Η εξέγερση των «κίτρινων γιλέκων» στη Γαλλία είναι σαν το αποτέλεσμα μιας μαθηματικής εξίσωσης: η «φορολογία άνθρακα» αφορά πολύ περισσότερο τα κατώτερα εισοδήματα, έρχεται να προστεθεί σε μια άνιση κατανομή της φορολογίας γενικώς που ευνοεί σκανδαλωδώς τους πλούσιους, το αποτέλεσμα της φορολογίας άνθρακα κατά ένα πολύ μικρό μέρος πηγαίνει στην «οικολογική μετάβαση».
Δεν είναι επομένως με τίποτα το αποτέλεσμα της έλλειψης κατανόησης της πλειονότητας των εργαζομένων σε ό,τι αφορά την ανάγκη μείωσης της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, αλλά της συνειδητοποίησης του γεγονότος ότι είναι ένα προσχηματικό μέτρο που φορτώνει κι άλλα βάρη στους φτωχότερους, ενώ η Οικολογία δεν φαίνεται να ενδιαφέρει πραγματικά την κυβέρνηση.
Πράγματι από τα 37 δισ. ευρώ που θα εισπραχθούν από τη φορολογία άνθρακα στη Γαλλία το 2019, μόνο τα επτά θα δαπανηθούν για την οικολογική μετάβαση.
Οι φορολογικές απαλλαγές για τους πλούσιους που έχει επιβάλει η κυβέρνηση Μακρόν τούς έχει χαρίσει συνολικά 60 δισ. ευρώ τον χρόνο, σύμφωνα με την ATTAC Γαλλίας. Το 20% των φτωχότερων Γάλλων αφιερώνει το 7,5% του εισοδήματος για καύσιμα κίνησης, αλλά το 10% των πλουσιότερων το 4%, εν μέρει λόγω καλύτερων και πιο πρόσφατων αυτοκινήτων.
Εξάλλου, ενώ μετά την κρίση του 2008 οι αγορές νέων αυτοκινήτων στην Ευρώπη συνολικά είχαν μειωθεί, από το 2013 σημειώνεται σταθερή και ταχεία αύξηση που αφορά κυρίως τα αυτοκίνητα των πλουσιοτέρων, κυρίως τα SUV, αυτά που εμείς λέμε 4χ4.
Οι μεταφορές αποτελούν βέβαια μια σημαντική πηγή εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που φτάνει παγκοσμίως το 28,8% το 2015. Το 64,9% αυτών των εκπομπών αφορά τις οδικές μεταφορές. Στην Ευρώπη, οι μεταφορές επιβατών (2016) γίνονται κατά 82,9% με ιδιωτικά αυτοκίνητα, κατά 7,7% με τρένα και 9,4% με οδικά μέσα μαζικής μεταφοράς. Να μην ξεχνάμε ότι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ανά επιβάτη με τρένο είναι στο 50% των εκπομπών με ιδιωτικό αυτοκίνητο και στο 60% με λεωφορείο. Είναι προφανές ότι για τη συγκράτηση και μείωση των εκπομπών αυτών, η μείωση της χρήσης του ιδιωτικού αυτοκινήτου έχει μεγάλη σημασία αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η φορολογία των καυσίμων κίνησης είναι το μέτρο που προέχει.
Η ATTAC Γαλλίας, εν όψει μάλιστα των κινητοποιήσεων της 8ης Δεκεμβρίου, προτείνει καταρχάς τη μεταφορά της φορολογίας άνθρακα στις μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις που ρυπαίνουν (ενώ στην πραγματικότητα απαλλάσσονται από αυτή τη φορολογία με τη δωρεάν παραχώρηση λ.χ. δικαιωμάτων εκπομπών) και παράλληλα το πάγωμα της φορολογίας άνθρακα για τα νοικοκυριά, τους χειροτέχνες και τις μικρές επιχειρήσεις. Προτείνει επίσης τις εξής πολιτικές:
-να μεταφερθούν οι χρηματοδοτήσεις που συμβάλλουν στην κλιματική υπερθέρμανση σε δραστηριότητες που συμβάλλουν στην οικολογική μετάβαση,
– να αυξηθούν οι μηχανισμοί βοήθειας των φτωχότερων νοικοκυριών σε ό,τι αφορά τη μόνωση των κατοικιών τους,
– να υποστηριχθεί η ανάπτυξη της τοπικής και βιολογικής αγροτικής παραγωγής,
– να ενισχυθούν οι δημόσιες υπηρεσίες και το εμπόριο κοντά στους τόπους κατοικίας,
– να ευνοηθεί η δημιουργία απασχόλησης που συνδέεται με την οικολογική μετάβαση,
– να δημιουργηθούν δίκτυα δημόσιων μεταφορών σε όλη τη χώρα,
– να ενισχυθούν οι σιδηροδρομικές μεταφορές και η κινητικότητα που δεν ρυπαίνει,
– να ματαιωθούν οι διεθνείς συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου που υπονομεύουν την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Η περίπτωση της Γαλλίας είναι ενδεικτική της υλοποίησης μιας νεοφιλελεύθερης στρατηγικής, που εξαπολύει μια γενική επίθεση κατά του κόσμου της εργασίας, χρησιμοποιώντας και το πρόσχημα της οικολογικής μετάβασης, ενώ συνεχίζεται η άρνηση μιας ουσιαστικής αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Η υλοποίηση μιας δίκαιης και αποτελεσματικής πολιτικής για το περιβάλλον απαιτεί μια ριζική αλλαγή προς την κατεύθυνση της ισχυρής δημόσιας παρέμβασης για τις μεταφορές, τη χωροταξία, την κατανομή του εισοδήματος και τις διεθνείς εμπορικές σχέσεις. Οι κινητοποιήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στη Γαλλία εκφράζουν θυμό απέναντι στην κυβερνητική πολιτική και είναι πολύ πιθανό ότι θα καταλήξουν και σε ευρεία συνειδητοποίηση των νέων διακυβευμάτων σε ό,τι αφορά τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές στρατηγικές και τη θεμελίωσή τους μέσω θεσμικών δημοκρατικών καινοτομιών.
* οικονομολόγος
