Φαίνεται να υπάρχουν πολλές εκδοχές γα ένα κόμμα του αποκαλούμενου Κέντρου στην Ελλάδα, αλλά φοβάμαι πώς η επικρατέστερη είναι αυτή που βρίσκεται στο μυαλό ορισμένων τεχνοκρατών και συναφών ειδικών της επικοινωνίας και της διαχείρισης εντυπώσεων.
Και μια τέτοια αντίληψη χρειάζεται μια αιώνια σταθερότητα, εντελώς αποκομμένη από ό,τι συμβαίνει στην πραγματική πραγματικότητα.
Πολύ δε περισσότερο, όταν μια τέτοια αντίληψη συνδυάζεται με ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό πρόσημο, εκφράζοντας πολύ συγκεκριμένα ιδεολογικά και πολιτικά κριτήρια, κεκτημένα και συμφέροντα.
Στην πραγματικότητα, το όποιο κέντρο εκφράζεται από όσα συμβαίνουν σε όλο το πεδίο, του οποίου το κέντρο αποτελεί μόνο μιαν ασταθή, προσωρινή και ευμετάβλητη παρουσία και στιγμή.
Στις μέρες μας, η εμμονή σε θέσεις πολύ κοντά στο κέντρο οδηγεί σε καταστάσεις που δεν χαρακτηρίζονται από αντοχή στον χρόνο.
Το κυριότερο πρόβλημα εντοπίζεται στις πολιτικές θέσεις ενός τέτοιου κόμματος ή σχηματισμού.
Στην εποχή μας, που φαίνεται τώρα πλέον να χαρακτηρίζεται από κόμματα με ξεκάθαρες ιδεολογικές προτάσεις, και όχι από συνονθυλεύματα ενός ιδεολογικού μίξερ και πλήθους αντικρουόμενων συμφερόντων.
Αυτά τα τελευταία συμφέροντα μας άφησαν χρόνους, με την εξαϋλωση της σοσιαλδημοκρατίας και την μετατροπή/ταύτισή της σε προκεχωρημένο φυλάκιο του νεοφιλελευθερισμού.
Θα ήθελα να αναφέρω δύο παραδείγματα από την πρόσφατη ευρωπαϊκή εμπειρία.
Στη Γαλλία, το κατά Μακρόν Κέντρο που τόσο υμνήθηκε από τα καθεστωτικά ΜΜΕ, αποτέλεσε δημιούργημα τόσο αυτού που θα ονομάζαμε μιντιακό καπιταλισμό όσο και της υπερβολικής τόνωσης –μέσω της μιντιακής διαχείρισης εντυπώσεων– ενός αντιπάλου τύπου Λεπέν.
Παρ’ όλη αυτή τη στήριξη, αυτό το κατά Μακρόν Κέντρο που σήμερα αποτελεί κυβέρνηση, ενσωματώνει όχι ασήμαντα προβλήματα πολιτικής νομιμοποίησης και αντιφάσεων, που πιθανότατα θα εκδηλωθούν σύντομα, παράλληλα με τη διαμόρφωση της κατάλληλης συγκυρίας.
Αν κάτι σηματοδοτεί η επιτυχία του Κόρμπιν στο (ακόμα;) Ενωμένο Βασίλειο, αυτό οφείλεται στην είσοδο των νέων μαζών στην πολιτική αρένα, και κυρίως των νέων, αγοριών και κοριτσιών, οι επιλογές των οποίων αποτελούν τον εφιάλτη των «δημοσκοπήσεων», αλλά και το ότι το πολιτικό πρόγραμμα, δηλαδή οι προτάσεις του Εργατικού Κόμματος στο Ενωμένο Βασίλειο δεν υπήρξαν προϊον συσκευασίας και επεξεργασίας μιας «καθώς πρέπει» μορφής, αλλά πολιτικές προτάσεις που δείχνουν κατανοητές κατευθύνσεις, ενσωματώνοντας επιθυμίες και συναισθήματα, προτείνοντας περιοχές και οδούς διαφυγής από τη σημερινή μιζέρια, από μιαν άθλια και μη βιώσιμη καθημερινότητα, μακριά από ένα ειδεχθές παρόν.
