Πολιορκημένη η κυβέρνηση από τα σκάνδαλα και τη λαϊκή οργή, ψάχνει εξιλαστήρια θύματα στης Γης τους κολασμένους, δηλαδή στους πρόσφυγες και μετανάστες, ρίχνοντάς τους στον Καιάδα μήπως και καταφέρει να στρέψει αλλού τα επικριτικά βλέμματα που πληθαίνουν καθημερινά και την απειλούν με αποκαθήλωση.
Ετσι, εσπευσμένα χθες συζητήθηκε στη Βουλή η (ν)τροπολογία για την «αναστολή της υποβολής αιτήσεων χορήγησης ασύλου από άτομα που εισέρχονται στη χώρα παράνομα με οποιοδήποτε πλωτό μέσο που προέρχεται από τη Βόρεια Αφρική». Οπως αναφέρεται σε αυτήν, «τα άτομα αυτά επιστρέφονται, χωρίς καταγραφή, στη χώρα προέλευσης ή καταγωγής». Η διάταξη ισχύει για χρονικό διάστημα τριών μηνών, ωστόσο, σύμφωνα και με δηλώσεις του υπουργού Θάνου Πλεύρη, το χρονικό διάστημα της ισχύος της είναι ρευστό αφού θα επανεξεταστεί και, αν κριθεί σκόπιμο, θα παραταθεί.
Η κυβέρνηση ακολουθεί το γνωστό μονοπάτι του Μαρτίου του 2020, όταν με αφορμή τα γεγονότα στον Εβρο είχε προχωρήσει σε μια πανομοιότυπη τροπολογία, της οποίας όμως η αποτελεσματικότητα ουδόλως είχε αποδειχθεί, ενώ επιπλέον ακόμα και σήμερα αμφισβητείται η νομιμότητά της με τη σχετική προσφυγή που είχε κάνει τότε το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, του οποίου η απόφαση εκκρεμεί.
Χθες, πάντως, ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, αρμόδιος για θέματα μετανάστευσης, Μάρκους Λάμερτ, δήλωσε… κατανόηση για την Ελλάδα: «Γνωρίζουμε τα σχέδια που ανακοίνωσε η ελληνική κυβέρνηση. Πρόκειται για μια εξαιρετική κατάσταση, όπως επισημάνθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στα πιο πρόσφατα συμπεράσματά του, τα οποία ασχολήθηκαν με την ανησυχητική κατάσταση στη Λιβύη και τις πιθανές συνέπειές της τόσο όσον αφορά την ευρωπαϊκή ασφάλεια όσο και τις μεταναστευτικές ροές. Οποιαδήποτε μέτρα ληφθούν από την Ελλάδα πρέπει να γίνουν κατανοητά σε αυτό το πλαίσιο. Είμαστε σε στενή επαφή με τις ελληνικές αρχές για να λάβουμε τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με αυτά τα μέτρα και την εφαρμογή τους στην πράξη. Η Επιτροπή συνεχίζει να υποστηρίζει την Ελλάδα επιχειρησιακά και οικονομικά, και με την υποστήριξη των οργανισμών της Ε.Ε. Φυσικά, το δίκαιο της Ε.Ε. πρέπει πάντα να τηρείται».
Βασανιστήρια
Σε άλλη γραμμή πλεύσης, ο επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μάικλ Ο’Φλάχερτι, προέτρεψε χθες τη Βουλή να καταψηφίσει την κυβερνητική τροπολογία. «Προτρέπω τα μέλη του ελληνικού Κοινοβουλίου να απορρίψουν τροπολογία που προβλέπει την αναστολή της καταγραφής αιτήσεων ασύλου από άτομα που φτάνουν με πλοίο από τη Βόρεια Αφρική, καθώς και την αναγκαστική επιστροφή τους, χωρίς καταγραφή, στη χώρα καταγωγής ή προέλευσης», δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Αυτή η πρόταση θα νομιμοποιούσε την επιστροφή ανθρώπων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο βασανιστηρίων και άλλων σοβαρών παραβιάσεων, κατά παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ΕΣΔΑ, τη Σύμβαση του 1951 για τους Πρόσφυγες, καθώς και άλλα κείμενα, όπως το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. Είμαι επίσης ενήμερος για πρόσθετα μέτρα που ανακοίνωσε την Πέμπτη στο κοινοβούλιο ο πρωθυπουργός Μητσοτάκης, συμπεριλαμβανομένης της σύλληψης και κράτησης όλων όσοι εμπλέκονται σε αυτή την τροπολογία, η οποία, εάν εφαρμοστεί, θα εγείρει περαιτέρω ζητήματα συμμόρφωσης με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων», τόνισε ο κ. Ο’Φλάχερτι.
