Το «Made in China 2025» είναι η συμπύκνωση της σημαντικής στροφής της Κίνας στην πλήρη αναβάθμιση της βιομηχανίας της χώρας με τον επαναπροσδιορισμό της στρατηγικής της, που από το 2010 περιέκλειε την «ενδογενή καινοτομία» και την επιλογή επτά στρατηγικών ανερχόμενων βιομηχανικών τομέων, για να επενδυθεί η τεχνολογική πρόκληση.
Στο νέο στρατηγικό περιβάλλον, η έξυπνη εφαρμογή της πληροφοριακής τεχνολογίας καλείται να αναβαθμίσει το σύνολο των επιχειρήσεων και με αποτελεσματικό τρόπο να τις εντάξει στο νέο παγκόσμιο περιβάλλον.
Η Κίνα σήμερα, σε αντίθεση με τη μέχρι πρόσφατα στρατηγική της σε παραλληλία με την πολιτική της διακυβέρνησης Ομπάμα για την «ενθάρρυνση της καινοτομίας» και τη συγκέντρωση της «βιομηχανίας, της ακαδημαϊκής κοινότητας και των ομοσπονδιακών εταίρων μέσα σε ένα αναπτυσσόμενο δίκτυο προηγμένων ινστιτούτων για να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα και να προωθήσει μια ισχυρή και βιώσιμη εθνική υποδομή Ερευνας και Τεχνολογίας», επιλέγει να βρεθεί στο ίδιο στρατηγικό πεδίο με τη Γερμανία και την εμβληματική πρωτοβουλία «Βιομηχανία 4.0» – «Industry 4.0 (I40)», που απορρέει από τα χαρακτηριστικά της 4ης βιομηχανικής επανάστασης.
Το νέο μείγμα είναι τα εργαλεία της πληροφοριακής τεχνολογίας και το «Ιντερνετ των πραγμάτων και των υπηρεσιών», που δεν αφορά μόνο επιλεγμένους κλάδους, αλλά το σύνολο των επιχειρήσεων, με έμφαση στην ενσωμάτωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο Ι40. Αυτές θα κληθούν με τα προγράμματα ψηφιοποίησης να αναβαθμίσουν την παρουσία τους στα νέα παγκόσμια δίκτυα παραγωγής και καινοτομίας.
Στη «Βιομηχανία 4.0», οι υπολογιστές, η ρομποτική, τα συστήματα υπολογιστών εξοπλισμένα με αλγόριθμους μηχανικής μάθησης, θα απομακρύνονται από την ανθρώπινη παρέμβαση και το κράτος όλο και περισσότερο θα ανεξαρτητοποιείται απέναντι στην κοινωνία, θα χρειάζεται όλο και περισσότερο το νομικό/νομοθετικό σύστημα για να εξουδετερώσει τις τεράστιες αντιθέσεις που θα γεννούν τα νέα τεχνολογικά δεδομένα που παίρνουν τη μορφή ιδεολογίας, δηλαδή ένα σύστημα αναφορών σε κοινωνικές σχέσεις, ένα σώμα νοημάτων κοινωνικά καθιερωμένων (Αλτουσέρ, Φιλοσοφικά).
Οι ευφυείς μηχανές μοιράζονται πληροφορίες μεταξύ τους όπως οι άνθρωποι κάνουν στα online κοινωνικά δίκτυα, εξηγεί ο Σύνδεσμος των Γερμανών Βιομηχάνων. Και συνεχίζει: «Οι ευφυείς μηχανές μπορούν να οργανωθούν μόνες τους και να συνεργαστούν για τον συντονισμό των διαδικασιών και των προθεσμιών. Αυτό καθιστά την παραγωγή πιο ευέλικτη και αποτελεσματική. Επιπλέον, αυτές οι μηχανές επικοινωνούν άμεσα με όλα τα συστήματα πληροφορικής της εταιρείας. Αυτό επιτρέπει μια αδιάκοπη ροή πληροφοριών σε τομείς όπως οι πωλήσεις ή η ανάπτυξη».
