Για τον Αλκη Ρήγο

Το έχουμε γράψει πολλές φορές, γιατί είναι αλήθεια: δεν υπάρχει τίποτε πιο πολιτικό από το πώς μία χώρα διαχειρίζεται τον πολιτισμό της. Το πολιτιστικό της, δηλαδή, κεφάλαιο, τόσο το σύγχρονο όσο και το παλαιότερο (ειδικά η Ελλάδα έχει να διαχειριστεί πολιτισμό αιώνων), αλλά και την κουλτούρα των πολιτών της που καθορίζεται σε πολύ μεγάλο μέρος τόσο από τα τηλεοπτικά προγράμματα, όσο και από την εγχώρια πολιτιστική παραγωγή (σε θέατρο, σειρές, κινηματογραφικές ταινίες κ.α.). Δεν είναι τυχαίο πως σε κάθε δικτατορία ή βαθιά συντηρητικά καθεστώτα, οι καλλιτέχνες και οι άνθρωποι του πνεύματος και του Λόγου είναι από τους πρώτους που βάλλονται (φυλακίζονται, βασανίζονται, φιμώνονται).

Ο Αλκης Ρήγος ήταν και τα δύο: άνθρωπος του Λόγου και του Πνεύματος. Της Πολιτικής και του Πολιτισμού. Του αγώνα και της ηρεμίας. Μια φορά να τον έχει δει κάποιος θυμωμένο και εκτός εαυτού, δεν νομίζω να έχει υπάρξει. Προσωπικά, τον λάτρευα… δεν τον ήξερα επί προσωπικού, είχαμε συνομιλήσει φυσικά αρκετές φορές, αλλά αυτό έφτανε για να φτάσει στα ύψη η εκτίμηση. Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας στο Πάντειο, ενεργός στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα κατά τη χούντα, διανοούμενος της ανανεωτικής Αριστεράς. Ενας υπέροχος άνθρωπος. Οχι από αυτούς που πολύ σωστά σατίριζαν οι φοιτητές στο Μάη του ’68 λέγοντας το αμίμητο: «Παναγιά μου! Μήπως είστε αριστερός διανοούμενος;». Αλλά από αυτούς που γελούσαν σαν παιδιά με αυτά τα «συνθήματα».

«Η ελληνική πολιτική κουλτούρα κουβαλά ακόμη βαριά φορτία από τον εμφύλιο και τη μετεμφυλιακή περίοδο». «Η ιστορική μνήμη στην Ελλάδα είναι πεδίο σύγκρουσης και όχι ουδέτερο έδαφος». «Η Αριστερά οφείλει να ανανεώνεται διαρκώς, διαφορετικά μετατρέπεται σε ιδεολογικό μουσείο». «Τα κοινωνικά κινήματα είναι εργαστήρια δημοκρατίας». «Οι κοινωνικές αλλαγές συχνά ξεκινούν έξω από τους θεσμούς». «Η δημοκρατία δεν χαρίζεται. Είναι αποτέλεσμα κοινωνικών συγκρούσεων και αγώνων».

Ο Αλκης Ρήγος δεν «μένει» πια εδώ. «Εφυγε» προχθές, διάολε. Μάθε τώρα απ’ έξω κάποια από τα λόγια του και στείλε ένα «ευχαριστώ» κι ας μην τον ήξερες. Αυτός σε ήξερε. Γιατί ήξερε τις ανάγκες του δημοκρατικού πολίτη, νοιαζόταν για κάθε πλάσμα και αγωνίστηκε όλη του (όλη όμως) τη ζωή για μας. Γι’ αυτό.