Με τη διαύγεια που τον διακρίνει, αλλά και το βάρος των ιστορικών στιγμών που έζησε ως πρώτος υπουργός Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας το 1991, τότε «Δημοκρατία της Μακεδονίας», ο Ντένκο Μαλέσκι μίλησε στην «Εφ.Συν.» για τις επικείμενες εκλογές, τη Συμφωνία των Πρεσπών, τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να κάνει η Βόρεια Μακεδονία, αλλά και για ένα νέο σχέδιο για την ειρήνη στα Βαλκάνια. Ο και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Μαλέσκι, χαρακτήρισε τη Συμφωνία των Πρεσπών ως επίτευγμα του Αλέξη Τσίπρα για το οποίο ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα έπρεπε να του είναι ευγνώμων.
• Η Βόρεια Μακεδονία περιμένει την απόφαση της Ε.Ε. για να αρχίσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις και ταυτόχρονα βαδίζει προς εκλογές. Ποιο είναι το κλίμα που διαμορφώνεται;
Υπάρχει μεγάλος ενθουσιασμός στη χώρα ότι μεγάλα θέματα, όπως η Συμφωνία των Πρεσπών με την Ελλάδα και η Συμφωνία Φιλίας που υπέγραψε η Βόρεια Μακεδονία με τη Βουλγαρία, είναι πλέον πίσω μας και υπάρχει επίσης μεγάλος ενθουσιασμός ότι οι πόρτες της Ε.Ε. είναι ανοιχτές μπροστά μας και ότι τώρα βρισκόμαστε στην αυγή μιας νέας περιπέτειας, για τις επόμενες δεκαετίες, για να δουλέψουμε στην κατεύθυνση της μεταρρύθμισης και της αλλαγής της κοινωνίας μας με κατάληξη την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Πιστεύω ότι στις Βρυξέλλες, αλλά και όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., πρέπει αυτό να το έχουν στο μυαλό τους και να «χτίσουν» πάνω σε αυτόν τον ενθουσιασμό. Φυσικά υπάρχουν σε κάποιους πολίτες εδώ διαφωνίες για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Οι εθνικιστές κατακρίνουν τη συμφωνία, αλλά και αυτοί γνωρίζουν ότι χωρίς τις Πρέσπες ο στρατηγικός μας στόχος, της ένταξης στην Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ, εκφρασμένος εδώ και 30 χρόνια, από το 1991, δεν θα μπορούσε ούτε στα επόμενα 30 χρόνια να υλοποιηθεί χωρίς τη Συμφωνία αυτή. Διαφωνούν, αλλά πιστεύω ότι η πραγματικότητα θα επηρεάσει τη συμπεριφορά τους, με την έννοια ότι δεν θα ενεργήσουν ακραία.
• Είμαστε δηλαδή σε νέα σελίδα;
Ολα αυτά τα χρόνια αντιληφθήκαμε ότι αυτό που αρχικά ήταν ένα σχέδιο για την ειρήνη, που οδήγησε στη δημιουργία της Ενωμένης Ευρώπης, πρέπει να εφαρμοστεί και εδώ, στα Βαλκάνια. Το ίδιο σχέδιο ειρήνης πρέπει να εφαρμοστεί από τα βαλκανικά κράτη για ένα νέο μέλλον.
Η ιδέα της Ε.Ε. ήταν δημιούργημα μιας φωτισμένης ελίτ. Δεν θα μπορούσες τότε να θέσεις ένα τέτοιο θέμα σε δημοψήφισμα στη Γαλλία ή τη Γερμανία. Με αυτή την έννοια, η ίδια ιδέα εδώ στα Βαλκάνια είναι ιδέα που ενστερνίζονται φωτισμένοι ηγέτες στην περιοχή που θέλουν να προχωρήσουν οι χώρες τους μπροστά, που θέλουν να αποτινάξουν αιώνες δυσπιστίας και εχθρότητας που βρίσκονται φυλακισμένοι στη μνήμη μας.
• Πώς επηρεάζει η Συμφωνία των Πρεσπών την προεκλογική εκστρατεία των κομμάτων;
Αν και οι εθνικιστές διαμαρτύρονται για τη Συμφωνία των Πρεσπών και προσπαθούν να την αντικρούσουν με επιχειρήματα σε λάθος βάση, που πυροδοτούνται συνήθως με δηλώσεις για χαμένη αξιοπρέπεια λόγω του συμβιβασμού για το όνομα, δεν θα ανεβάσουν πολύ τους τόνους της προεκλογικής εκστρατείας επ’ αυτού. Εχουν αντιληφθεί ότι η συμφωνία υπάρχει, είναι εκεί, αν και συνεχίζουν να λένε ότι μπορεί να προσπαθήσουν να βελτιώσουν και να αλλάξουν κάποια άρθρα της στο μέλλον, το οποίο, όλοι γνωρίζουμε ότι δεν μπορεί να συμβεί.
Η ρητορική όσων αντιδρούσαν στις Πρέσπες και στις δύο χώρες έχει πολλές ομοιότητες, αλλά στην Ελλάδα, γρήγορα, η νέα κυβέρνηση μετακινήθηκε σε θετική κατεύθυνση, αποδεχόμενη την πραγματικότητα και το επίτευγμα του Αλέξη Τσίπρα και πιστεύω ότι μάλλον θα πρέπει να τον ευγνωμονούν για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Κάποιος έπρεπε να πάρει την ευθύνη να προχωρήσει μπροστά τη διαδικασία αγνοώντας το πολιτικό κόστος.
Οσον αφορά τον Ζόραν Ζάεφ, δεν θα κριθεί στις εκλογές της 12ης Απριλίου μόνο για τη Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά κυρίως από το γεγονός ότι η κυβέρνηση του δεν προχώρησε σε ριζικές μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη, στην αντιμετώπιση της διαφθοράς της προηγούμενης κυβέρνησης, ενώ αναδύθηκαν και δικές της υποθέσεις διαφθοράς στις οποίες έδειξε ανικανότητα να τις αντιμετωπίσει.
Τα δύο κυρίαρχα κόμματα φαίνεται ότι δεν κατανοούν ότι για να εξελιχθούμε και να δημιουργήσουμε μία διακυβέρνηση με λιγότερη διαφθορά, πρέπει πρώτα να δημιουργήσουμε ένα δημοκρατικό σύστημα ελέγχου της εξουσίας σε όλα τα επίπεδα. Και αυτό για να επιτευχθεί θα πρέπει να υπάρχει διακομματική συναίνεση και συνεργασία. Στο σημείο που βρισκόμαστε, όπου δεν υπάρχει καμία συνεργασία μεταξύ των κομμάτων, που το κάθε κόμμα υπερασπίζεται τους δικούς του παραβάτες του δικαίου, δεν μπορεί να δημιουργηθεί ένα σύστημα ελέγχου. Και έτσι οι εκλογές είναι το όχημα για κάθε κόμμα για να καταδικάσει τους εγκληματίες του άλλου. Πρέπει αυτό κάποια στιγμή να τελειώσει.
• Πώς μπορεί να εμπεδωθεί το κράτος δικαίου;
Επανέρχομαι σε αυτό που σας είπα για το σχέδιο γέννησης της Ενωμένης Ευρώπης. Οταν η Ευρώπη βγήκε από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε κατεστραμμένες πόλεις. Ομως εμείς στην Ανατολική Ευρώπη [μετά την πτώση του Τείχους] είχαμε κατεστραμμένους θεσμούς. Η παράδοση μας ήταν αυταρχικής διακυβέρνησης, το ίδιο και η νοοτροπία μας.
Για να αλλάξουμε, πρέπει να υπάρχει σχέδιο και αυτό υλοποιείται μακροπρόθεσμα. Πρέπει να αρχίσουμε από την εκπαίδευση και να καταλήξουμε στην υψηλή πολιτική. Ειδικά τα πολιτικά κόμματα πρέπει να κατανοήσουν αυτό που επαναλαμβάνω εδώ και χρόνια, ότι δεν είναι κανένα κόμμα που μας σώζει από το άλλο, που σώζει τη δημοκρατία, αλλά είναι το δημοκρατικό σύστημα που μας σώζει όλους από τις αυθαιρεσίες του ενός κόμματος ή του άλλου. Και πρέπει τα κόμματα να έχουν αυτοέλεγχο στο πώς ασκούν την εξουσία, αλλιώς θα είναι συνεχώς μία από τα ίδια.