Αυτά είναι μόνο δύο από τα δείγματα της εμμονικής επιμονής σε μιαν ιδεαλιστική αντίληψη γι’ αυτά που συμβαίνουν, και γενικότερα για την Ιστορία, η οποία δεν μας αφήνει περιθώριο για να αντιληφθούμε και να ερμηνεύσουμε καλύτερα τα τεκταινόμενα, και κατά συνέπεια να αντλήσουμε διδάγματα από αυτά. Απηχεί το σχίσμα ανάμεσα σε δύο κυρίαρχες ερμηνευτικές – τη Νευτώνεια αντίληψη για τα τεκταινόμενα, ιδιαίτερα χρήσιμη τις τελευταίες τρεις εκατονταετίες, και την ερμηνευτική, που βασίζεται στην πολυπλοκότητα, γνήσιο τέκνο της εποχής μας.
Η Νευτώνεια αντίληψη έχει εγκατασταθεί στα εκπαιδευτικά συστήματα σε όλες σχεδόν χώρες του κόσμου, προσφέροντας ερμηνείες που είναι τελεολογικές, προσφέροντας εξηγήσεις που είναι υποδουλωμένες σε έναν ντετερμινισμό, γνήσιο τέκνο και απόρροια ιδεαλιστικών αντιλήψεων.
Αλλά τέτοιες αντιλήψεις και ερμηνείες είναι στατικές, και παράγουν διάφορες τερατογονίες.
Οπως είναι η επιμονή στην έννοια της ισορροπίας στην οικονομία, όταν σχεδόν όλοι (πλην των δογματικών και των εμμονικών) αναγνωρίζουν ότι μια τέτοια έννοια συνεισφέρει μόνο στα ιδεολογικά επιχειρήματα κάποιων που έχουν πολιτικούς και οικονομικούς λόγους να στηρίζουν τέτοιες θέσεις, παράλληλα προσπαθώντας να πείσουν τα ακροατήρια των συστημικών ΜΜΕ.
Οπως είναι και η επιμονή στην αντίληψη ότι η επιστήμη βασίζεται στον παθητικό χαρακτήρα της φύσης, όπου όλη η αλήθεια έχει ήδη γραφτεί στις συμπαντικές δομές.
Οτι ο κόσμος παραμένει σταθερός, αιώνια ακίνητος, υποκείμενος στις βουλήσεις κάποιων εκλεκτών, ή ορισμένων επιλεγμένων (από ποιούς;) ελίτ.
Ωστόσο, τέτοιες αντιλήψεις δεν μας βοηθούν στην επαρκή κατανόηση ενός κόσμου όπου η επιτάχυνση της καθημερινότητας έχει πολλαπλασιαστεί. Και είναι η ερμηνευτική της πολυπλοκότητας αυτή που απαιτείται να εφαρμοσθεί στις μέρες μας.
Για να το δούμε με τα μάτια ενός πρωτεργάτη της πολυπλοκότητας, του Ιλια Πριγκόζιν, που έλεγε ότι «το πιθανό είναι πλουσιότερο από το πραγματικό».
Η νεολαία πριν από τη δολοφονία του νεαρού Γρηγορόπουλου στην Αθήνα εκείνον τον Δεκέμβρη είχε κατηγορηθεί ότι ζούσε στον δικό της κόσμο, όπου κυριαρχούσαν τα ΜΜΕ κοινωνικής δικτύωσης.
Αυτό που φάνηκε, χρόνια μετά, είναι πως αυτή η νεολαία ζούσε μεν στον κόσμο των ΜΜΕ κοινωνικής δικτύωσης, αλλά προπάντων και στην πραγματική πραγματικότητα, στον κόσμο των πραγματικών νοημάτων και σημασιών.
