Η πρόσφατη παταγώδης αποτυχία του «επιτελικού» κράτους στη διαχείριση της χιονοκαταιγίδας «Ελπίδα» έστρεψε τα φώτα της κριτικής στους διαχειριστές του: την κυβέρνηση, τις κρατικές υπηρεσίες, αλλά και τους ιδιώτες στους οποίους έχουν εκχωρηθεί κατ’ ουσίαν κρατικές λειτουργίες (όπως οι διαχειριστές της Αττικής Οδού). Ωστόσο, το «επιτελικό» κράτος δεν απέτυχε κυρίως εξαιτίας ατυχών χειρισμών, αλλά επειδή -ατυχώς- είναι αυτό που είναι. Ή μάλλον αυτό που έγινε στο διάβα των δεκαετιών της νεοφιλελεύθερης κυριαρχίας.
Πρέπει λοιπόν να θυμηθούμε πώς φτάσαμε ώς εδώ. Ολα ξεκίνησαν στις απαρχές του νεοφιλελευθερισμού, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, σαν αίτημα για «λιγότερο» κράτος. Το κράτος είναι κακός επιχειρηματίας, έλεγαν οι νεοφιλελεύθεροι· και, επιπλέον, η ανάμιξή του στα ζητήματα του επιχειρηματικού τομέα κάνει κακό και δημιουργεί «στρεβλώσεις». Η πρώτη περίοδος «χειραφέτησης» του αστικού κράτους από τις κεϊνσιανές και κατά τους πιο θερμόαιμους «σοβιετικές»… στρεβλώσεις ήταν να πάψει να είναι επιχειρηματίας. Για να μιλήσουμε με ελληνικά παραδείγματα, αυτό σήμαινε οι ΔΕΚΟ να ιδιωτικοποιηθούν σε αλλεπάλληλα κύματα.
Ωστόσο, η πιο καταστροφική φάση του νεοφιλελεύθερου μετασχηματισμού του κράτους είναι η ύστερη, που είναι σε πλήρη εξέλιξη. Είναι η φάση ιδιωτικοποίησης του καθαυτό «κοινωνικού κράτους» (της κοινωνικής ασφάλισης και της δημόσιας παιδείας), των δημόσιων υποδομών (όχι μόνο της ΔΕΗ, αλλά και του ΑΔΔΜΗΕ) αλλά και των διοικητικών υπηρεσιών του (βλέπε ΕΦΚΑ και μηχανισμό έκδοσης συντάξεων)! Είναι αυτή η τελευταία φάση που εξελίσσεται ραγδαία επί κυβέρνησης Ν.Δ.
Αυτό το κράτος, άξιο τέκνο μιας μακρόχρονης συστηματικής διαδικασίας χειραφέτησης από κόστη και ευθύνες που αφορούν την αναπαραγωγή των εργαζόμενων τάξεων, είναι εξ ορισμού ανίκανο να τις προστατεύσει από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Εχοντας παραχωρήσει όλες τις δικαιοδοσίες στις δυνάμεις της αγοράς, δεν έχει όχι μόνο μοχλό αλλά ούτε και διάθεση παρέμβασης.
Από το «λιγότερο» κράτος, στο «επιτελικό», το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι οι διαχειριστές του (που έχουν ασφαλώς τρομακτικές ευθύνες), αλλά ο χαρακτήρας αυτού του κράτους.
