«Ανοιχτός ορίζοντας» προς την τελική λύση

Η Διεθνής Διάσκεψη για το Κυπριακό (12 Ιανουαρίου στη Γενεύη), που θα ακολουθήσει τις συνομιλίες των δύο κοινοτήτων (9-11 Ιανουαρίου), θα είναι η απαρχή μιας διαδικασίας ανοιχτού ορίζοντα (open ended), δηλαδή χωρίς καταληκτική ημερομηνία, ξεκαθάρισε χθες στην Αθήνα ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, μετά την συνάντησή του με τον ειδικό σύμβουλο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Εσπεν Μπαρθ Εϊντε.

Ο Ελληνας υπουργός διευκρίνισε ότι «δεν υπάρχει περίπτωση να αποτύχει η διαπραγμάτευση· αυτό που μπορεί να συμβεί είναι να αναβληθεί ή να καθυστερήσει» (το τελικό αποτέλεσμα) και να συνεχιστεί, με καλύτερη προετοιμασία, στο μέλλον. «Η Διεθνής Διάσκεψη μπορεί, αν χρειαστεί, να σταματήσει και να συνεχιστεί αργότερα. Το να σταματήσει δεν θα είναι καταστροφή, αλλά θα είναι στοιχείο της διαδικασίας.

Μπορεί, δηλαδή, να συζητήσουν οι τρεις ηγέτες (Ελλάδας, Τουρκίας, Βρετανίας), να δώσουν τη γενική γραμμή και η συζήτηση να συνεχιστεί σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων», διευκρίνισε ο κ. Κοτζιάς.

Πόσο όμως ανοιχτός μπορεί να είναι ο ορίζοντας; Κατά τον κ. Εϊντε, ευκταίο είναι να υπάρξει αμέσως συμφωνία, παρά τις σημαντικές διαφορές που εξακολουθούν να υπάρχουν σε ορισμένα ζητήματα, αλλά χωρίς καταληκτική ημερομηνία, open ended, διευκρίνισε και ο κ. Εϊντε, «με την έννοια ότι αρχίζει στις 12. Δεν έχουμε πει πότε τελειώνει, γιατί χρειάζεται να έχουμε τον χρόνο που απαιτείται.

Αλλά πηγαίνουμε στη Γενεύη με τη φιλοδοξία να βρεθούν λύσεις, ή έστω το πλαίσιο για μια λύση που μπορεί να μας οδηγήσει σε μια τελική συμφωνία».

Προσεγγίσεις

Η όλη διαδικασία απέχει πολύ από καταληκτικές ημερομηνίες, όπου θα πρέπει εν μέσω πιέσεων να ληφθούν αποφάσεις της τελευταίας στιγμής. Μάλιστα, είναι μια διαδικασία την οποία από την αρχή επεδίωκε η ελληνική πλευρά, αλλά φαίνεται ότι τώρα συμπλέει και η Τουρκία.

Ο χρόνος μπορεί να δώσει περιθώρια ελιγμών (ιδίως στον πρόεδρο Ερντογάν, εν όψει και της διαδικασίας για το δημοψήφισμα στην Τουρκία), αλλά είναι και απαραίτητος τόσο για την Αθήνα όσο και για την Αγκυρα, ώστε να αναζητηθούν λύσεις που θα δώσουν υπόσταση στο αίτημα για βιώσιμη λύση του Κυπριακού. (Το αν θα είναι δίκαιη η συμφωνία θα το αποφασίσει ο κυπριακός λαός με τα δύο δημοψηφίσματα).

Πάντως, η διαπραγμάτευση «ανοιχτού ορίζοντα» θυμίζει την αντίστοιχη για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που κατέληξε ύστερα από μήνες σε πετυχημένη συμφωνία. Οι ηγέτες συζητούν το πλαίσιο (στην περίπτωση του Ιράν οι υπουργοί Εξωτερικών των 5+1 μεγάλων δυνάμεων), μετά αναλαμβάνουν οι επιτροπές, ενδεχομένως οι ηγέτες συναντιούνται και πάλι και όταν ολοκληρωθεί το σύνολο των εκκρεμών ζητημάτων τότε και μόνον τότε υπάρχει τελική συμφωνία.