Ο ίδιος, αναγνωρίζοντας την πίεση από τις αυξανόμενες αφίξεις σε Γαύδο και Κρήτη, επανέλαβε ότι «η ανθρωπιστική κατάσταση θα ήταν διαχειρίσιμη εάν οι αρχές είχαν αντιμετωπίσει την έλλειψη ικανότητας υποδοχής εγκαίρως. Σε κάθε περίπτωση, οι αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα των εν λόγω ατόμων γίνονται σεβαστά, οι ανάγκες προστασίας τους αξιολογούνται ατομικά και αποτελεσματικά και ότι όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις για διεθνή προστασία έχουν πρόσβαση σε ουσιαστικά μέτρα προστασίας».
ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΕΡΑΣΙΩΤΗΣ`
Αλυσιτελές μέτρο
Θέση για το θέμα της (ν)τροπολογίας μέσω της «Εφ.Συν.» πήρε και ο νομικός Βασίλης Κερασιώτης, που έχει εκπροσωπήσει δεκάδες πρόσφυγες στα ποινικά και διοικητικά δικαστήρια της χώρας και στο ΕΔΔΑ, στο Στρασβούργο, κρίνοντάς την αλυσιτελή.
«Εκτός από θέματα αντισυνταγματικότητας που εγείρονται με την τροπολογία καθώς και συμβατότητας με το διεθνές και ευρωπαϊκό προσφυγικό δίκαιο, κατά τη γνώμη μου είναι αλυσιτελές μέτρο στον βαθμό που η πολιτεία εγκαταλείπει εκουσίως την ταχεία διαδικασία συνόρων που η ίδια έχει θεσπίσει. Στην πραγματικότητα, όπως συνέβη και τον Μάρτιο του 2020, αναστολή εξέτασης αιτημάτων ασύλου σημαίνει ότι αυτά θα καταγραφούν στην καλύτερη περίπτωση μήνες αργότερα, με επιβάρυνση στο μεταξύ τόσο του διοικητικού μηχανισμού όσο και του ποινικού», τόνισε.
Εξηγώντας περαιτέρω σημείωσε ότι αυτό που θα συμβεί με την τροπολογία σε ισχύ θα είναι η παράλυση της διαδικασίας επί τρίμηνο μέχρι να ξεκινήσουν να καταγράφονται οι αιτήσεις ασύλου. «Το μέτρο θα αποδειχθεί αλυσιτελές», επανέλαβε, «και το κάνουν να ακούγεται (και τότε στον Εβρο και τώρα) σαν τη λύση σε όλα τα προβλήματα. Αλλά δεν είναι», κατέληξε.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος αποδομεί την αιτιολογική έκθεση
Στην αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας η κυβέρνηση επικαλείται το άρθρο 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που προβλέπει την αναστολή κάποιων εξ αυτών σε περίπτωση που η χώρα κηρυχθεί σε κατάσταση πολιορκίας!
Αμεση και ηχηρή ήταν η αντίδραση του πρώην προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελου Βενιζέλου, ο οποίος σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα «αδειάζει» την κυβέρνηση και την επικρίνει διότι, όπως σημειώνει, «επικαλείται το άρθρο 15 ΕΣΔΑ, δηλαδή το αντίστοιχο του άρθρου 48 του Συντάγματος για την εφαρμογή του νόμου περί καταστάσεως πολιορκίας!». Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για ένα μέτρο προβληματικό, που δημιουργεί σοβαρά θέματα για το κράτος δικαίου και προτρέπει ανοιχτά την κυβέρνηση να το πάρει πίσω.
