γίνουν αυτά, χρειάζεται να αλλάξει πριν απ’ όλα το πλαίσιο συμμετοχής στην παράταξη: η ισότιμη συμμετοχή όλων τόσο στη διαμόρφωση της ατζέντας όσο και στους κανόνες λειτουργίας και στη λήψη των αποφάσεων. Αυτοί φαίνονται να είναι στις μέρες μας οι όροι για τη δημιουργία μιας νέας ηγεμονίας.
*τ.υπουργός Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ
