Στον αντίποδα του υποψήφιου προέδρου που παρουσιάσαμε χτες βρίσκεται ο Στέφανος Τζουμάκας. Οχι μόνο επειδή είναι ο πιο «μπαρουτοκαπνισμένος» από τους πέντε υποψηφίους, αλλά και επειδή στη μακρά πολιτική του διαδρομή δεν δίστασε να διατυπώσει «αιρετικές» απόψεις, αποφεύγοντας συνήθως τις έτοιμες και εύκολες λύσεις.
Οι παλιοί γνωρίζουν τη συμμετοχή του Στέφανου Τζουμάκα στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα, στην κατάληψη της Νομικής και στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973, αλλά και τη σύλληψή του και τα βασανιστήρια που υπέστη από τα όργανα της χούντας στο διαβόητο ΕΑΤ-ΕΣΑ.
Το ενδιαφέρον είναι ότι κατά τη Μεταπολίτευση ανήκε σ’ εκείνους που επιχείρησαν να δώσουν «πιο αριστερό» χρώμα στο νεογέννητο ΠΑΣΟΚ και μάλιστα προκάλεσε και πολιτικό σκάνδαλο προτού κερδίσει το κόμμα τις εκλογές του 1981. Οταν διαδέχθηκε τον Κώστα Σημίτη στην καθοδήγηση της Επιτροπής Διαφώτισης του ΠΑΣΟΚ, ο Τζουμάκας κατηγορήθηκε ότι με εσωκομματική εγκύκλιο εισηγήθηκε την ανάρτηση των πορτρέτων του Μαρξ και του Βελουχιώτη στα γραφεία των τοπικών οργανώσεων του κόμματος – σε αντικατάσταση, υποτίθεται, των πορτρέτων του Ελευθέριου Βενιζέλου (που δεν υπήρχαν).
Αυτή η εγκύκλιος αναδείχτηκε σε βασικό προεκλογικό προπαγανδιστικό επιχείρημα της Ν.Δ., καθώς ο προσεταιρισμός των «κεντρώων» τέως ψηφοφόρων της ΕΔΗΚ συνιστούσε κεντρικό διακύβευμα της αντιπαράθεσης των δύο μεγάλων κομμάτων.
Οπως αποκάλυψε ο Τάσος Κωστόπουλος με αδημοσίευτα έγγραφα του Πέτρου Μολυβιάτη από τα «Αρχεία Καραμανλή», το ζήτημα τέθηκε και σε ανταλλαγή μηνυμάτων Κωνσταντίνου Καραμανλή – Ανδρέα Παπανδρέου, με τον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ να διαμαρτύρεται ότι «ο κ. Αβέρωφ με την υπόθεση Τζουμάκα και με άλλα εμφανίζει το ΠΑΣΟΚ σαν κίνδυνο για τους δημοκρατικούς θεσμούς» (Τάσος Κωστόπουλος, Δημήτρης Ψαρράς, «Ο Ανδρέας Παπανδρέου και η Αριστερά», ένθετο «Εφ.Συν.», 2016, σελ. 43).
Είναι λοιπόν ο κ. Τζουμάκας ένας αντιδεξιός ριζοσπάστης σοσιαλιστής; Οχι ακριβώς. Τρεις δεκαετίες από τη Μεταπολίτευση, τον Νοέμβριο του 2004, όταν ο πρωθυπουργός πλέον Κώστας Καραμανλής επιδίωξε να προβληθεί η συμμετοχή στελεχών της Δεξιάς στην αντιδικτατορική εξέγερση, ο Τζουμάκας συμμετείχε στην πολιτική αυτή πρωτοβουλία, αναφέρθηκε στην παρουσία του ίδιου του Καραμανλή, αλλά και του Βαγγέλη Μεϊμαράκη και του Μιχάλη Λιάπη στον χώρο του κατειλημμένου Πολυτεχνείου, για να υποστηριχθεί στη συνέχεια επισήμως από τη Ν.Δ. ότι πράγματι είχε κάνει τότε σκασιαρχείο ο 17χρονος μαθητής Καραμανλής για να κατέβει στην Πατησίων!
