Η Μαντλίν Ολμπραϊτ, πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ της δημοκρατικής κυβέρνησης Κλίντον, στο βιβλίο που εξέδωσε πρόσφατα (2018) σε μία προσωπική και επείγουσα εξέταση του φασισμού στον 20ό αιώνα και στην κληρονομιά του που διαμορφώνει τον σημερινό κόσμο, πιστεύει ότι «φασίστας είναι κάποιος που ισχυρίζεται ότι μιλάει για ένα ολόκληρο έθνος ή μία ομάδα και δεν τον ενδιαφέρουν καθόλου τα δικαιώματα των άλλων και είναι πρόθυμος να χρησιμοποιήσει τη βία και οτιδήποτε άλλο είναι απαραίτητο για την επίτευξη των στόχων του» (παρουσίαση του βιβλίου στο Αmazon.com).
Αυτές οι επιτακτικές και προβεβλημένες ηθικές υποχρεώσεις της πρώην υπουργού Εξωτερικών της Αμερικής, σαν φωνή της δημοκρατίας απέναντι σε αυτούς που μιλούν ως φασίστες εκ μέρους των εθνών, αυτής της ίδιας που δήλωνε ότι «οι ενέργειες των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Κόσοβο, συμπεριλαμβανομένης της βομβιστικής επίθεσης στη Σερβία, ήταν παράνομες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, αλλά εξακολουθούν να είναι σωστές» (2013, NPR), μαζί με τη θεωρητικά εκσυγχρονισμένη κυρίαρχη ευρωπαϊκή επίθεση στους λαϊκιστές, καταδεικνύει τη νέα συμφωνία παλαιών και νέων πολιτικών ομάδων για τον επείγοντα χαρακτήρα μετασχηματισμού του κράτους.
Οι νέες μορφές κυριαρχίας μιας νικηφόρου τεχνολογικής και επιχειρηματικής τάξης πάνω στις παλιές πολιτικές δομές φέρνει στην επιφάνεια μια πρωτόγνωρη ήττα του φιλελεύθερου κράτους, που θεωρούσε ότι η διεύθυνση της παραγωγής, οι κοινοβουλευτικοί θεσμοί και η ρύθμιση της αγοράς εργασίας θα εξασφάλιζαν την καπιταλιστική επέκταση.
Σήμερα, η αναμόρφωση του μοντέλου εκπροσώπησης με βίαιη εκχώρηση εθνικών, ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων σε υπερεθνικούς θεσμούς, διακρατικές συμφωνίες και περιφερειακές ιμπεριαλιστικές δράσεις συγκροτεί το αίτημα των κυρίαρχων ομάδων για μια νέα ιστορική υπέρβαση του μοντέρνου χρόνου που συγκροτήθηκε πάνω στη διαδικασία κατανόησης του ανθρώπου και στην απόδοση των νοημάτων πάνω στους υλικούς δεσμούς της βιομηχανικής εποχής.
Μια υπέρβαση, όμως, που εμφανίζει τον άνθρωπο απομονωμένο και κατακερματισμένο σε ένα κυρίαρχο τεχνολογικό περιβάλλον, το οποίο συγκροτεί νέες σχέσεις εξουσίας σε ένα κράτος που μετέχει στην εμπορευματοποίηση της γνώσης και των θεσμών στο νέο μεταμοντέρνο αφήγημα κοινωνικο-τεχνολογικού μετασχηματισμού.
Το νέο μετα-αφηγηματικό μοντέλο του κράτους και η απώλεια της λειτουργικής του σχέσης με τους πολίτες (Lyotard, 1993) επηρεάζει τη λειτουργία της δημοκρατίας, αφού τα άτομα αντικαθίστανται από τις λειτουργικές μεταβολές που προκαλούν οι τεχνολογικές παρεμβάσεις σε ένα μοντέλο οργάνωσης της εξουσίας που δεν χρειάζεται την πολιτική τάξη, αλλά την αναγωγή των μεθόδων κρατικής εξουσίας σε μία διατεταγμένη υπηρεσία μιας κυρίαρχης τάξης που θα καθοδηγείται από τη διάβρωση των μηχανισμών αναπαραγωγής του συστήματος.
