Το απόγευμα της Δευτέρας στο προαύλιο της Βουλής αναμένεται να ανακοινώσει ο Αλέξης Τσίπρας τις προτάσεις της κυβέρνησης για τη συνταγματική αναθεώρηση, περνώντας έτσι στη δεύτερη φάση των θεσμικών αλλαγών που είχε εξαγγείλει, με πρώτη την αλλαγή του εκλογικού νόμου.
Το επιτελείο που συντονίζει ο Γιώργος Κατρούγκαλος πραγματοποιεί συσκέψεις για να οριστικοποιήσει τις τελευταίες λεπτομέρειες των αξόνων, ενώ ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας έχει ζητήσει από τους εμπλεκόμενους να μην προχωρήσουν σε κανενός είδους «διαρροές» μέχρι την πραγματοποίηση της πανηγυρικής εκδήλωσης.
Ο πρωθυπουργός προσανατολίζεται στο να παραθέσει τις γενικές αρχές της συνταγματικής αναθεώρησης, επιθυμώντας να δοθεί το εναρκτήριο λάκτισμα σε μια ευρεία κοινωνική, πολιτική και θεσμική συζήτηση γύρω από τις αναγκαίες για την κυβέρνηση αλλαγές στο Σύνταγμα. Αναμένεται μάλιστα να απευθύνει κάλεσμα για μια συζήτηση χωρίς μικροπολιτικές αγκυλώσεις, ώστε να επιτευχθούν ευρύτερες συναινέσεις σε μείζονα ζητήματα εκσυγχρονισμού του συνταγματικού πλαισίου.
Το επιτελείο γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα παρακολουθεί και καταγράφει όμως και τις δημοσκοπικές τάσεις που επικρατούν, με «οδηγό» τη θετική άποψη της πλειοψηφίας των πολιτών για την καθιέρωση της απλής αναλογικής. Ποιες είναι όμως οι αλλαγές στις οποίες προσανατολίζεται η κυβέρνηση;
Οι συζητήσεις στο εσωτερικό της κυβέρνησης κινούνται σε δύο επίπεδα: στο ένα συμπεριλαμβάνονται θέματα τα οποία κρίνονται ως ιδιαίτερα ώριμα να ανοίξουν, ιδιαίτερα μετά την πολιτική ανατροπή που σημειώθηκε με τις εκλογές του 2015. Οι αλλαγές αυτές αφορούν την κατάργηση του νόμου περί ευθύνης υπουργών θέτοντας τέρμα σε προκλητικές διατάξεις που ουσιαστικά έδιναν ασυλία στα πολιτικά πρόσωπα.
Σχεδιάζεται επίσης η ριζική αναμόρφωση του πλέγματος προνομίων που απολαμβάνουν οι αιρετοί όλων των βαθμίδων, αλλά και βαθιές αλλαγές στο σύστημα χρηματοδότησης των κομμάτων ώστε να εξασφαλίζεται η ανεξαρτησία της πολιτικής από επιχειρηματικά συμφέροντα, με παράλληλη έμφαση στη διαφάνεια των οικονομικών των κομμάτων.
Κομβικής σημασίας θεωρείται επίσης το ζήτημα της αναβάθμισης του ρόλου του Κοινοβουλίου, ώστε το νομοθετικό σώμα να ενισχυθεί με πρόσθετες αρμοδιότητες έναντι της κεντρικής κυβερνητικής εξουσίας και με τρόπο που θα προάγεται ο δημοκρατικός έλεγχος και η υποχρεωτική γνωμοδότηση του Σώματος. Εξετάζεται εξάλλου το ενδεχόμενο να αλλάξει το πλαίσιο και οι προεκτάσεις της ψήφου δυσπιστίας.
Παράλληλα ο πρωθυπουργός αναμένεται να εισηγηθεί την καθιέρωση και την ενίσχυση του θεσμού των δημοψηφισμάτων, ώστε ο κοινωνικός παράγοντας να έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει τόσο πριν όσο και μετά τη νομοθέτηση διαφόρων μεταρρυθμίσεων. Σε αυτό το πλαίσιο είναι εδραιωμένη η σκέψη εισαγωγής της έννοιας της «λαϊκής αρνησικυρίας» σε όλα τα επίπεδα διοίκησης, από τις τοπικές κοινωνίες μέχρι την κεντρική πολιτική σκηνή.
Υπάρχει όμως το έτερο πεδίο συζητήσεων στο εσωτερικό της κυβέρνησης, με τα εν λόγω θέματα να απαιτούν ιδιαίτερους χειρισμούς αλλά και διεξοδική συζήτηση σε θεσμικό επίπεδο. Πρόκειται για την πρόθεση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε αναθεώρηση διατάξεων που θα οδηγούν σε διακριτούς ρόλους Κράτους και Εκκλησίας. Είναι ένα ζήτημα στο οποίο οι ΑΝ.ΕΛΛ. φέρνουν σαφείς αντιρρήσεις.
Ο πρωθυπουργός επιθυμεί να ανοίξει η συζήτηση με τους οργανωμένους φορείς της Εκκλησίας, ώστε να δρομολογηθεί η μεταρρύθμιση που αποτελεί «σημαία» των προοδευτικών παρατάξεων. Για τον σκοπό αυτό ο Αλέξης Τσίπρας θέλει να αξιοποιήσει τους ανοιχτούς διαύλους που διατηρεί με τον αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο.
Ακόμα ένα «καυτό» ζήτημα όμως απαιτεί έντονες διεργασίες και δεν είναι άλλο από το τρόπο εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο πρωθυπουργός έχει διαβάσει με ενδιαφέρον τις δημοσκοπήσεις, που εμφανίζουν την απευθείας εκλογή του από τον λαό να στηρίζεται ως ιδέα από την πλειοψηφία των πολιτών.
Ωστόσο οι αντιρρήσεις, πολιτικές και νομικές, που έχουν κάνει την εμφάνισή τους δεν περιορίζονται σε κάποιες «περιθωριακές» φωνές. Χαρακτηριστικές είναι οι αντιδράσεις που εκφράστηκαν από την εσωκομματική τάση των «53+», από συνταγματολόγους που κινούνται κοντά στον ΣΥΡΙΖΑ, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, και το περιβάλλον του Προκόπη Παυλόπουλου έχει εκφράσει την αντίθεσή του σε μια τέτοια προοπτική.
