Το σκάνδαλο της Cambridge Analytica για την παράνομη χρήση προσωπικών δεδομένων που συλλέγει το Facebook, με σκοπό τον επηρεασμό εκλογικών αποτελεσμάτων, αποδεικνύει για πολλοστή φορά ότι το θέμα της διακυβέρνησης των ψηφιακών πλατφορμών είναι επείγον.
Για να εκφράσει όλες τις δυνατότητές της σε επίπεδο οικονομικής μεγέθυνσης, απασχόλησης ή τεχνολογικής ανάπτυξης, η ψηφιακή επανάσταση χρειάζεται ελευθερία. Δεν πρέπει ωστόσο να λησμονούμε ότι στις φιλελεύθερες δημοκρατίες μας η ελευθερία πρέπει να συμπορεύεται πάντοτε με την υπευθυνότητα.
Μέχρι σήμερα αυτό δεν ίσχυε πάντα και τούτο δεν οφείλεται αποκλειστικά στη ραγδαία εξέλιξη των ψηφιακών εφαρμογών, αλλά και σε μια εσφαλμένη ιδεολογική αντίληψη σύμφωνα με την οποία κάθε προσπάθεια νομοθετικής ρύθμισης αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη. Είναι σαν, στην προσπάθεια να μην επιβραδυνθεί η διάδοση των αυτοκινήτων στις αρχές του περασμένου αιώνα, να μην είχε γίνει αποδεκτή η εισαγωγή κώδικα οδικής κυκλοφορίας με πρόστιμα και σηματοδότες.
Στην πραγματικότητα οι ορθοί κανόνες αποτελούν τη βάση για μια ισορροπημένη ανάπτυξη, όπου η προστασία των ατόμων και της αγοράς δημιουργεί εμπιστοσύνη και οδηγεί στην τόνωση των επενδύσεων, της τεχνολογίας και της ανάπτυξης.
Οι πλατφόρμες οι οποίες εκ των πραγμάτων συμπεριφέρονται ως εκδότες, οφείλουν επίσης να είναι υπεύθυνες για το περιεχόμενο. Δεν μπορούν να επιτρέπουν ατιμωρητί τη διάδοση της παιδικής πορνογραφίας, την παράνομη πώληση όπλων, τα μηνύματα ριζοσπαστικοποίησης και τρομοκρατικής προπαγάνδας, το φυλετικό μίσος, την παραποίηση ή τη διάδοση καταφανώς ψευδών ειδήσεων.
Γενικότερα οι γίγαντες του διαδικτύου πρέπει να υπόκεινται στους ίδιους κανόνες όσον αφορά την προστασία των εργαζομένων, την ιδιωτική ζωή, τους καταναλωτές, τη διαφάνεια, τη φορολόγηση ή την πνευματική ιδιοκτησία με αυτούς που προβλέπονται για τις υπόλοιπες επιχειρήσεις. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται εξάλλου ο θεμιτός ανταγωνισμός με τις παραδοσιακές επιχειρήσεις. Οι ορθοί κανόνες ανταγωνισμού εγγυώνται μια λειτουργική εσωτερική αγορά, χωρίς φραγμούς και καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης που ζημιώνουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους καταναλωτές.
Οι επιγραμμικές πλατφόρμες δεν μπορούν να υποκαθιστούν το κράτος επιβάλλοντας τέλη και δικαιώματα διέλευσης, χωρίς οι ίδιες να καταβάλλουν με τη σειρά τους κανενός είδους φόρο. Οι πολίτες αξιώνουν φορολογική δικαιοσύνη. Ορισμένα κράτη, αντίθετα, τα οποία ωστόσο αντλούν τα οφέλη της ευρωπαϊκής αγοράς, εφαρμόζουν γελοίους και καταφανώς άνισους φόρους, για να προσελκύσουν τις πλατφόρμες αυτές στην επικράτειά τους.
Με αυτό τον τρόπο λειτουργούν σε βάρος των υπόλοιπων κρατών, τα οποία αναγκάζονται να αντισταθμίσουν την απώλεια εσόδων με αύξηση των φόρων ή με περικοπές στις κοινωνικές υπηρεσίες. Οι γίγαντες του διαδικτύου πρέπει επομένως να φορολογούνται, όπως προτείνουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκεί όπου παράγουν αξία, δηλαδή εκεί που παίρνουν τις συμβάσεις για διαφημίσεις, εκεί που πωλούν δεδομένα, έχουν επισκέψεις στο περιεχόμενό τους και επαφές ή πραγματοποιούν συναλλαγές.
Ορθοί κανόνες σημαίνει επίσης να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία ανάμεσα στις ελευθερίες των χρηστών και στον σεβασμό της ιδιωτικής τους ζωής. Είναι ανεπίτρεπτο, για να έχει κάποιος πρόσβαση στις διαδικτυακές εφαρμογές, να πρέπει να απαρνηθεί την ιδιωτική του ζωή. Το σκάνδαλο Facebook-Cambridge Analytica θέτει εκ νέου επί τάπητος το χρέος της πολιτικής να μεριμνά για την αποφυγή καταχρήσεων· δεν παύει ωστόσο να αποτελεί ευκαιρία να θυμίσουμε στους πολίτες ότι η Ε.Ε. ήδη τους προστατεύει.
Είμαστε πρωτοπόροι στο θέμα του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής. Στις 25 Μαΐου θα τεθούν σε ισχύ νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες που διασφαλίζουν, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα στη λήθη, το δικαίωμα στην προστασία απέναντι στα ανεπιθύμητα διαφημιστικά μηνύματα, το δικαίωμα να γνωρίζουμε πότε έχουν παραβιαστεί και με ποιον τρόπο χρησιμοποιούνται τα προσωπικά μας δεδομένα.
Για να συζητήσουμε όλα αυτά τα θέματα μαζί με επιχειρηματικούς και θεσμικούς φορείς, φρόντισα να διοργανώσουμε, από κοινού με την Ευρωπαία επίτροπο που είναι αρμόδια για την ψηφιακή οικονομία, τη Mariya Gabriel, διάσκεψη υψηλού επιπέδου που θα διεξαχθεί στις 25 Απριλίου στην Ολομέλεια του Κοινοβουλίου.
Η υπόθεση της Cambridge Analytica μάς υπενθυμίζει ότι δεν υπάρχουν περιθώρια για εφησυχασμό. Πρέπει να επιδιώξουμε να έχουμε όλες τις απαιτούμενες διευκρινίσεις για την πιθανή χρήση των δεδομένων των Ευρωπαίων πολιτών με στόχο τη χειραγώγηση των εκλογικών αποτελεσμάτων, ξεκινώντας από το δημοψήφισμα για το Brexit.
Για τον σκοπό αυτό έχω καλέσει τον Mark Zuckerberg να παρουσιαστεί αυτοπροσώπως ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για να δώσει απαντήσεις σε 500 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Προσβλέπω στην πλήρη συνεργασία του προκειμένου να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών μας.