Αλλιώς, ό,τι επιμέρους έχει συμφωνηθεί δεν ισχύει καθόλου. Αυτή η διαδικασία υπήρξε επιτυχής και μάλλον στα χνάρια της βαδίζει και η Διεθνής Διάσκεψη για το Κυπριακό.

Κοινή γραμμή

Το πλέον πιθανό σενάριο είναι, σε περίπτωση που βρεθεί κοινός τόπος στο πλαίσιο από τους ηγέτες στις 12 Ιανουαρίου, να χρειαστεί σημαντικό χρονικό διάστημα και όχι ολίγων ημερών, αλλά ίσως μηνών, για να καταλήξουμε σε επίλυση του Κυπριακού. Το μόνο βέβαιο είναι πως κανείς, πλην ίσως της απερχόμενης αμερικανικής προεδρίας, δεν βιάζεται να κλείσει όπως όπως, με ασάφειες και ανοιχτά σημαντικά θέματα, η διαδικασία.

Ερωτήματα προκάλεσε η εκτίμηση του κ. Εϊντε, πως «εάν εξαρτάτο από τους δύο ηγέτες στην Κύπρο, το ζήτημα του Κυπριακού θα είχε λυθεί», αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν έχει καταγραφεί η πρόοδος που θα περίμενε στο ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων.

«Αυτό το ζήτημα ας τεθεί σε εκείνους που εμποδίζουν την πρόοδό του» απάντησε στις δηλώσεις που ακολούθησαν ο κ. Κοτζιάς, ο οποίος τόνισε πως η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται σε κοινή γραμμή οδεύοντας στη Γενεύη και πως «το τελευταίο Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΣΕΠ) έδειξε ότι και στην Ελλάδα έχουμε κοινή γραμμή, σύμφωνα με την οποία στηρίζουμε την Κύπρο και υποστηρίζουμε τη θέση για κατάργηση των εγγυήσεων, των παρεμβατικών δικαιωμάτων οποιασδήποτε χώρας στο εσωτερικό της Κύπρου, καθώς και τη θέση υπέρ της απομάκρυνσης του κατοχικού στρατού».

Ζυμώσεις

Πάντως στη Γενεύη θα βρεθούν, σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες, και πιθανώς να συναντηθούν και κατ’ ιδίαν, οι ηγέτες της Ελλάδας και της Τουρκίας, Αλέξης Τσίπρας και Ταγίπ Ερντογάν, ενώ για την παρουσία της Τερέζα Μέι θα γνωρίζουμε σήμερα, καθώς επισκέπτεται την Αθήνα ο Βρετανός υπουργός Επικρατείας, αρμόδιος για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις, σερ Αλαν Ντάνκαν, ο οποίος θα συναντηθεί με τον Νίκο Κοτζιά.

«Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει πλήρως τη διαδικασία λύσης και είναι έτοιμο και πρόθυμο να βοηθήσει με όποιον τρόπο μπορεί» διεμήνυσε ο Βρετανός υπουργός μετά τη συνάντησή του με τον υπουργό Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, Ιωάννη Κασουλίδη, προχθές στη Λευκωσία.

Ο κ. Ντάνκαν επισκέφθηκε χθες την Αγκυρα, ενώ ήταν προγραμματισμένη και συνάντησή του στην Αθήνα με τον Εσπεν Εϊντε.

Οι επαφές όλων των πλευρών είναι πλέον σε πλήρη ανάπτυξη, με την Ελλάδα και την Τουρκία να έχουν ανοιχτούς διαύλους και συνομιλίες σε πολύ καλό κλίμα και τον Νίκο Κοτζιά να αναχωρεί για τη Νέα Υόρκη όπου θα συναντήσει, μεταξύ άλλων, τον νέο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, αλλά και τον απεσταλμένο του ΟΗΕ για το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ, Μάθιου Νίμιτζ. Μετά την ανακοίνωση της συνάντησης Γκουτέρες – Κοτζιά, σπεύδει στη Νέα Υόρκη και ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Μεβλούτ Τσαβούσογλου.