Τα σύνορα της Τουρκίας χαράχτηκαν μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τη Συνθήκη της Λωζάνης. Σχεδόν έναν αιώνα μετά, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν και ο ακροδεξιός κυβερνητικός εταίρος του, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, εγείρουν κατά καιρούς και κατά το δοκούν –τώρα και προεκλογικά, προς εσωτερική και μη κατανάλωση– θέμα αμφισβήτησης της Συνθήκης του 1923. Στο πλαίσιο του αναθεωρητισμού της, η Αγκυρα (κατοχική δύναμη σε Κύπρο, Συρία και Ιράκ) έχει κάνει εδώ και καιρό σημαία της το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» για τουρκική κυριαρχία σε Μαύρη Θάλασσα, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, ως επέκταση του «Εθνικού Ορκου».
Τη διακήρυξη, δηλαδή, έξι σημείων που ψήφισε το τελευταίο οθωμανικό κοινοβούλιο στις αρχές του 1920, με το οποίο έθετε τότε τα ελάχιστα αποδεκτά σύνορα μιας μελλοντικής Τουρκικής Δημοκρατίας. Αυτά που ο Ερντογάν πλέον αποκαλεί «σύνορα της καρδιάς μας» και αφορούν εδάφη νοτίων και δυτικών (συμπεριλαμβανομένων ημών) γειτόνων της Τουρκίας. Περίπου δύο εβδομάδες μετά τη θυελλώδη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ κι ενώ το θέμα των F-16 μπλοκάρεται στο αμερικανικό Κογκρέσο, και επ’ ευκαιρία της έκτης επετείου από την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου στη γείτονα και της 48ης επετείου από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, με τον πληθωρισμό στην Τουρκία να ίπταται κοντά στο 80% και με τις δημοσκοπήσεις να προοιωνίζονται μεγάλα ζόρια για τον κυβερνητικό συνασπισμό και προσωπικά για τον Τούρκο πρόεδρο στις επικείμενες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές (όποτε τελικά αυτές γίνουν), ο Μπαχτσελί και η συν αυτώ νεοφασιστική παρακρατική οργάνωση «Γκρίζοι Λύκοι» ανέλαβαν δράση. Αυτή τη φορά εκ του προσκηνίου…
Προ εβδομάδας, ανήμερα της μουσουλμανικής γιορτής Ιντ αλ-Αντχά, γνωστής και ως «Γιορτή της Θυσίας», οι παρακρατικοί της Αγκυρας παρουσίασαν στον ηγέτη τους ως δώρο έναν κορνιζαρισμένο χάρτη όπου το μισό Αιγαίο με τα νησιά του «βαφτίζονται» τουρκικά, όπως και ολόκληρη η Κρήτη.
«Παρουσιάσαμε το έργο μας με τίτλο “Ο Εθνικός μας Ορκος στις θάλασσες” στον ηγέτη μας», έγραψε την επομένη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο τύποις επικεφαλής των «Γκρίζων Λύκων», Αχμέτ Γιγίτ Γιλντιρίμ, για τη νέα, διευρυμένη πια εκδοχή της «Γαλάζιας Πατρίδας». Παρά τις αντιδράσεις Αθήνας, Ουάσινγκτον και Βερολίνου, από πλευράς τουρκικής προεδρίας και τουρκικού ΥΠΕΞ επικράτησε σιγή ασυρμάτου.
Μετά από τρεις δεκαετίες ως κεντρική, αν και σκιώδης παρουσία στην τουρκική πολιτική σκηνή, ο 74χρονος Μπαχτσελί φαίνεται να παίζει τον ρόλο στον οποίο εδώ και χρόνια… διαπρέπει. Με ακραία εθνικιστική ρητορική και συνεχείς προκλήσεις διατηρεί την ένταση εκτός και την πόλωση εντός τουρκικών συνόρων, εν προκειμένω κάνοντας τη «βρόμικη δουλειά» ως κυβερνητικός εταίρος. Γαλβανίζει προεκλογικά τους φτωχοποιημένους ψηφοφόρους. Και φέρνει τους «Γκρίζους Λύκους» στο προσκήνιο με έντονο άρωμα προβοκάτσιας.
Φαντάζει δύσκολο να υποθέσει κανείς ότι ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί –που το μικρό όνομά του σημαίνει «κράτος»– γεννήθηκε και μεγάλωσε σε μια κεμαλική οικογένεια.
