Τι θέλει να πει ο ποιητής;

Ποια δύναμη δίνουν οι ποιητές στις πράξεις μας; Γιατί κάθε φορά που θέλουμε να πούμε κάτι σημαντικό τους «χρησιμοποιούμε»; Δύο ποιητές σε μία φράση έβαλε ο Ν. Κοτζιάς. Ομως δεν βάζουν μόνο οι πολιτικοί υπερασπιστή των πράξεών τους κάποιον ποιητή. Κι εμείς το ίδιο κάνουμε συχνά. Κάποιος μου είπε κάποτε πως ένας ποιητής μπορεί να κλείσει σε μια φράση του ένα σύμπαν. Τέτοιο ισχυρό «όπλο» ο ποιητικός λόγος. Ηρθε κι ο Ζίγκμουντ Φρόιντ να υποκλιθεί στην ποίηση με το γνωστό ρητό «όπου και αν με πήγαν οι θεωρίες μου, βρήκα ότι ένας ποιητής ήδη είχε πάει εκεί», και παραδοθήκαμε πια στα χέρια τους.

Ωστόσο, σκέφτομαι πως η ποίηση, όταν τη δανειζόμαστε αλλά και όταν την ακούμε από άλλους, μας δημιουργεί την εντύπωση, όχι πως ανακαλύψαμε κάτι καινούργιο, αλλά πως θυμηθήκαμε κάτι που είχαμε ξεχάσει. Κάτι που κάποτε ξέραμε πολύ καλά και η αδυσώπητη καθημερινότητα μας έκλεψε. Υπάρχει και η άποψη πως «στην ίδια την ουσία της ποίησης υπάρχει κάτι το απρεπές: Φανερώνονται πράγματα που δεν ξέραμε πως τα κρύβαμε μέσα μας και τρομάζουμε σαν να είχε ξεπηδήσει μια τίγρης και στεκόταν μπροστά μας στο φως τινάζοντας την ουρά της».

Ξαναθυμάμαι τα λόγια του Ελύτη, από τον λόγο του στην απονομή Νόμπελ: «Τότε όμως η ποίηση; Τι αντιπροσωπεύει μέσα σε μια τέτοια κοινωνία; Απαντώ: Τον μόνο χώρο όπου η δύναμη του αριθμού δεν έχει πέραση». Είναι αλήθεια όμως πως μόνο αριθμούς σκεφτόμαστε καθημερινά. Της ηλικίας, των μισθών, των λογαριασμών, των φίλων και των εχθρών. Αρα; Ποιος είναι ο χώρος που οι αριθμοί δεν έχουν πέραση; Η καρδιά, θα μας πει ένας ποιητής. Κι εκεί στοχεύει. Να μας χτυπήσει κατάστηθα με τα λόγια του και να μας θυμίσει ξανά τα σημαντικά. Ολη η μνήμη του κόσμου χωράει σε ένα ποίημα.

Αυτό θέλουμε να πούμε όταν δεν μπορούμε με άλλο τρόπο να υπερασπιστούμε την ανθρώπινη υπόστασή μας, την αξιοπρέπειά μας ως όντα ενός κόσμου που βάζει σε αμφισβήτηση καθημερινά τις αντοχές μας. Ακούγοντας τις δηλώσεις του Ν. Κοτζιά ένας νεαρός φίλος μου με ρώτησε: Τι θέλει να πει ο ποιητής; Νομίζω πως ποτέ δεν θα καταλάβουμε ακριβώς… Δεν ξέρω αν έχει και σημασία. Το πιο σημαντικό μοιάζει να είναι πως: εκεί θα βρεις κάποιο κλειδί. Που θα πάρεις. Μονάχα εσύ. Και θα σπρώξεις την πόρτα. Θ’ ανοίξεις το δωμάτιο. Θ’ ανοίξεις τα παράθυρα και στο φως ζαλισμένα τα ποντίκια θα κρυφτούν… (Γιατί η ποίηση δεν είναι ο τρόπος να μιλήσουμε, αλλά ο καλύτερος τοίχος για να κρύψουμε το πρόσωπό μας.)