Εκφράζοντας με αναλυτικό τρόπο την επιστημονική του προσέγγιση, ο συνταγματολόγος, πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, κάνει λόγο για «εύκολη και ανεπίγνωστη επίκληση αυτής της διάταξης της ΕΣΔΑ», που, όπως προσθέτει, «θέτει ζήτημα υψίστης σημασίας για την υπόσταση του κράτους δικαίου στη χώρα μας και τον σεβασμό θεμελιωδών υποχρεώσεών της κατά το διεθνές δίκαιο». «Αντιλαμβάνομαι την ένταση του προβλήματος των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη και ευρύτερα από τη Β. Αφρική. Σε παρόμοιες συνθήκες πίεσης έχει βρεθεί η χώρα πολλές φορές τα προηγούμενα χρόνια. Ελήφθησαν μέτρα, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο αποτελεσματικά, πάντοτε όμως εντός του πλαισίου του Συντάγματος που είναι αδιαχώριστο από την ΕΣΔΑ και υπό τον διεθνή δικαστικό έλεγχο του ΕΔΔΑ. Εκκρεμούν μάλιστα στο Στρασβούργο υποθέσεις σχετικές με αντιμετώπιση μεταναστευτικών ροών στις οποίες έχουν τεθεί και ζητήματα σχετικά με το άρθρο 15 ΕΣΔΑ», σημείωσε ο κ. Βενιζέλος, καλώντας την κυβέρνηση να ανακρούσει πρύμναν. «Το λιγότερο που πρέπει να γίνει αμέσως είναι η ανάκληση αυτής της αιτιολογικής σκέψης-δήλωσης από την τροπολογία, πέραν προφανώς των άλλων νομικών προβλημάτων που αυτή θέτει», καταλήγει.
Αμηχανία του κυβερνητικού εκπροσώπου
Στην παρέμβαση Βενιζέλου κλήθηκε να απαντήσει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος αμήχανα αρνήθηκε ακόμα και αυτή την αιτιολογική έκθεση που συνόδευε την επίμαχη τροπολογία, αναζητώντας σωσίβιο στην αντιπροσφυγική στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. «Εμείς δεν ενεργοποιούμε το άρθρο 15 της ΕΣΔΑ. Απλά, επικαλούμαστε ότι συντρέχουν προϋποθέσεις που αναφέρονται στο άρθρο αυτό, με μια συγκεκριμένη νομική τεκμηρίωση και την αξιοποίηση-επίκληση σειράς αποφάσεων, δηλαδή νομολογίας, που τεκμηριώνουν τη συγκεκριμένη θέση μας, νομική θέση. Είναι, κατ’ αναλογία, η ίδια ακριβώς τεκμηρίωση και νομική ανάλυση που ακολουθήθηκε σε μια αντίστοιχη, όχι ίδια, γιατί είχε διαφορετικά χαρακτηριστικά, μεταναστευτική κρίση πριν από πέντε χρόνια, τον Μάρτιο του 2020, και η αντιμετώπιση, τότε, της κρίσης αυτής και σε νομικό επίπεδο και σε επιχειρησιακό επίπεδο ήταν απολύτως επιτυχημένη. Εχουμε, λοιπόν, κάθε λόγο να πιστεύουμε, αν και είναι μια πολύ δύσκολη άσκηση, ότι θα έχουμε και πάλι το αντίστοιχο αποτέλεσμα. Είναι μια αναγκαία, απολύτως σύννομη απόφαση για το καλό της χώρας και των πολιτών», σημείωσε.
ΠΑΣΟΚ
Η αναστολή δεν είναι λύση
Την κεντρική του διαφωνία με τα κυβερνητικά μέτρα για το μεταναστευτικό εξέφρασε το ΠΑΣΟΚ, χαρακτηρίζοντας επικοινωνιακή την τροπολογία που κατατέθηκε από τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Θ. Πλεύρη, ενώ η εκτίμηση που κάνουν από τη Χαριλάου Τρικούπη είναι ότι η κατεύθυνση που ακολουθεί η κυβέρνηση θα διογκώσει το πρόβλημα, αντί να το επιλύσει.
«Πρέπει να δούμε πώς θα είναι πιο γρήγορα οι επιστροφές. Φοβάμαι πολύ ότι αν πάμε σε ένα καθεστώς αναστολών, θα “μπουκώσει” το σύστημα και δεν θα έχουμε ταχύτητα στις επιστροφές», δήλωσε χθες σχετικά ο εκπρόσωπος Τύπου, Κώστας Τσουκαλάς, εκφράζοντας σοβαρές αμφιβολίες για το αν θα λειτουργήσει ένα τέτοιο σύστημα.
