Η αξιολόγηση των δημόσιων υπηρεσιών από τους ίδιους τους πολίτες ξεκινάει προσεχώς. Σε τι βάθος όμως γνωρίζουν οι πολίτες την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών τις οποίες θα κληθούν να αξιολογήσουν; Την υποστελέχωση του ΕΦΚΑ, για παράδειγμα, ή τον «γερασμένο» μέσο όρο ηλικίας σε υπηρεσίες χειρωνακτικής εργασίας; Πρόκειται για κάποια πρώτα ερωτήματα σχετικά με την αξιολόγηση «κοινωνικής λογοδοσίας» στην οποία δίνει η κυβέρνηση το εναρκτήριο λάκτισμα. Οσον αφορά το εάν το νέο πλαίσιο θα αναβαθμίσει τις παρεχόμενες δημόσιες υπηρεσίες, η απάντηση έχει προ πολλού δοθεί, από συνδικαλιστές αλλά και τεχνοκράτες: από μόνη της, καμία διαδικασία αξιολόγησης δεν αρκεί…
Η νέα πλατφόρμα εισάγεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση axiologisi.ypes.gr. Από την ερχόμενη Τρίτη, περίπου 5 εκατομμύρια πολίτες, όσοι είναι οι εγγεγραμμένοι στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας, θα έχουν τη δυνατότητα να αξιολογήσουν τις δημόσιες υπηρεσίες μέσω ερωτηματολογίων που εκτείνονται σε περίπου 40-50 ερωτήσεις και θα σταλούν στην ηλεκτρονική θυρίδα του καθενός στο gov.gr, επιλέγοντας βαθμούς από μια κλίμακα 1-10. Στις προς αξιολόγηση υπηρεσίες θα είναι η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), οι υπηρεσίες της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), σειρά υπηρεσιών του gov.gr, ο υποστελεχωμένος ΕΦΚΑ, το Κτηματολόγιο και δεκάδες υπηρεσίες των δήμων, όπως είναι η καθαριότητα, ο οδοφωτισμός, οι υπηρεσίες πρασίνου, οι παιδικοί σταθμοί και η κατάσταση των σχολείων.
Μάλιστα, στην περίπτωση των δήμων, οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να βαθμολογούν υπηρεσίες και σε επίπεδο γειτονιάς, «σε επίπεδο ταχυδρομικού κώδικα», όπως περιέγραψε προσφάτως ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, εξηγώντας ότι θα εξαχθούν στοιχεία, για παράδειγμα, για το πόσο καθαρή είναι μια γειτονιά, όπως τα Πετράλωνα, συγκριτικά με άλλες γειτονικές γειτονιές.
Σε πρώτη φάση η πλατφόρμα αξιολόγησης θα είναι ανοιχτή για δυόμισι εβδομάδες. Θα συγκεντρωθούν τα δεδομένα και θα δημοσιοποιηθούν προκειμένου να είναι προσβάσιμα στον καθένα. Σύμφωνα με τον αρμόδιο υπουργό, η διαδικασία θα έχει τον χαρακτήρα «μιας μεγάλης δημοσκόπησης για την καθημερινότητα» που θα αποτελέσει «πολύτιμο πρωτογενές υλικό», ώστε να βελτιωθεί όσο πιο άμεσα γίνεται η ζωή των πολιτών στο σκέλος που αφορά τη χρήση δημόσιων υπηρεσιών. Η διαδικασία αξιολόγησης θα επαναληφθεί τον Οκτώβριο, με στόχο να διεξάγεται εφεξής δύο φορές τον χρόνο. Η περιοδική αξιολόγηση θα έχει στόχο να εντοπίσει και το εάν όντως οι δημόσιες υπηρεσίες κατέβαλαν προσπάθεια να αντιμετωπίσουν τα κακώς κείμενα που θίγουν οι πολίτες.
Αμείλικτα ερωτήματα
Στην περίπτωση, όμως, που σκιαγραφηθεί μια όποια κατάσταση σε ορισμένες δημόσιες υπηρεσίες, είναι δεδομένο ότι θα εντοπιστούν και οι πραγματικές αιτίες; «Γιατί άραγε μια κακή αξιολόγηση μιας δημόσιας υπηρεσίας να μην οφείλεται στην πολιτική απαξίωση που σκοπίμως εφαρμόζει η κυβέρνηση;» είναι ένα από τα πολλά –και αμείλικτα– ερωτήματα που έθεσε προσφάτως σε ανακοίνωσή της η ΠΟΕ-ΟΤΑ. Η Ομοσπονδία των Εργαζομένων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση περιγράφει –συνοπτικά– ως εξής την υφιστάμενη κατάσταση στους δήμους:
● Κυριαρχεί η υποστελέχωση, με τις δημοτικές υπηρεσίες να έχουν τα τελευταία χρόνια το 50% του ανθρώπινου δυναμικού τους, λόγω συνταξιοδοτήσεων, κινητικότητας και απαγόρευσης προσλήψεων – μια απαγόρευση που εργαζόμενοι και αιρετοί σταθερά θίγουν και καταδικάζουν.