Στο μακρινό 1948, το έτος γέννησής του στη νότια επαρχία Οσμανίγε, ο πατέρας του –με καταγωγή από εξέχουσα τουρκμενική φυλή– ήταν ένθερμος υποστηρικτής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, επί προεδρίας Ινονού. Προερχόμενος από ευκατάστατη οικογένεια, ο Μπαχτσελί μετακόμισε στην Αγκυρα το 1970 για να σπουδάσει οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Γκαζί. Διέθετε τότε μέχρι και αυτοκίνητο –μια σπάνια πολυτέλεια για έναν μαθητή εκείνης της εποχής.
Σε αντίθεση με τις πολιτικές πεποιθήσεις του πατέρα του, εντάχθηκε στους «Γκρίζους Λύκους». Αν και αρχικά είχε επιλέξει ακαδημαϊκή καριέρα, εντάχθηκε το 1987 και ανελίχθηκε στις τάξεις του εθνικιστικού MHP (του οποίου είναι ηγέτης από το 1997), κερδίζοντας την εύνοια του ιδρυτή του: του διαβόητου συνταγματάρχη Αλπαρσλάν Τουρκές, που συμμετείχε στο πραξικόπημα του 1960 κατά της κυβέρνησης Μεντερές. Εντός και εκτός Τουρκίας έχουν ακουστεί και γραφτεί πολλά για τις στενές σχέσεις του Μπαχτσελί με τις μυστικές υπηρεσίες MIT, ακόμη και ότι είναι πράκτορας, χωρίς αυτό να έχει αποδειχθεί.
Σε ένα περίεργο πάντως «γύρισμα» της πολιτικής ρουλέτας, ήταν αυτός που με την ξαφνική αποχώρησή του από τον κυβερνητικό συνασπισμό υπό τον Μπουλέντ Ετσεβίτ, το 2020, άνοιξε με τις πρόωρες εκλογές τον δρόμο για την άνοδο στην εξουσία ενός τότε «ορκισμένου εχθρού»: του ισλαμοσυντηρητικού AKP του Ερντογάν.
Επειτα από πολλά εκλογικά σκαμπανεβάσματα του MHP και του ίδιου του Μπαχτσελί, η «σκοτεινή» μέχρι και σήμερα απόπειρα πραξικοπήματος του 2016 σηματοδότησε τη μεγάλη μεταστροφή του ηγέτη τού MHP. Από επικριτής του Ερντογάν, έγινε σύμμαχός του και από το 2018 εταίρος του στον συνασπισμό «Λαϊκή Συμμαχία».
Ως έχουν σήμερα οι δημοσκοπήσεις, και αυτή και ο Ερντογάν υπολείπονται της αντιπολίτευσης στην πρόθεση ψήφου. Με τις προοπτικές βελτίωσης της τουρκικής οικονομίας να παραμένουν μακρινές, η κυβερνητική συμμαχία της Αγκυρας άλλαξε πρόσφατα τον εκλογικό νόμο κάνοντάς τον «κομμένο και ραμμένο» στα μέτρα της. Κλιμακώνει την επιθετική όσο και επαμφοτερίζουσα εξωτερική πολιτική της, ασκώντας πιέσεις για μια (και ψηφοθηρική) νέα επέμβαση στη βόρεια Συρία.
Τυχαίο ή μη, παραμονές της συνόδου κορυφής Ρωσίας – Τουρκίας – Ιράν την Τρίτη στην Τεχεράνη, εν μέσω πολέμου στην Ουκρανία και στον απόηχο της περιοδείας Μπάιντεν στη Μέση Ανατολή, η ρωσική «Ιζβέστια» αναφέρει ότι η Αγκυρα ετοιμάζεται να υποβάλει αίτημα ένταξης –όπως και η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία– στην ομάδα BRICS: ήτοι Ρωσίας, Κίνας, Βραζιλίας, Ινδίας και Ν. Αφρικής.
Γιατί τον επιλέξαμε
Για πολλοστή φορά ο ακροδεξιός αρχηγός των «Γκρίζων Λύκων» και κυβερνητικός εταίρος του Ερντογάν γρυλίζει, παρουσιάζοντας αυτή τη φορά –προεκλογικά, προβοκατόρικα και προκλητικά– χάρτη με ενταγμένα στην τουρκική επικράτεια το μισό Αιγαίο και ολόκληρη την Κρήτη.