Η «Βιομηχανία 4.0» βρίσκει ήδη μπροστά της τα αποτελέσματα της προέλασης της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης με την απεικόνιση του ανθρώπου στο διαδραστικό εργασιακό περιβάλλον των υπολογιστών που έμοιαζε να χλευάζει τον άνθρωπο της φορντικής αλυσίδας της μαζικής παραγωγής.
Αυτός ο παραγωγικός καταλυτικός μετασχηματισμός δεν είχε μόνο οικονομικά αποτελέσματα αλλά σοβαρές πολιτικές προσαρμογές και στο φιλελεύθερο κράτος, αυξάνοντας τα μέσα ελέγχου της ταξικής διάρθρωσης, συνεπικουρούμενο από την πολιτική υπέρβαση των δύο κόσμων του Ψυχρού Πολέμου, όπου ο διεθνής πολιτικός οργανισμός των κορυφαίων αναδυόμενων αγορών με τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία, τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και τη Νότια Αφρική (BRICS) δημιουργεί μια νέα, πρωτόγνωρη γεωπολιτική οικονομία, όπου η ανάπτυξη συνομιλούσε με τις τεχνικές της επέκτασης των αγορών και όχι με τους πολιτικούς αγώνες και τον ιστορικό σοσιαλιστικό χώρο.
Εκτός από την πρόβλεψη για επένδυση 267 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο Internet των πραγμάτων (things) και των υπηρεσιών μέχρι το 2020, η βιομηχανία 4.0 θέτει πάλι την ανθρώπινη εργασία σε ένα νέο ιστορικό πλαίσιο.
Περίπου 15 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν στις ΗΠΑ την επόμενη δεκαετία ως άμεσο αποτέλεσμα της αυτοματοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης, που αντιστοιχούν στο 10% του εργατικού δυναμικού, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Forrester Research -αν και η τεχνολογία θα προκαλέσει επίσης απώλειες θέσεων εργασίας.
Αυτοί οι νέοι εργαζόμενοι δεν θα καταστρέφουν τις μηχανές όπως έκαναν το 1848 στον Ρήνο. Σύμφωνα με το γερμανικό ομοσπονδιακό υπουργείο Παιδείας και Ερευνας, ο όρος «Βιομηχανία 4.0» δημιουργήθηκε το 2011, ως μέρος ενός στρατηγικού χάρτη πορείας για την προώθηση της ψηφιοποίησης της μεταποίησης.
Βέβαια, η τεχνολογική και επιστημονική κοινότητα δεν έχει ακόμα προσδιορίσει τις εξελίξεις σε αυτήν τη νέα καταλυτική ιστορική κατάσταση για την κοινωνία.
Στην έκρηξη της εκβιομηχάνισης, η χρήση της τεχνολογίας και των μηχανών με τη σοσιαλδημοκρατική πολιτική μεταποίηση του μαρξισμού αποξενώθηκε από το κεφάλαιο και τους ταξικούς αγώνες και μετατράπηκε σε μισθολογική ταξική συνθήκη.
Για την Ελλάδα, η «Βιομηχανία 4.0» δεν εγγράφεται ούτε στις άκρες του χάρτη των εξελίξεων. Η βιομηχανία, ο μεταποιητικός τομέας και οι υπηρεσίες θα εισάγάγουν, όπως πάντα, ένα βολικό σχήμα που δεν θα υποχρεώνει σε ιδιωτικές επενδύσεις, παρά μόνο ως συμπλήρωμα στην κρατική τροφή.
Με τις αναμνήσεις του μαρξισμού στο προσκεφάλι, η Αριστερά, σήμερα, θα πρέπει να απαντήσει αν οι μελλοντικές γενιές θα αφηγούνται την ιστορία ως ιστορία της τεχνολογικής επανάστασης, ως Ιστορία του αισθητού κόσμου ή ως ιστορία της ανθρώπινης δράσης.
*πολιτική επιστήμων, δρ Επιστήμης της Πληροφορίας