● Ο μέσος όρος ηλικίας του εναπομείναντος τακτικού προσωπικού σε «μάχιμες» υπηρεσίες (εργατοτεχνικής φύσεως) είναι άνω των 50 με 55 ετών, ενώ για την αντιμετώπιση των ελλείψεων «η κυβέρνηση εφαρμόζει ένα εκτεταμένο σύστημα “Προγραμμάτων Ανεργίας” στην Τοπική Αυτοδιοίκηση προκειμένου οι τεράστιες ανάγκες να καλυφθούν από ανέργους 55 έως 74 χρόνων παρακαλώ».
● Επικρατεί και ο οικονομικός «μαρασμός» στη συντριπτική πλειονότητα των δήμων, απόρροια της χρόνιας υποχρηματοδότησης της Αυτοδιοίκησης από το κράτος. «Η ροή του χρήματος προς αυτήν ελέγχεται πλήρως πολιτικά από την εκάστοτε κυβέρνηση, αφού σχεδόν κανείς δήμαρχος δεν μπορεί να αυτοχρηματοδοτήσει κανένα έργο παρά μόνο εάν λάβει δάνειο! […] Η πολιτική εξάρτηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (κατ’ επίφαση… Αυτοδιοίκηση!) φυσικά ακολουθεί πιστά και αγόγγυστα τη ροή του χρήματος!» επισημαίνει μεταξύ άλλων η ΠΟΕ-ΟΤΑ.
Η Ομοσπονδία προειδοποιεί περαιτέρω ότι η «κακή αξιολόγηση» υπηρεσιών θα στιγματίσει και δημάρχους. «Γιατί, ως γνωστόν […] για την κυβέρνηση ο καλός δήμαρχος είναι ο… συναινετικός και “υποταγμένος” δήμαρχος!» σχολιάζει η ΠΟΕ-ΟΤΑ.
Η επιχειρηματολογία της Ομοσπονδίας για τον πραγματικό ρόλο της αξιολόγησης αναφέρεται και σε υπηρεσίες πέραν του πεδίου της Αυτοδιοίκησης, με τα εξής ερωτήματα:
● Η κατάσταση που επικρατεί στα δημόσια νοσοκομεία είναι ευθύνη των γιατρών και των νοσηλευτών ή αποτέλεσμα της κυβερνητικής πολιτικής που έχει οδηγήσει στην υποστελέχωση, στις μαραθώνιες εφημερίες, στις απαρχαιωμένες κτιριακές υποδομές;
● Η απαξίωση της δημόσιας παιδείας στη χώρα μας αφορά τους δασκάλους και τους καθηγητές ή την πολιτική πλήρους ιδιωτικοποίησης από το νηπιαγωγείο και το Δημοτικό μέχρι την Ανώτατη Εκπαίδευση;
● Για το γεγονός ότι ταλαιπωρούνται οι πολίτες στις Υπηρεσίες Δόμησης (Υ.ΔΟΜ.) όλης της χώρας φταίνε οι λιγοστοί υπάλληλοι σε αυτές και όχι η ανικανότητα ή, ακόμα χειροτέρα, η πολιτική απαξίωσης των κυβερνήσεων και των θεσμικών οργάνων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που δεν έχουν ακόμη καταφέρει να εφαρμόσουν αποτελεσματικά ακόμη και αυτά που προέβλεπε η τελευταία διοικητική μεταρρύθμιση του «Καλλικράτη»;
● Η γενικευμένη άποψη των πολιτών για την πολυσυζητημένη «ανεξαρτησία» της Δικαιοσύνης αφορά τους δικαστές και τους γραμματείς των δικαστηρίων ή την πολιτική χειραγώγησής της που σκοπίμως εφαρμόζεται στη χώρα μας;
Υπενθυμίζεται ότι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι των δημοσίων υπαλλήλων έχουν καταλογίσει στην κυβέρνηση «μεταρρυθμιστικό λαϊκισμό» με αφορμή όχι μόνο το νέο μέτρο της αξιολόγησης των δημόσιων υπηρεσιών, αλλά και την πρόταση για «συνταγματοποίηση» της αξιολόγησης, όπως λένε αναφορικά με την εισήγηση του πρωθυπουργού ώστε «να κατοχυρωθεί θεσμικά και συνταγματικά η αξιολόγηση στο Δημόσιο», η οποία διατυπώθηκε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη μετά τα ιστορικά συλλαλητήρια για τη συμπλήρωση δύο ετών από το έγκλημα των Τεμπών.
Συνδικαλιστές προειδοποιούν για την πιθανότητα ο τελικός στόχος μιας κυβέρνησης που είναι ιδεολογικά αντίθετη στον δημόσιο τομέα να μην είναι άλλος από τις απολύσεις των δημόσιων υπαλλήλων και εν τέλει την ιδιωτικοποίηση κρίσιμων κοινωνικά δημόσιων υπηρεσιών.