Η δολοφονία του δημοσιογράφου Κασόγκι έφερε στο προσκήνιο το πρόγραμμα κυρώσεων του Global Magnitsky. Η εκδήλωση του Atlantic Council στις 26 Φεβρουαρίου 2019 (το think tank του ΝΑΤΟ) «αποσκοπεί στην ανάπτυξη της κατανόησης του εργαλείου κυρώσεων του Global Magnitsky και στην περιγραφή των επιπτώσεων της αρχής τόσο στις διεθνείς επιχειρήσεις όσο και στις ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η διευθύντρια Gacki θα συμμετάσχει […] για να συζητήσει πώς η κυβέρνηση των ΗΠΑ μπορεί να συνεργαστεί με το Κογκρέσο και τις ξένες κυβερνήσεις, για να εξασφαλίσει το μέλλον του Global Magnitsky ως ενός ισχυρού εργαλείου στα χέρια των Ηνωμένων Πολιτειών για την προώθηση των συμφερόντων μιας δημοκρατικής, βασισμένης σε κανόνες, διεθνούς τάξης».
Κατά την αμερικανική αφήγηση, το εργαλείο Global Magnitsky έχει αναφορά στον Ρώσο δικηγόρο Σ. Μαγκνίτσκι, πέθανε το 2009 από βασανιστήρια στα ρωσικά κρατητήρια και ενέπνευσε μια νέα γενιά δικαίου για τους διεφθαρμένους παραβάτες της διεθνούς έννομης τάξης, που εκπορεύονται από τα βάθη της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, που καμία σχέση με τον φασισμό δεν έχει, αφού έχει φωνή και ψυχή την κυβέρνηση Τραμπ και την Ολμπραϊτ.
Ετσι, οι διεθνείς επεμβάσεις των ΗΠΑ και των συμμάχων τους αποκτούν μια νέα νομιμοποιητική αφηγηματική βάση, αφού αναμορφώνουν το μοντέλο του διεθνούς «χωροφύλακα» και των στρατιωτικών επεμβάσεων.
Δημιουργείται ένα σύγχρονο σύστημα ιδεολογικοποίησης των αντιθέσεων με ένα κανονιστικό πλαίσιο κυριαρχίας με τη δύναμη μιας νέας αφήγησης, αυτήν της διεθνούς τάξης. Οι κυρώσεις θα ανασυνθέσουν τον αμφισβητούμενο σήμερα ρόλο των περιφερειακών επεμβάσεων και θα καταστήσουν παγκοσμίως υπόλογη κάθε συνθήκη διακρατικής συνεργασίας, τεχνολογικής αξιοποίησης, οικονομικής ανάπτυξης ή κοινωνικής εξέγερσης.
Το «παγκόσμιο Μαγκνίτσκι», ως μέσο της μετα-φασιστικής κυριαρχίας του νέου ιμπεριαλιστικού βορειο-ατλαντικού μοντέλου, θα ελέγχει, θα αντικρούει και θα καταστρέφει ή θα αφομοιώνει κάθε απόφαση κράτους ή πολίτη. Η έννοια του εθνικού συμφέροντος και των δικαιωμάτων θα είναι είτε φασιστική εκδήλωση είτε επικίνδυνη για τη διεθνή τάξη στον βαθμό που δεν ανταποκρίνεται στη δημοκρατική, «βασισμένη σε κανόνες, διεθνή τάξη».
Η συνταγματοποίηση της αντιπολίτευσης στην Ευρώπη –τα κόμματα του συνταγματικού τόξου– λειτούργησε ως προληπτικός πολιτικός μηχανισμός απέναντι στις τάσεις ριζοσπαστικοποίησης των κοινωνιών. Η δημοκρατικοποίηση των ισχυρών κομμουνιστικών κομμάτων ασκεί τον αναγκαίο ρόλο του ελέγχου της αντιπολίτευσης.
Η σοσιαλδημοκρατικοποίηση και το πολιτικό κέντρο είναι παράγωγα της βιομηχανικής εποχής και των εργατικών κινημάτων. Τώρα θα πρέπει να επαναπροσδιοριστούν μέσα στους κανόνες αυτής της μετα-φασιστικής νέας διεθνούς τάξης.
* πολιτική επιστήμονας, διδάκτορας Επιστήμης της Πληροφορίας