«Εμείς είπαμε ότι πρέπει να επιταχυνθεί η διαδικασία εξέτασης των αιτήσεων και επιστροφών. Διότι εδώ φαίνεται ότι το μεγαλύτερο μέρος όσων έρχονται δεν έχουν το προφίλ του πρόσφυγα. Αφού δεν έχουν το προφίλ του πρόσφυγα, για ποιο λόγο να μπουκώσει το σύστημα και να μην είσαι ταχύτατος στη διαδικασία επιστροφών;», αναρωτήθηκε, φέρνοντας ως παράδειγμα χώρες όπως το Μπανγκλαντές και η Αίγυπτος, με τις οποίες η Ελλάδα έχει συμφωνία και είναι πιο εύκολο σε συνεννόηση να προχωρά η διαδικασία. «Εμείς θεωρούμε ότι πρέπει να υπάρχει και αποθάρρυνση και αποτροπή και προφανώς σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα», ξεκαθάρισε (OPEN) ο κ. Τσουκαλάς και συνοψίζοντας τόνισε: «Επί της αρχής εμείς έχουμε μια κεντρική διαφωνία στο κομμάτι που η αναστολή θεωρείται λύση του ζητήματος. Σίγουρα πρέπει να βρούμε μια πιο ευρωπαϊκή λύση, χρειάζεται περαιτέρω εμπλοκή της Frontex, έμπρακτη στήριξη από την Ευρώπη, ώστε να μην είναι η κάθε πληττόμενη χώρα εκείνη που μόνη της θα λύνει το θέμα. Δεν είμαστε δογματικοί αλλά δεν θεωρούμε ότι το μείγμα που φτιάχνει η κυβέρνηση θα λύσει το πρόβλημα», κατέληξε αναφορικά με τη θέση του ΠΑΣΟΚ και τη διαχείριση του μεταναστευτικού ζητήματος από την κυβέρνηση.
ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.:
Επικίνδυνος αποπροσανατολισμός
Για επιχείρηση αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης κάνει λόγο ο ΣΥΡΙΖΑ, που κατηγορεί την κυβέρνηση για παραβίαση διεθνών υποχρεώσεων και δικαιωμάτων όσων δικαιούνται άσυλο. Παράλληλα καλεί τον πρωθυπουργό να απαιτήσει σύγκληση του Συμβουλίου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για μια ενιαία στάση της Ευρώπης απέναντι στο προσφυγικό ζήτημα.
«Ο κ. Μητσοτάκης δεν έκανε τίποτα για να προετοιμαστούμε ως χώρα για τη νέα προσφυγική και μεταναστευτική κρίση. Αντίθετα, συμφώνησε με το ευρωπαϊκό σύμφωνο μετανάστευσης, που μετατρέπει την Ελλάδα σε δεσμοφύλακα της Ευρώπης. Απέτυχε παταγωδώς να χτίσει διπλωματικές σχέσεις με τη Λιβύη. Και τώρα που η Κρήτη δέχεται μεγάλη πίεση, επιχειρεί επικίνδυνες κινήσεις αποπροσανατολισμού. Η παραβίαση διεθνών υποχρεώσεων της χώρας, η αμφισβήτηση των δικαιωμάτων όσων δικαιούνται άσυλο και η υπερδομή-φυλακή δεν είναι η λύση. Τα έχει ξανακάνει στο παρελθόν και έχει αποτύχει. Οφείλει να απαιτήσει σήμερα σύγκληση του Συμβουλίου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την αναλογική κατανομή των προσφύγων στην Ευρώπη, ενιαίο σύστημα ασύλου και επιστροφών, αλλά και κυρώσεις στις τρίτες χώρες που δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους και εργαλειοποιούν το μεταναστευτικό.
Να απαιτήσει αλλαγή του συμφώνου μετανάστευσης, με πολιτικές πρόληψης, αντιμετώπιση των διακινητών και στήριξη της Ελλάδας για την ανθρωπιστική μεταχείριση των προσφύγων στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Και παράλληλα, οφείλει να ενεργοποιήσει όλο τον κρατικό μηχανισμό για τη διαχείριση του μεταναστευτικού στην Κρήτη, διότι δεν είναι δουλειά των δήμων και των τοπικών κοινωνιών να λύσουν τα προβλήματα που ο ίδιος δημιούργησε».
