Υποτροπιάζουσες εθνικές καταστροφές

Η πρόσφατη καταστροφική πυρκαγιά στην Αττική προκάλεσε πλημμυρίδα συναισθηματικού λόγου. Είναι κατανοητό. Οταν πεθαίνουν και τραυματίζονται εκατοντάδες άνθρωποι, όταν χιλιάδες άλλοι σώζονται σε συνθήκες κινηματογραφικής ταινίας, όλοι έχουν να αφηγηθούν την προσωπική τους ιστορία. Αν όμως μείνουμε μόνο σε προσωπικές, συναισθηματικές ιστορίες, θα χάσουμε τη μεγάλη εικόνα -και τη δυνατότητα να αποτρέψουμε παρόμοιες τραγωδίες αργότερα.

Υπηρετώ για περισσότερα από 30 χρόνια τα νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας μας. Μπορώ να βεβαιώσω ότι ουδέποτε έγινε άσκηση του προσωπικού για το πώς να αντιμετωπίσει φυσικές καταστροφές, όπως σεισμούς, πλημμύρες, και πυρκαγιές. Δεν θυμάμαι ποτέ στις πόλεις που έχω ζήσει (τα Γιάννενα και την Αθήνα) να έχει γίνει κάποια άσκηση αντιμετώπισης φυσικής καταστροφής σε επίπεδο δήμου ή γειτονιάς.

Στα πανεπιστήμια που έχω υπηρετήσει, δεν ανακαλώ καμιά άσκηση ετοιμότητας. Αυτό σημαίνει πως, όταν το κακό χτυπά, ουδείς έχει εκπαιδευτεί να το αντιμετωπίσει. Με άλλα λόγια, εκπαίδευση στην πολιτική προστασία πρακτικά δεν υφίσταται για τη συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού.

Χωρίς παιδεία, επομένως, πώς είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί μια βίαιη πυρκαγιά και να μη θρηνήσουμε θύματα σε πόλη χτισμένη χωρίς πολεοδομικό σχεδιασμό και ελεύθερες αντιπυρικές ζώνες, με πληθώρα παράνομων κτισμάτων, με δαιδαλώδεις δρομίσκους που η δίοδος στη θάλασσα είναι αποφραγμένη, σπίτια τριγυρισμένα και αγκαλιασμένα από εύφλεκτα υλικά όπως πεύκα και κυπαρίσσια, σε μια εποχή του έτους που οι δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες υπο-υπολειτουργούν και τα καιρικά φαινόμενα, υψηλές θερμοκρασίες και ασυνήθιστα δυνατοί άνεμοι δυσκολεύουν κάθε προσπάθεια πυρόσβεσης.

Ολα τα παραπάνω οδήγησαν στην τελευταία αλλά και στις προηγούμενες τραγωδίες. Τι κάνουμε, όμως, για τη θεραπεία των παθογενειών; Οπως φανερώνουν οι υποτροπιάζουσες εθνικές τραγωδίες, τίποτε το ουσιώδες. Για λίγο χρόνο θρηνούμε, με μεσίστιες τα θύματα.

Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας έχουν ευπώλητο προϊόν για αύξηση της τηλεθέασης, σε καιρούς που δεν υπάρχουν συνήθως ζουμερές πολιτικές ειδήσεις. Και, φυσικά, οι εκάστοτε αντιπολιτευόμενοι κατηγορούν τους εκάστοτε κυβερνώντες για ολιγωρία. Οι κυβερνώντες αποζημιώνουν τους πυροπαθείς και υπόσχονται τη διόρθωση όλων των διαχρονικών παθογενειών. Μέχρι και το γκρέμισμα των αυθαιρέτων. Θα έχουν όμως, την απολύτως απαραίτητη συμπαράσταση της αντιπολίτευσης;

Οψόμεθα. Θέλει σπάσιμο αβγών, για να γίνει ομελέτα.

*Καθηγητής της Ιατρικής και ακαδημαϊκός