Μήνυμα συνεργασίας για σταθερότητα στην περιοχή

Η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας, της Αιγύπτου και της Κύπρου, οι σχέσεις τους με άλλες χώρες της περιοχής και ο σύνθετος χαρακτήρας των προκλήσεων στην ευρύτερη «γειτονιά» της Ανατολικής Μεσογείου επιβάλλουν στους ηγέτες τους να κινηθούν αποφασιστικά μεν, προσεκτικά δε.

Η πρόθεση για εμβάθυνση της μεταξύ τους συνεργασίας εκφράστηκε και με το παραπάνω από τους Αλέξη Τσίπρα, Νίκο Αναστασιάδη και Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι κατά τις χθεσινές δηλώσεις τους μετά την 4η Τριμερή Σύνοδο, ωστόσο οι σημαντικότερες επισημάνσεις τους έγιναν με τη μορφή είτε «μηνυμάτων» είτε έμμεσων επισημάνσεων.

Ο Ελληνας πρωθυπουργός έστειλε αυστηρό μήνυμα στην Τουρκία, μιλώντας για την «ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου και ειδικά της αρχής της καλής γειτονίας».

Εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για «φωνές από την περιοχή μας, που κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση και εγείρουν ακόμη και ζητήματα αμφισβήτησης θεμελιωδών Διεθνών Συνθηκών», επισήμανση που αφορούσε τις δηλώσεις του Τούρκου προέδρου για τη Συνθήκη της Λωζάννης.

Ο Αλέξης Τσίπρας υπογράμμισε ότι «η απάντηση σε οποιαδήποτε τέτοια αμφισβήτηση πρέπει να είναι κοινή, απολύτως σαφής και αταλάντευτη, τόσο από την πλευρά της διεθνούς κοινότητας, όσο και από την πλευρά όλων των γειτονικών χωρών» και συμπλήρωσε ότι σεβασμός του διεθνούς δικαίου είναι «η μόνη δυνατή βάση για την ανάπτυξη των σχέσεων συνεργασίας και φιλίας ανάμεσα στις χώρες μας».

Στην ατζέντα των τριών ηγετών βρέθηκε επίσης το Κυπριακό, με τους τρεις ηγέτες να δηλώνουν τη στήριξή τους στις εν εξελίξει συνομιλίες.

Ο Νίκος Αναστασιάδης εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τους Τσίπρα και Αλ Σίσι, ενώ ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι είναι απαραίτητη «μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στο κυπριακό πρόβλημα».

Συμπλήρωσε δε ότι προέχει μια λύση «χωρίς αναχρονιστικά σχήματα εγγυήσεων, μια λύση προς όφελος όλου του κυπριακού λαού».

Ο Αιγύπτιος πρόεδρος επισήμανε «την ανάγκη δίκαιης λύσης του Κυπριακού και την ένωση των δύο τμημάτων της Κύπρου, καθώς και την αναγνώριση των αποφάσεων του ΟΗΕ».

Οι παραπάνω αναφορές έχουν στόχο την Αγκυρα. Δεδομένων, όμως, των κάκιστων σχέσεων Αιγύπτου και Τουρκίας, αλλά και την αδυναμία του Καΐρου να προχωρήσει σε συνεργασία με το Τελ Αβίβ, λόγω της παραδοσιακής και αιματηρής αντιπαλότητας των αραβικών κρατών με το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν προνομιακούς συνομιλητές για την κυβέρνηση Αλ Σίσι.

Οι δυο χώρες ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ενωση και δεν ήταν διόλου τυχαίες οι δηλώσεις Τσίπρα και Αναστασιάδη για την ανάγκη να ενταθούν οι τακτικές συνομιλίες μεταξύ Βρυξελλών και Αιγύπτου.

Χαρακτηριστική ήταν η επισήμανση στη Διακήρυξη της Τριμερούς πως οι ηγέτες «συμφώνησαν ότι μια στρατηγικού επιπέδου εταιρική σχέση μεταξύ της Αιγύπτου και της Ε.Ε. αποτελεί απαραίτητο πλαίσιο για την αντιμετώπιση πιεστικών κοινών προκλήσεων».

Η Ελλάδα ειδικότερα έχει πρόσθετο συμφέρον να δημιουργηθούν τέτοιου είδους σταθερές σχέσεις.

Ο Αλέξης Τσίπρας δήλωσε ότι οι τρεις ηγέτες συζήτησαν «για τη δυνατότητα εμβάθυνσης της συνεργασίας μας και τη μεταφορά φυσικού αερίου από τα σημαντικά κοιτάσματα της Αιγύπτου και της Κυπριακής Δημοκρατίας προς την Ευρώπη, καθώς όμως και για την οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών μας».

Ο Νίκος Αναστασιάδης είπε ότι «κοινή ήταν η αντίληψη ότι η ανακάλυψη σημαντικών αποθεμάτων υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί και πρέπει να λειτουργεί ως καταλύτης για ευρύτερη συνεργασία σε περιφερειακό επίπεδο».

Ο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, προφανώς εξαιτίας της περίπλοκης κατάστασης όσον αφορά τις εξωτερικές σχέσεις της χώρας του, αλλά και τις αξιώσεις της Τουρκίας για την οριοθέτηση των ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο, επέλεξε να είναι πιο προσεκτικός.

Αρκέστηκε να επισημάνει ότι οι συνομιλίες «επικεντρώθηκαν στην πραγματοποίηση κοινών σχεδίων, για να μπορέσουμε να μεγιστοποιήσουμε τα πλεονεκτήματα της πολυσχιδούς συνεργασίας μας».

Ευκαιρίες στην Αίγυπτο

Φαίνεται πάντως ότι δημιουργούνται διαφόρων ειδών επιχειρηματικές ευκαιρίες στην Αίγυπτο.

Ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε στις δυνατότητες δραστηριοποίησης κατασκευαστικών εταιρειών στην ανάπτυξη λιμένων, στον τουρισμό, στα δίκτυα και τις μεταφορές.

Ούτως ή άλλως, όπως επισημάνθηκε στη Διακήρυξη, οι ηγέτες «συμφώνησαν να ενισχύσουν την ενεργειακή συνεργασία με τακτικές συναντήσεις των υπουργών αρμοδίων για την ενέργεια, καθώς και των φορέων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα που ασχολούνται με θέματα ενέργειας».

Στην δυσεπίλυτη εξίσωση πρέπει βέβαια να συνυπολογιστεί το Ισραήλ, που θέλει να διοχετεύσει ποσότητες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Ελλάδα και Κύπρος μπορούν να πρωταγωνιστήσουν, ενώ η Αίγυπτος παρακολουθεί προσεκτικά.

Στη Διακήρυξη υπάρχει σαφής αναφορά στο παλαιστινιακό ζήτημα, για το οποίο οι ηγέτες κάνουν «έκκληση για μια δίκαιη και συνολική ειρηνική διευθέτηση στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του ΟΗΕ, για την ίδρυση ενός κυρίαρχου παλαιστινιακού κράτους με την Ανατολική Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσά του, που να ζει σε ειρήνη με όλους τους γείτονές της», ενώ εξέφρασαν «την ανησυχία τους σχετικά με τις τρέχουσες τάσεις επί του εδάφους».