Ποιος ξορκίζει την ανόθευτη δημοκρατική επιλογή;

Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση αδικεί μέχρι και την ώρα της ψήφισής της τη μεταρρύθμιση του νομοθετικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που η ίδια επέλεξε να θέσει εξαρχής ως προτεραιότητά της. Τόσο επιλέγοντας, με μεγάλη καθυστέρηση, να προωθήσει προς νομοθέτηση μόνο ένα μικρό τμήμα του Πορίσματος της αρμόδιας Επιτροπής του αρ. 5 του Ν. 4368/2016, τη σύσταση της οποίας η ίδια ζήτησε από το Κοινοβούλιο για τον σκοπό αυτό, όσο και με τα απαράδεκτα παιχνίδια κατάθεσης και επανακατάθεσης βουλευτικών τροπολογιών ως προς τον (τελικό) ορισμό του χρόνου διεξαγωγής των αυτοδιοικητικών εκλογών.

Το χειρότερο είναι ότι έτσι υπονομεύεται η ομαλή εισαγωγή της απλής αναλογικής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση από τους εισηγητές της. Αφήνοντας χώρο δημιουργίας άλλοθι στη στείρα ρητορική της πλευράς Πατούλη εναντίον της και οδηγώντας σε φανερή αμηχανία τους δήμους της Αττικής (και όχι μόνο) που στην πλειονότητά τους την προσλαμβάνουν θετικά, διεκδικώντας παράλληλα τη θέσπιση αυξημένων δικλίδων κυβερνησιμότητας.

Οι αποτυχημένοι κυβερνητικοί χειρισμοί, όμως, διόλου δεν αθωώνουν όσους εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης επιλέγουν ευτελιστικές για τον θεσμικό ρόλο τους συμπεριφορές και ανιστόρητη στάση, υποστηριζόμενη δε και από πολυδάπανη διαφημιστική καμπάνια ενίσχυσής της. Είναι χαρακτηριστικό ότι από την πρώτη στιγμή που τέθηκε το ζήτημα μιας ριζικής μεταρρύθμισης παρατηρήθηκε έντονη δυσθυμία ουσιαστικής συμμετοχής στη θεσμοθετημένη διαβούλευση, ιδιαίτερα (αν και όχι αποκλειστικά) από τη συντηρητική πλειοψηφία της διοίκησης της ΚΕΔΕ.

Μία εκ προοιμίου αρνητική στάση που εντείνεται συνεχώς, η οποία σημαδεύτηκε από τη φαμφαρόνικη αποχώρηση των εκπροσώπων του κεντρικού οργάνου αντιπροσώπευσής μας από τον οργανωμένο διάλογο της Επιτροπής, στον βωμό των παιδικών ασθενειών των κομματικών παιχνιδιών και προσωπικών στρατηγικών. Σε τι αντιδρούν; Στη θεσμοθέτηση της απλής αναλογικής που εξασφαλίζει την ανόθευτη δημοκρατική επιλογή. Κι αν δεν χωράει αυτό στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, τότε για ποια δημοκρατική διακυβέρνηση μπορούμε να μιλάμε;

Υποστηρίζουν όσοι αντιδρούν ότι τίθεται σε κίνδυνο η διοικησιμότητα των δήμων, συγχέοντας τη συγκρότηση των Αυτοδιοικητικών Αρχών με τον σχηματισμό κεντρικής κυβέρνησης, παρότι ιστορικά πρόκειται για θεσμούς με εντελώς διαφορετικό υπόβαθρο και περιεχόμενο. Δεν υφίσταται, δηλαδή, ιστορικά πλαίσιο παροχής ψήφου εμπιστοσύνης, ενώ από πολιτική σκοπιά απουσιάζει πλήρως και η δυνατότητα ανάκλησης των εκλεγμένων Αρχών.

Μέχρι σήμερα ο νομοθέτης δεν έχει θέσει ζήτημα λήψης ψήφου εμπιστοσύνης γιατί θεωρεί πως για τις τοπικές υποθέσεις, όποιες κι αν είναι σε τελική ανάλυση οι παραταξιακές ισορροπίες, οι αιρετοί οφείλουν να ξεπερνούν τις στενές αντιλήψεις τους, προκειμένου να λαμβάνονται οι αναγκαίες αποφάσεις υπέρ της τοπικής κοινωνίας.

Συνεπώς, από θεσμική πλευρά, είτε με πλειοψηφικό είτε με αναλογικό σύστημα εκλογής, το σύνολο του δημοτικού συμβουλίου θεωρείται ώς τώρα θεσμικά υπόχρεο για την εξασφάλιση της αποτελεσματικής διαχείρισης των τοπικών υποθέσεων. Αυτό, λοιπόν, γίνεται με τη νομοθετούμενη απλή αναλογική σαφές και ξεκάθαρο. Η αντιπολίτευση παύει να είναι απλώς καταγγελτική και η διακυβέρνηση παύει να είναι συγκεντρωτική. Και οι πολίτες μοιράζονται τις ευθύνες των αποφάσεων που έχουν πια στα χέρια τους, αφού ταυτόχρονα και υποστηρικτικά καθιερώνονται σημαίνουσες συμμετοχικές διαδικασίες και τοπικά δημοψηφίσματα.

Αν και ο –μάλλον πομπωδώς αποκληθείς– «Κλεισθένης» δεν συνιστά μια ολοκληρωμένη αυτοδιοικητική μεταρρύθμιση, βέβαιο είναι πως η εισαγωγή της ισοτιμίας της λαϊκής ψήφου δεν πρόκειται να «διαλύσει τους δήμους», όπως με ελαφρότητα αναφέρει η γνωστή ιλουστρασιόν καμπάνια καταγγελίας της απλής αναλογικής που εναντιώνεται στην ισότητα της ψήφου των δημοτών και μάλιστα με τα ίδια τα χρήματά τους… Ισως διαλύσει μόνο μερικές παλιές νοοτροπίες και νοσηρές παθογένειες.

* Αντιδήμαρχος Βριλησσίων – πολιτικός επιστήμονας (MSc) & μέλος της Επιτροπής για την Αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης του αρ. 5 του Ν. 4368/2016