Βέβαια αυτή η νέα στάση του κ. Τζουμάκα συνδέεται με την περίοδο που είχε ήδη αρχίσει να γιγαντώνεται η τάση ωραιοποίησης της χούντας με δημοσκοπήσεις που έβρισκαν για πρώτη φορά το 20% των πολιτών να δηλώνει ότι η δικτατορία του 1967 έκανε καλό στην Ελλάδα («Το Βήμα», 21.4.2002) και ίσως υιοθετήθηκε ως απόπειρα να μην αποξενωθεί από το δημοκρατικό τόξο ένα μεγάλο τμήμα των πολιτών (ο λεγόμενος τότε «μεσαίος χώρος»).
Κατά τα άλλα, στην πολιτική πορεία του ο κ. Τζουμάκας ακολούθησε την τροχιά του ΠΑΣΟΚ. Υπήρξε γραμματέας της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ και εκλέχτηκε πρόεδρος της ΕΦΕΕ. Υπήρξε μέλος της Κ.Ε. και του Ε.Γ. του ΠΑΣΟΚ επί Ανδρέα Παπανδρέου. Επί χρόνια εκλεγόταν βουλευτής στη Β’ Αθηνών, ενώ ανέλαβε και τη διοίκηση των υπουργείων Γεωργίας, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Μεταφορών και Επικοινωνιών, Παιδείας.
Το 2010 διαχώρισε πολιτικά τη θέση του από την ένταξη της χώρας στο ΔΝΤ και βρέθηκε με το ένα πόδι εκτός ΠΑΣΟΚ, ενώ στις αρχές του 2012 «ανακοίνωσε και επισήμως την υποψηφιότητά του για την προεδρία του ΠΑΣΟΚ, ασκώντας κριτική στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που ακολουθήθηκαν τα τελευταία χρόνια» («Τα Νέα», 12.1.2012). Η υποψηφιότητα δεν προχώρησε, αλλά σύμφωνα με τον Γιώργο Παπαχρήστο «είχε δίκιο» που έθετε το ζήτημα να αναθεωρηθεί η πολιτική «του νεοφιλελευθερισμού και των αγορών […] που μας έφερε μέχρι εδώ» («Τα Νέα», 14.1.2012).
Μετά την αποτυχημένη προσπάθειά του να συμμετάσχει στις ευρωεκλογές του 2014 με το «Σοσιαλιστικό Κόμμα», που έλαβε 0,19%, προσχώρησε από το 2019 στον ΣΥΡΙΖΑ και σήμερα είναι μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του κόμματος.
Κατά αναπάντεχο τρόπο, εκείνος που εναντιώθηκε τον τελευταίο καιρό περισσότερο από όλους στην υποψηφιότητα Τζουμάκα ήταν ο Νίκος Μπίστης, παλιός του συναγωνιστής την περίοδο της δικτατορίας και της Μεταπολίτευσης, ο οποίος από το βήμα της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ τον κάλεσε να ανακαλέσει την απόφασή του:
«Με το θάρρος που μου δίνει η μακρόχρονη φιλική, ανθρώπινη και συναγωνιστική σχέση, θέλω να ζητήσω από τον Στέφανο να το ξανασκεφτεί… Ηρθε ο καιρός η γενιά μας να κάνει λίγο πίσω. Οχι για να αποστρατευτεί, όπως εύχονται οι πολέμιοί της, αλλά να μην είναι στην πρώτη γραμμή» (16.7.2023). Μάταιος κόπος. Την επομένη, σε τηλεοπτική συνέντευξή του, ο κ. Τζουμάκας θα ξεκαθαρίσει ότι δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση και κατηγόρησε τον κ. Μπίστη ότι «έχει παράδοση στην πολιτική της ήττας».
Βέβαια, ας μην ανησυχούμε για τη σκληρή αντιπαράθεση. Σε δυο μήνες, Μπίστης και Τζουμάκας θα βρεθούν μαζί στις εκδηλώσεις μνήμης για τα 50χρονα από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Και θα θυμηθούν ότι και τότε, «μεταξύ μας», οι συγκρούσεις ήταν σκληρές. Αλλά ο «εχθρός» ήταν ένας.
Αυτή τη βδομάδα παρουσιάζουμε τα πορτρέτα των πέντε υποψήφιων προέδρων του ΣΥΡΙΖΑ. Αύριο είναι η σειρά του Νίκου Παππά.
